ارزان نەسيە الاتىن قازاقستاندىقتاردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدٸ

ٷي سالىپ, جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن ارزان نەسيە الاتىن قازاقستاندىقتاردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸنٸڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, بۇل بانك بەرەتٸن ەر بەسٸنشٸ نەسيە ٷي سالۋعا نەمەسە جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە بەرٸلەدٸ ەكەن. جالپى العاندا 2017 جىلى باسپانا جاعدايىن جاقسارتۋ ٷشٸن تٷقجب-دەن 33 219 قازاقستاندىق زاەم رەسٸمدەدٸ دەيدٸ قارجى ينستيتۋتى ٶكٸلدەرٸ.

ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى ارتۋر احمەتسافين تٷقجب-دەگٸ العاشقى دەپوزيتٸن ٷي سالۋعا, ال ەكٸنشٸسٸن جاڭا باسپانانىڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنا جۇمساعان ەكەن.

- جارىم ەكەۋمٸز اتا-انامىزدىڭ ٷيٸندە تۇردىق. بٸراق ٷنەمٸ جەكە باسپانامىز بولسا دەپ ارماندايتىنبىز. ەڭ باستىسى, بٸز سول باسپانانى ٶز قولىمىزبەن تۇرعىزعىمىز كەلدٸ. اسان اۋىلىندا جەر تەلٸمٸمٸز بار بولسا دا, بٸردەن ٷي تۇرعىزۋعا مٷمكٸندٸگٸمٸز بولمادى. سوندىقتان, ەڭ دۇرىسى – اقشا جيناۋ دەپ شەشتٸك. سوسىن ەر بانكتٸڭ شارتتارىن تارازىدان ٶتكٸزٸپ, نەتيجەسٸندە «تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸندە» دەپوزيت اشۋعا بەل بۋدىق. ٶزٸمٸزگە قاجەتتٸ سومانىڭ 50%-ىن, ياعني, 1 200 000 تەڭگە مەن قاجەتتٸ قۇجاتتاردى جيناپ, جەر تەلٸمٸمٸزدٸ كەپٸلگە قويىپ, نەسيە رەسٸمدەدٸك. سونىمەن قاتار, بٸز تاعى بٸر دەپوزيت اشىپ, ارى قاراي قارجى جيناۋدى جالعاستىردىق, – دەيدٸ بانك سالىمشىسى.

ارتۋر اي سايىن 20 000 تەڭگە كٶلەمٸندە نەسيە تٶلەپ, 27 000 تەڭگەدەن دەپوزيتكە سالىپ وتىرىپتى. كەيٸن وتباسى ٷيدٸڭ قاڭقاسىن تۇرعىزىپ, شاتىرىن جاۋىپ, ەسٸك-تەرەزەلەرٸن قويعان سوڭ, ٸشٸن جٶندەۋگە كٸرٸسكەن.

- ەۋەل باستا بٸز دەپوزيتتٸ بالامىز ٷشٸن اشقان ەدٸك. الايدا, تەز ارادا ٷيدٸڭ قۇرىلىسىن بٸتٸرٸپ, جاڭا باسپانادا تۇرعىمىز كەلدٸ. سول سەبەپتٸ, ەكٸنشٸ دەپوزيتتٸ پايدالانۋدى دۇرىس دەپ شەشٸپ, باستاپقى كەپٸل بويىنشا ەكٸنشٸ نەسيە الدىق. الدىمەن ٶمٸر سٷرۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ ٷشٸن سۋ, جىلۋ, مەن ەلەكتر قۋاتىن جٷرگٸزٸپ, ٷيدٸڭ ٸشكٸ جٶڭدەۋ جۇمىستارىن جاسادىق. قازٸر مۇنىڭ بەرٸ دايىن. تەك ەكٸنشٸ قاباتتاعى بٶلمەلەردٸ سىرلاۋ كەرەك. ەندٸ باسپالداق, ٷيدٸڭ الدى مەن گاراج سالۋ قالدى. ەزٸرگە ۋاقىتىمىز بار. جازعا دەيٸن ٷلگەرەمٸز دەپ ويلايمىن. كەلەسٸ جىلى «تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸندە» تاعى دا دەپوزيت اشامىز. شىنى كەرەك, ٶمٸرٸمٸزدە بۇل بانكتٸڭ پايداسى تيگەن كەزدەر كٶپ بولدى, – دەدٸ ارتۋر احمەتسافين.

