بٷگٸن استانادا ەۋرازييا مۇسىلمان عۇلامالارى فورۋمى باستالدى. وعان ورتالىق ازييا مەن ەۋروپانىڭ 21 ەلٸنەن 35-تەن استام دەلەگات قاتىسۋدا. ولاردىڭ اراسىندا باس مٷفتيلەر, دٸن قايراتكەرلەرٸ , زييالىق قاۋىم ٶكٸلدەرٸ, تەولوگ-عالىمدار, ٶڭٸرلەردەگٸ باس يمامدار بار. بۇل تۋرالى egemen.kz حابارلايدى.
فورۋمدا پارلامەنت سەناتىنىڭ تٶراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ يسلام ٶركەنيەتٸنە تەن الدىڭعى قاتارلى عىلىم مەن مەدەنيەت دەستٷرلەرٸن مەيلٸنشە دامىتۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
«حالقىمىز مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرٸ مۇسىلمان ٶركەنيەتٸنٸڭ قۇرامىنا كٸرەدٸ. يسلام - ەلٸمٸزدە دٸننٸڭ مەدەنيەتٸن, بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ ٶركەندەۋٸنە وڭ ىقپال ەتتٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ەكٸ جارىم مىڭنان استام مەشٸت جۇمىس ٸستەيدٸ, حالىقتىڭ 75 پايىزى يسلام دٸنٸن ۇستايدى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەلٸمٸز بٷكٸل ەلەم مەملەكەتتەرٸ سيياقتى كٷردەلٸ ەكونوميكالىق-ساياسي, ونىڭ ٸشٸندە باستى يدەولوگييالىق ماقساتتاردى شەشۋگە كٷش سالۋدا», - دەپ توقتالدى سەنات تٶراعاسى.
ونىڭ پايىمىنشا, جاھاندانۋ, ەلەمتانۋ ۇستانىمدارىنىڭ جاڭارۋى تاريحي ۋاقىت كٶشٸنٸڭ قارقىنىمەن جەدەلدەي تٷسۋٸ - سەنٸم مەن دٸني قۇندىلىقتاردىڭ الاتىن ورنىن قايتا باعالاۋدى قاجەت ەتٸپ وتىر. مۇناداي جاعدايدا يسلامنىڭ ٸزگٸ باستاۋلارىن جوققا شىعاراتىن بەيبٸتسٷيگٸشتٸكتەن, تولەرانتتىلىقتان, دٸني تٶزٸمدٸلٸكتەن باس تارتارتىن كٷشتەردٸڭ العا شىعۋى جيٸ ورىن الۋدا.
«جيھاد يدەيالارىن ناسيحاتتايتىن, ەكستەرميزم مەن لاڭكەستٸك جولىمەن جٷرەتٸن راديكالدى توپتار ەلەۋلٸ ساياسي كٷشكە اينالدى. ولار مۇسىلمانداردىڭ بارلىق تاريحي كەزەڭدەردە بارشا دٸن ٶكٸلدەرٸمەن ديالوگقا دايىن بولعاندىعىن جەنە ەشكٸمگە زييان كەلتٸرمەگەنٸن ەستەن شىعارعان. يسلام ەلەمٸنٸڭ وقشاۋلانىپ, دامۋىن تەجەۋگە يتەرمەلەۋدە. يسلام ٶركەنيەتٸنە تەن الدىڭعى قاتارلى عىلىم مەن مەدەنيەت دەستٷرلەرٸن مەيلٸنشە ارتتىرۋ قاجەت.مەنٸڭشە, بۇل قازٸرگٸ زاماننىڭ ەڭ ٶزەكتٸ پروبەلامالارىنىڭ بٸرٸ. سەبەبٸ قازٸرگٸ كەزدە بٸرقاتار مۇسىلمان مەملەكەتتەرٸ كەدەيلٸكپەن, حالىقتىڭ ساۋاتسىزدىعىمەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ ٸسٸنٸڭ ارتتا قالۋىمەن, كٷردەلٸ دەموگرافييالىق احۋالىمەن, لاڭكەستٸك سىن-قاتەرمەن, زاڭسىز ەسٸرتكٸ اينالىمىمەن جەنە سىبايلاس جەمقورلىقپەن بايلانىستى قيىندىقتاردى باستان ٶتكٸزۋدە. بۇل سىن-قاتەرلەردٸڭ بارلىعى دا يماندىلىق داعدارىسىنان جەنە ەسكەري-ساياسي تەكەتٸرەستەن الىپ شىعاتىن پەرمەندٸ تەتٸكتەردٸ, يدەولوگييالىق ەرٸ مورالدىق ەدٸستەردٸ ٸزدەۋدٸ تالاپ ەتەدٸ», - دەدٸ ق. توقاەۆ.
