Búgin Astanada Eýraziia musylman ǵulamalary forýmy bastaldy. Oǵan Ortalyq Aziia men Eýropanyń 21 elinen 35-ten astam delegat qatysýda. Olardyń arasynda bas múftiler, din qairatkerleri , ziialyq qaýym ókilderi, teolog-ǵalymdar, óńirlerdegi bas imamdar bar. Bul týraly egemen.kz habarlaidy.
Forýmda Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev islam órkenietine tán aldyńǵy qatarly ǵylym men mádeniet dástúrlerin meilinshe damytý kerektigin aitty.
«Halqymyz myń jyldan astam ýaqyttan beri musylman órkenietiniń quramyna kiredi. Islam - elimizde dinniń mádenietin, bilim men ǵylymnyń órkendeýine oń yqpal etti. Qazirgi tańda eki jarym myńnan astam meshit jumys isteidi, halyqtyń 75 paiyzy islam dinin ustaidy. Búgingi kúni elimiz búkil álem memleketteri siiaqty kúrdeli ekonomikalyq-saiasi, onyń ishinde basty ideologiialyq maqsattardy sheshýge kúsh salýda», - dep toqtaldy Senat Tóraǵasy.
Onyń paiymynsha, jahandaný, álemtaný ustanymdarynyń jańarýy tarihi ýaqyt kóshiniń qarqynymen jedeldei túsýi - senim men dini qundylyqtardyń alatyn ornyn qaita baǵalaýdy qajet etip otyr. Munadai jaǵdaida islamnyń izgi bastaýlaryn joqqa shyǵaratyn beibitsúigishtikten, toleranttylyqtan, dini tózimdilikten bas tartartyn kúshterdiń alǵa shyǵýy jii oryn alýda.
«Jihad ideialaryn nasihattaityn, ekstermizm men lańkestik jolymen júretin radikaldy toptar eleýli saiasi kúshke ainaldy. Olar musylmandardyń barlyq tarihi kezeńderde barsha din ókilderimen dialogqa daiyn bolǵandyǵyn jáne eshkimge ziian keltirmegenin esten shyǵarǵan. Islam áleminiń oqshaýlanyp, damýyn tejeýge itermeleýde. Islam órkenietine tán aldyńǵy qatarly ǵylym men mádeniet dástúrlerin meilinshe arttyrý qajet.Menińshe, bul qazirgi zamannyń eń ózekti probelamalarynyń biri. Sebebi qazirgi kezde birqatar musylman memleketteri kedeilikpen, halyqtyń saýatsyzdyǵymen, densaýlyq saqtaý isiniń artta qalýymen, kúrdeli demografiialyq ahýalymen, lańkestik syn-qatermen, zańsyz esirtki ainalymymen jáne sybailas jemqorlyqpen bailanysty qiyndyqtardy bastan ótkizýde. Bul syn-qaterlerdiń barlyǵy da imandylyq daǵdarysynan jáne áskeri-saiasi teketiresten alyp shyǵatyn pármendi tetikterdi, ideologiialyq ári moraldyq ádisterdi izdeýdi talap etedi», - dedi Q. Toqaev.
Minberde sóz alǵan Bas múfti Serikbai qajy Oraz:
«Búgin Qazaqstan musylmandarynyń rýhani ómirinde tarihi kún. Óitkeni, bizdiń bastamamyzben tuńǵysh ret Eýraziia elindegi Islam ǵalymdary Astanada bas qosyp, álemdegi dini ahýal týraly pikir almasyp, ortaq Qarar qabyldap otyr. Islam dini Eýraziia musylmandary arasynda Qarahan kezeńinde tarala bastap, Altyn Orda dáýirinde aiaqtalǵany barshamyzǵa málim. Máýrannahr men Anadoly jáne Kaspii men Edil boiynda jańa túrki-islam órkenietiniń negizi qalandy. Iaǵni, bizdiń dini-rýhani tutastyǵymyzdy qamtamasyz etip otyrǵan ortaq tarihymyz ben mádenietimiz bar. Olai bolsa, syrttan kelip jatqan tasqyndarǵa tótep berý úshin Eýraziia musylmandarynyń ortaq mádeni jáne rýhani qundylyqtaryn jandandyrýymyz kerek. Eýraziia musylmandary radikalizmniń kez-kelgen túrin, onyń ishinde din atyn jamylǵan sodyrlyq áreketterdi eshqashan qoldamaýǵa tiisti. Kerisinshe, islamǵa qatysty ksenofobiia oryn almas úshin dini radikalizmge qarsy oryndy syn aityp, ortaq ustanymdarymyzdy jariialap otyrýymyz kerek», – dedi.
Halyqaralyq forýmnyń maqsaty men mindeti – jańa zamandaǵy musylman qaýymynyń jaýapkershiligi men ózara túsinigin qalyptastyrý, álemdegi syn-qaterlerge jaýap berý, búgingi musylman úmbetiniń dini ekstremizm men terrorizmge qarsy immýnitetin arttyrý, ortaaziialyq tarihi dini mekteptiń rólin arttyrý, Elbasynyń «Rýhani jańǵyrý» bastamasyna orai qazaq topyraǵynan shyqqan álemge tanymal dini tulǵalardyń eńbegin nasihattaý, Eýraziia elderiniń ortaq pátýalar bazasyn qalyptastyrý, Eýraziia keńistiginde dini yqpaldastyq pen rýhani qaýipsizdikti qamtamasyz etýge úles qosý, t.b.
Forým jumysy sońynda «Búgingi musylmannyń kelbeti» qujaty qabyldanyp, jiynǵa qatysýshylardyń Qarary jariialanady.
