سەنات دەپۋتاتى مۇرات باقتييارۇلى اشارشىلىق تاقىرىبىن جان-جاقتى زەردەلەۋ ٷشٸن عالىمداردىڭ وتاندىق جەنە شەتەلدٸك مۇراعاتتارعا قول جەتكٸزە الۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتٸگٸن مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
بۇل مەسەلەنٸ سەناتور مۇرات باقتييارۇلى ەلٸمٸزدٸڭ پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا كٶتەردٸ. ونىڭ ساۋالى تاياۋدا پارلامەنت سەناتى, تاريح جەنە ەتنولوگييا ينستيتۋتى, سونداي-اق مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتى ۇيىمداستىرعان «ازاتتىق جولىنداعى اقتاڭداقتار: اشارشىلىق زارداپتارىنا شىنايى تاريحي كٶزقاراس» تاقىرىبىنا ارنالعان دٶڭگەلەك ٷستەلدە قابىلدانعان ۇسىنىمدارعا نەگٸزدەلدٸ.
سەناتور بولشەۆيكتٸك ەكٸمشٸلٸك جٷيەنٸڭ اياۋسىز ساياساتى حالىقتاردىڭ دەستٷرلٸ شارۋاشىلىعىن ەسكەرمەگەنٸن جەنە زورلىق-زومبىلىق ارقىلى رەفورمالار جٷرگٸزگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل ميلليونداعان ادامداردىڭ ٶمٸرٸن قيعان اشتىققا ەكەلدٸ.
«قازاق ۇلتىنىڭ بٸرنەشە ۇرپاقتارىنىڭ جادىندا اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ جان ازابى جازىلمايتىن جارا بولىپ, حالىقتىڭ تاريحي-پسيحولوگييالىق ساناسىندا تەرەڭ ٸز قالدىردى», - دەدٸ مۇرات باقتييارۇلى.
سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, ەل تاريحىنىڭ وسى قايعىلى كەزەڭٸن جان-جاقتى زەرتتەۋ اسا ماڭىزدى, بٸراق سونىمەن بٸرگە عالىمدار اۋقىمدى اقپارات ساقتالاتىن مۇراعاتتارعا قول جەتكٸزە الماي, پروبلەمالار تۋىنداپ وتىر.
«اشتىق تۋرالى ەسەپتەر مەن ستاتيستيكالىق دەرەكتەر قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراعان قازاق زييالىلارىنىڭ ەڭبەكتەرٸ, كوررەسپوندەنتسييالارى تۋرالى ماتەريالدار بۇرىنعى قاۋٸپسٸزدٸك ورگاندارىنىڭ ارحيۆتەرٸنە تٷسٸپ, كەيٸن قايتارىلماعان. اشارشىلىققا قاتىستى كٶپتەگەن قۇجاتتار مەن قۇندى ماتەريالدار ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ, باس پروكۋراتۋرا, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸك ارحيۆتەرٸندە ساقتاۋلى. بۇل مەلٸمەتتەر وسى كٷنگە دەيٸن ەلٸ قۇپييا بولعاندىقتان وعان زەرتتەۋشٸلەردٸڭ كٸرۋٸ قيىن», - دەپ اتاپ ٶتتٸ مۇرات باقتييارۇلى.
سەناتور سونىمەن قاتار قولىندا ناقتى دەرەگٸ جوق بولعاندىقتان تاريحشىلار اشارشىلىق جىلدارى ٶلگەن, قازاقستاننان تىس جەرگە اۋىپ كەتكەن, تٷرلٸ ٸندەتتەر مەن جۇقپالى اۋرۋلاردان كٶز جۇمعان ادامداردىڭ سانى تۋرالى كەسٸمدٸ نەرسە ايتۋعا بارا بەرمەيتٸنٸن ايتادى. تەك جۋىقتاپ ەرٸ شامالاپ ايتۋعا عانا مەجبٷر. مۇرات باقتييارۇلى وسىعان بايلانىستى دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسىنا قاتىسۋشىلار قابىلداعان ۇسىنىستاردى ەسكە سالدى.
سەنات دەپۋتاتتارى مۇراعات ماتەريالدارىنا قول جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ جەنە زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ, سونداي-اق قاجەت بولعان جاعدايدا ولاردان «قۇپييا» دەگەن بەلگٸلەردٸ الىپ تاستاۋ ٷشٸن تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا ۇسىنىستار ەنگٸزۋدٸ سۇرايدى. سونىمەن قاتار, دەپۋتاتتار قىتاي, ٶزبەكستان, قىرعىزستان, تٷركٸمەنستان جەنە رەسەي مۇراعاتتارىندا اشارشىلىق تۋرالى عىلىمي زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى سۇرايدى.
سەناتورلار سونداي-اق جىل سايىن 31 مامىردا مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە «ازا تۇتۋ مينۋتىن» ٶتكٸزۋدٸ, سونداي-اق جاستاردىڭ ساناسىندا اشارشىلىق قاسٸرەتٸن مەڭگٸ ەستە قالدىرۋ جەنە ورنىقتىرۋ ٷشٸن «ازا سارايى» مەموريالدىق كەشەنٸن («ازا سارايى») سالۋدى ۇسىندى.