بانكتٸڭ باتىس قازاقستان وبلىسى فيليالى بيزنەستٸ دامىتۋ بٶلٸمشەسٸنٸڭ باسشىسى ەلفييا بيسيكەنوۆانٸڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا تٷقجب ۇسىناتىن نەسيەلەردٸڭ 20%-ى ٷي قۇرىلىسىنا, جٶندەۋ جۇمىستارى مەن جەر تەلٸمدەرٸن ساتىپ الۋعا بەرٸلەدٸ ەكەن. سونداي-اق ول بانكتەن دەپوزيت اشىپ, كەمٸ ٷشٸ جىل جيناپ بارىپ زاەم الۋ مەن شوت اشپاي-اق نەسيە رەسٸمدەۋدٸڭ ايىرماشىلىعىن تٷسٸندٸرٸپ بەردٸ.

- سالىمشى 3 جىل بويى شوتىنا اي سايىن بەلگٸلٸ بٸر سومادا اقشا سالىپ وتىرسا, ول جىلدىق مٶلشەرلەمەسٸ 5%-دى قۇرايتىن تۇرعىن ٷي زاەمىن الا الادى. ال ەگەر سالىمشى قاجەتتٸ قاراجاتتى 3 جىلدان از ۋاقىت جيناسا (مىسالى 2 جىل), وندا وعان بەرٸلەتٸن نەسيەنٸڭ جىلدىق مٶلشەرلەمەسٸ 7,5-8,5%-دى قۇرايدى. دەپوزيتتٸڭ ۋاقىتى 3 جىلعا تولعاندا, جىلدىق مٶلشەرلەمە 5%-عا تٶمەندەيدٸ. سونىمەن قاتار, سالىمشى جىلدار بويى دەپوزيتتە اقشا جيناماي, بٸردەن شوت اشىپ, قاجەتتٸ سومانىڭ 50%-ىن سالىپ, كەپٸلزات ۇسىنا الادى. مۇنداي جاعدايدا بانك وعان قاجەتتٸ سومانىڭ 100%-ىن  7,5-8,5%-دىق جىلدىق مٶلشەرلەمەمەن بەرەدٸ. ال دەپوزيتكە سالىنعان  50% اقشا جاي عانا كەپٸل رەتٸندە ساقتالماي, سالىمشىعا پايدا ەكەلەتٸن سالىم بولماق. جىل سايىن وعان مەملەكەتتەن 20%-دىق سىيلىقاقى, بانكتەن 2%-دىق سىياقى تاعايىندالادى, – دەيدٸ ول.

بانكتەن ٷيدٸڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنا قاجەتتٸ سومانى نەسيەگە الۋ ٷشٸن پەتەردٸڭ جاڭا بولۋى مٸندەتتٸ ەمەس. باستىسى, كليەنت سول پەتەردٸڭ يەسٸ نەمەسە سول پەتەردە تٸركەلگەن بولۋى تيٸس. سونىمەن قاتار, مۇنداي جاعدايدا, ەدەتتە جينالاتىن قۇجاتتاردان بٶلەك, بانكتەن الىنعان نەسيەنٸڭ شىن مەنٸندە ٷيدٸ جٶندەۋ جۇمىستارىنا جۇمسالاتىنىن كٶرسەتەتٸن دەلەلدەمەلەر ۇسىنىلادى. مىسالى, ٷيدٸڭ جٶندەۋگە دەيٸنگٸ جەنە جٶندەۋدەن كەيٸنگٸ سۋرەتٸ, شىعىندار كٶرسەتٸلگەن سمەتا قاجەت.

جەر تەلٸمٸن ساتىپ الۋ, ٷي تۇرعىزۋ مەن جٶندەۋ جۇمىستارىنا بەرٸلەتٸن نەسيەنٸ الۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك?

1. دەپوزيت اشىپ, اقشا جيناۋ قاجەت. تٷقجب-دە شوت اشۋ ٷشٸن بانك بٶلٸمشەسٸنە بارۋعا نەمەسە بانك كەڭەسشٸسٸن ٷيگە شاقىرتۋعا بولادى. نەسيە بويىنشا ٶتٸنٸش جٸبەرۋ كەزٸندە سالىمشىنىڭ جاسى 65-تەن اسپاۋى كەرەك. ال نەسيەنٸ ٷيگە جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ماقساتىندا العىڭىز كەلسە, پەتەر يەسٸ نەمەسە سول پەتەردە تٸركەلگەن بولۋىڭىز تيٸس.
2. بانك بەرەتٸن نەسيەنٸ ەڭ تٶمەنگٸ 3,5-5%-دىق جىلدىق مٶلشەرلەمە بويىنشا الۋ ٷشٸن ٷش شارتتى ورىنداۋ كەرەك:

* تٷقجب سالىمشىسى اتانىپ, جەكە ەسەپشوتقا كەلٸسٸلگەن سومانىڭ كەم دەگەندە 50%-ىن جيناۋ;

* تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناقتارىن جيناۋ مەرزٸمٸ 3 جىلدان كەم بولماۋ;

* ەڭ تٶمەنگٸ باعالاۋ كٶرسەتكٸشٸ مەنٸنە يە بولۋ. باعالاۋ كٶرسەتكٸشٸ – قارجى تەرتٸبٸنٸڭ كوەفيتسيەنتٸ. وعان يە بولۋ ٷشٸن اي سايىنعى سالىمداردى جٷيەلٸ تٷردە تٶلەپ وتىرۋ كەرەك.

كەڭەس: باعالاۋ كٶرسەتكٸشٸ مەنٸن ارتتىرۋ ٷشٸن العاشقى كەزدەردە سالىمدى الدىن الا تٶلەپ وتىرعان جٶن. سونىمەن قاتار, سالىم كٶلەمٸ العاشقى جىلدارى جوعارى, ال كەيٸن تٶمەن بولعانى دۇرىس.

1. ٷيدٸڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنا جۇمسالاتىن نەسيەگە ٶتٸنٸش جٸبەرۋ بارىسىندا سايتتا كٶرسەتٸلگەن ستاندارتتى قۇجاتتار جيىنتىعىنان بٶلەك بٷكٸل قۇرىلىس-جٶندەۋ جۇمىستارىنا كەتكەن شىعىن كٶرسەتٸلگەن سمەتا مەن ٷيدٸڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنا دەيٸنگٸ قالپىن كٶرسەتەتٸن 6 تٷرلٸ تٷستٸ سۋرەت (10ح15 سم-دەن كٸشٸ بولماۋى تيٸس) قاجەت. سۋرەتتەر تۇرعىن ٷيدٸڭ كەيبٸر ەرەكشەلٸكتەرٸن (مىسالى, ٷيٸڭٸزدە اركا, باعانا نەمەسە الاۋوشاقتىڭ بار ەكەنٸن) انىق كٶرۋ ٷشٸن كەرەك. سونىمەن قاتار, ٷيدٸ جاڭارتۋ مەن جٶندەۋ جۇمىستارىنا بەرٸلگەن نەسيەنٸ العان سوڭ كليەنت 12 اي ٸشٸندە الىنعان قارىزدىڭ ماقساتتى جۇمسالعانىن راستاۋى تيٸس. ول ٷشٸن بانككە جٶندەۋ جۇمىسىنان كەيٸن تٷسٸرٸلگەن 6 تٷرلٸ تٷستٸ سۋرەت پەن قارىز الۋشىعا تيەسٸلٸ مٷلٸكتٸك قۇقىقتى بەلگٸلەۋشٸ قۇجاتتاردىڭ (جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن مٷملٸككە قاتىستى) كٶشٸرمەسٸن نەمەسە مەكەنجاي انىقتاماسىن ٶتكٸزۋ قاجەت.
2. تٷقجب-دە ٷيدٸڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنا بەرٸلەتٸن نەسيەنٸ  كەپٸلزاتسىز دا الۋعا بولادى. ەگەر قارىز الۋشىعا قاجەتتٸ سوما 1,5 ملن تەڭگەدەن اسپاسا, قارىزدى فيزيكالىق تۇلعانىڭ كەپٸلگەر بولۋى ارقىلى الۋ مٷمكٸندٸگٸ بار. مۇنداي جاعدايدا كەپٸلگەر رەتٸندە ۇسىنىلعان فيزيكالىق تۇلعا ٶزٸنٸڭ تٶلەم جٷرگٸزۋگە قابٸلەتتٸلٸگٸن راستاۋى كەرەك. ەرٸ ونىڭ كرەديتتٸك تاريحى تازا جەنە بانك كٶرسەتكەن جاس تالاپتارىنا ساي بولۋى تيٸس.  بانك بارلىق نەسيەلەردٸ تەك قارىز الۋشىنىڭ تٶلەم جاساۋعا قابٸلەتتٸلٸگٸ راستالعان جاعدايدا عانا بەرەدٸ.