مٸنبەردە سٶز العان باس مٷفتي سەرٸكباي قاجى وراز:
«بٷگٸن قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ رۋحاني ٶمٸرٸندە تاريحي كٷن. ٶيتكەنٸ, بٸزدٸڭ باستامامىزبەن تۇڭعىش رەت ەۋرازييا ەلٸندەگٸ يسلام عالىمدارى استانادا باس قوسىپ, ەلەمدەگٸ دٸني احۋال تۋرالى پٸكٸر الماسىپ, ورتاق قارار قابىلداپ وتىر. يسلام دٸنٸ ەۋرازييا مۇسىلماندارى اراسىندا قاراحان كەزەڭٸندە تارالا باستاپ, التىن وردا دەۋٸرٸندە اياقتالعانى بارشامىزعا مەلٸم. مەۋرانناحر مەن انادولى جەنە كاسپيي مەن ەدٸل بويىندا جاڭا تٷركٸ-يسلام ٶركەنيەتٸنٸڭ نەگٸزٸ قالاندى. ياعني, بٸزدٸڭ دٸني-رۋحاني تۇتاستىعىمىزدى قامتاماسىز ەتٸپ وتىرعان ورتاق تاريحىمىز بەن مەدەنيەتٸمٸز بار. ولاي بولسا, سىرتتان كەلٸپ جاتقان تاسقىندارعا تٶتەپ بەرۋ ٷشٸن ەۋرازييا مۇسىلماندارىنىڭ ورتاق مەدەني جەنە رۋحاني قۇندىلىقتارىن جانداندىرۋىمىز كەرەك. ەۋرازييا مۇسىلماندارى راديكاليزمنٸڭ كەز-كەلگەن تٷرٸن, ونىڭ ٸشٸندە دٸن اتىن جامىلعان سودىرلىق ەرەكەتتەردٸ ەشقاشان قولداماۋعا تيٸستٸ. كەرٸسٸنشە, يسلامعا قاتىستى كسەنوفوبييا ورىن الماس ٷشٸن دٸني راديكاليزمگە قارسى ورىندى سىن ايتىپ, ورتاق ۇستانىمدارىمىزدى جارييالاپ وتىرۋىمىز كەرەك», – دەدٸ.
حالىقارالىق فورۋمنىڭ ماقساتى مەن مٸندەتٸ – جاڭا زامانداعى مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ مەن ٶزارا تٷسٸنٸگٸن قالىپتاستىرۋ, ەلەمدەگٸ سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرۋ, بٷگٸنگٸ مۇسىلمان ٷمبەتٸنٸڭ دٸني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى يممۋنيتەتٸن ارتتىرۋ, ورتاازييالىق تاريحي دٸني مەكتەپتٸڭ رٶلٸن ارتتىرۋ, ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باستاماسىنا وراي قازاق توپىراعىنان شىققان ەلەمگە تانىمال دٸني تۇلعالاردىڭ ەڭبەگٸن ناسيحاتتاۋ, ەۋرازييا ەلدەرٸنٸڭ ورتاق پەتۋالار بازاسىن قالىپتاستىرۋ, ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندە دٸني ىقپالداستىق پەن رۋحاني قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە ٷلەس قوسۋ, ت.ب.
فورۋم جۇمىسى سوڭىندا «بٷگٸنگٸ مۇسىلماننىڭ كەلبەتٸ» قۇجاتى قابىلدانىپ, جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ قارارى جارييالانادى.
