فوتو: rus.team
15 تامىز كٷنٸ ۇلتتىق مۋزەيدە ورىس ەدەبيەتٸنٸڭ ۇلى كلاسسيك جازۋشىسى, فيلوسوف جەنە پۋبليتسيست ف.م. دوستوەۆسكييدٸڭ ٶمٸرٸ جەنە شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «بۇل كٶشەلەردە ونىڭ ٸزٸ قالعان...» اتتى كٶرمەسٸ ٶتەدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ۇلتتىق مۋزەي باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە اتالعان ٸس-شارا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 2025 جىلعى 24 سەۋٸردە ٶتكەن حححIV سەسسيياسىندا بەرگەن تاپسىرماسىن ٸسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.
ف.م. دوستوەۆسكيي (1821–1881) – ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ۇلى ورىس جازۋشىسى, فيلوسوف جەنە پۋبليتسيست. ونىڭ شىعارمالارى ادام جانىنىڭ تەرەڭ يٸرٸمدەرٸن, مورالدىق تاڭداۋلار مەن رۋحاني ٸزدەنٸستەردٸ كٶركەم تٷردە بەينەلەگەن كٶرنەكتٸ قالامگەر. قازاقستان تاريحىندا ەرەكشە ورنى بار جازۋشىنىڭ مول مۇراسى مەن ٶمٸر جولى – ۇرپاقتان-ۇرپاققا رۋحاني ازىق.
كٶرمەنٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – XIX عاسىر دەۋٸرٸن سيپاتتايتىن ەرتٷرلٸ مۋزەي ەكسپوناتتارىن ۇسىنۋ جەنە قازٸرگٸ ۋاقىتتا قالادا ف. م. دوستوەۆسكييدٸڭ ەسٸمٸ مەن مۇراسىن ساقتاۋ جولدارىن كٶرسەتۋ. ەكسپوزيتسييا دوستوەۆسكييدٸڭ سەمەي قالاسىندا تۇرعان كەزەڭٸن (1854–1859 جج.) قامتيدى.
كەلۋشٸلەر XIX عاسىردىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىنداعى پروۆينتسييالىق قالانىڭ اتموسفەراسىن ەلەستەتە الادى, سونداي-اق دەنساۋلىعىنا بايلانىستى وتستاۆكاعا كەتكەنگە دەيٸن جازۋشىنىڭ قيىن سولداتتىق قىزمەتٸ تۋرالى بٸلە الادى.
مٸندەتتەرٸ:
سەمەي قالاسىنداعى ف. م. دوستوەۆسكيي اتىنداعى ەدەبي-مەموريالدىق مۋزەيدٸڭ قىزمەتٸن ناسيحاتتاۋ;
ف. م. دوستوەۆسكيي مەن ش. ش. ۋەليحانوۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىن ساقتاۋ جەنە تانىمال ەتۋ;
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاريحي-مەدەني مۇراسىن ساقتاۋ;
حالىقتى, ەسٸرەسە جاس ۇرپاقتى ادامگەرشٸلٸككە, رۋحاني جەنە ەستەتيكالىق تەربيەلەۋگە ىقپال ەتۋ.
كٶرمەدە كەلەسٸ ماتەريالدار ۇسىنىلادى:
1. «XIX عاسىردىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىنداعى سەمەي قالاسى» – قالانىڭ كٶرٸنٸستەرٸ بەينەلەنگەن فوتوسۋرەتتەر مەن اشىقحاتتار; م.م. بەلياەۆتٸڭ, بوريس گەراسيموۆتىڭ «ەسكٸ سەمەي» جيناعىنا سالعان يلليۋستراتسييالارى; كٶنە تۇرمىستىق بۇيىمدار.
2. «سٸبٸر جەلٸلٸك 7-باتالونىنىڭ قاتارداعى ساربازى» – دوستوەۆسكييدٸڭ العاشقى ەسكەري قىزمەت كەزەڭٸ تۋرالى باياندايتىن فوتوسۋرەتتەر مەن قۇجات كٶشٸرمەلەرٸ; وفيتسەر شەنٸنە جەتۋ جولىنداعى تاكتيكاسى; جازۋشىنىڭ ەكٸ تومدىق حاتتارى.
3. «دوستوەۆسكييدٸڭ اينالاسى» – ش. ش. ۋەليحانوۆتىڭ, بارون ا. ە. ۆرانگەلدٸڭ فوتوسۋرەتتەرٸ; ۋەليحانوۆ شىعارمالار جيناعى مەن قۇجاتتارى;
1859 جىلدىڭ كٶكتەمٸندە لەيبين فوتوسالونىندا تٷسٸرٸلگەن «دوستوەۆسكيي جەنە ۋەليحانوۆ» بٸرلەسكەن سۋرەتٸ; بارون ۆرانگەلدٸڭ ەستەلٸكتەر كٸتابى; م. د. يساەۆانىڭ فوتوسۋرەتٸ; ٷيلەنۋ تۋرالى قۇجات; بەليحوۆ باتالونى كومانديرٸنە جولدانعان دوستوەۆسكييدٸڭ راپورتى; تۇرمىستىق زاتتار مەن ەيەلدەرگە ارنالعان اكسەسسۋارلار. كەلۋشٸلەر دوستوەۆسكيي مەن ۋەليحانوۆ, سونداي-اق بارون ۆرانگەل اراسىنداعى دوستىق قاتىناستارمەن جەنە جازۋشىنىڭ العاشقى جۇبايىمەن بولعان قارىم-قاتىناسىنىڭ تاريحىمەن تانىسادى.
4. «دوستوەۆسكييدٸڭ سەمەي پوۆەستەرٸ» – جازۋشىنىڭ ەر جىلدارداعى شىعارمالارى: «اعاسىنىڭ تٷسٸ» مەن «ستەپانچيكوۆو اۋىلى جەنە ونىڭ تۇرعىندارى» پوۆەستەرٸ; وسى شىعارمالارعا سالىنعان ا. دياچكين مەن ە. سيدوركيننٸڭ يلليۋستراتسييالارىنىڭ فوتوكٶشٸرمەلەرٸ.
5. «دوستوەۆسكييدٸڭ شىعارماشىلىق مۇراسى» – جازۋشىنىڭ ەر جىلدارداعى شىعارمالارى, شەت تٸلدەرگە اۋدارمالارى مەن قازاقستاندا جارىق كٶرگەن باسىلىمدارى.
6. «دوستوەۆسكيي مۋزەيٸنٸڭ قۇرىلۋ تاريحى جەنە قازٸرگٸ قىزمەتٸ» – حاتتار, كونۆەرتتەر, فوتوسۋرەتتەر, ەستەلٸكتەردٸڭ ماشينكامەن باسىلعان مەتٸندەرٸ, مۋزەيدٸڭ جولكٶرسەتكٸشٸ.
ف.م. دوستاەۆسكييگە ارنالعان كٶرمە ۇلتتىق مۋزەيدٸڭ ەكسپوزيتسييالىق الاڭىندا ەلەم ەدەبيەتٸنٸڭ كلاسسيگٸ مەن ونىڭ قازاق جەرٸندەگٸ تاعدىرىنا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان. كٶرمەگە جالپى سانى 96 جەدٸگەر قويىلادى.
