پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ: بولاشاققا باعدار» باعدارلامالىق ماقالاسى جارييالانعالى بٸر جىل ٶتتٸ. ەلبەتتە, تۇتاس ەلدٸڭ رۋحانيياتى مەن مەدەني مۇراسىنا باسا ماڭىز بەرٸلگەن باعدارلامانى جٷزەگە اسىرۋداعى مٸندەتتٸڭ سالماقتى جٷگٸ مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنە ارتىلعانى بەلگٸلٸ. ەلباسى باستاپ, ەلٸ قولداعان باعدارلامانى ٸس جٷزٸندە پاش ەتۋ ماقساتىندا وسى مينيسترلٸكتٸڭ بٸر جىلدىق جۇمىسىنىڭ نəتيجەسٸ قانداي? «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعىتىنداعى ونىڭ كەلەسٸ قادامى قانداي بولماق? وسى قۇرالپى بٸرشاما سۇراقتىڭ جاۋابىن بٸلۋ ٷشٸن قازاقپارات اگەنتتٸگٸ مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلىن سٶزگە تارتقان-دى.
- ارىستانبەك مۇحامەديۇلى, سٸزدٸڭ باسشىلىعىڭىزداعى مينيسترلٸك «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» العاشقى جىلىن قالاي قورىتىندىلادى?
- ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا قويىلعان مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ - مينيسترلٸك جۇمىسىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ. بەكٸتٸلگەن جۇمىس باعىتتارىنا ساي بٸزدٸڭ مينيسترلٸك «رۋحاني قازىنا» كٸشٸ باعدارلاماسىنىڭ ٸسكە اسۋىنا جاۋاپتى ورگان بولىپ بەلگٸلەنگەن.
ٶتكەن جىلى مينيسترلٸك ايتارلىقتاي اۋقىمدى جوبالاردى جٷزەگە اسىردى. مەسەلەن, قازان ايىندا بٸز پاريجدەگٸ يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پەتەرٸندە «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ تۇساۋكەسەرٸن ٶتكٸزدٸك. شارا اياسىندا «قازاقستاندىق جول جەنە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٷلگٸسٸ» حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسيياسى, «قازاقستان - استانا» فوتوكٶرمەسٸ, «التىن ادامنىڭ ەلەم مۋزەيلەرٸنە شەرۋٸ» جوباسى اياسىندا «ۇلى دالاداعى كٶشپەندٸلەر تاريحى», قازاق اقىندارى مەن جازۋشىلارى كٸتاپتارىنىڭ, بەلگٸلٸ قازاقستاندىق سۋرەتشٸلەردٸڭ تۋىندىلارىنا ارنالعان كٶرمەلەر, «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» اتتى كارتاسىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار, قازاقستان جەنە استانا تۋرالى بٸرەگەي دەرەكتٸ فيلمدەر كٶرسەتٸلٸپ, قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق حالىق اسپاپتار وركەسترٸ, «استانا بالەت» تەاترى, «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ جەتەكشٸ سوليستەرٸ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ ەدٸل قۇسايىنوۆ, ديماش قۇدايبەرگەن جەنە ٶزگە دە ٶنەر شەبەرلەرٸنٸڭ گالا-كونتسەرتٸ ۇيىمداستىرىلدى.
2017 جىلدان باستاپ مينيسترلٸكتٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» جوباسى اياسىندا اۋقىمدى شارالار جٷزەگە اسىرىلۋدا. بۇل جوبانى تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ارنايى جۇمىس توبى مەن جوبالاۋ كەڭسەسٸ جەنە قر ۇلتتىق مۋزەيٸ جانىنان «قاسيەتتٸ قازاقستان» ٶلكەتانۋدى دامىتۋ ورتالىعى قۇرىلعانى بارشاڭىزعا مəلٸم. وسىدان كەيٸن «قاسيەتتٸ قازاقستان» ورتالىعى جانىنان عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەس قۇرىلىپ, ونىڭ جۇمىسىنا ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ عالىمدار, تاريحشىلار, ارحەولوگتار, قوعام قايراتكەرلەرٸ, ٶلكەتانۋشىلار تارتىلدى.
وسىنداي تاريحي-مەدەني مۇرامىزدى اۋقىمدى تٷردە جٷيەلەۋدٸڭ نەتيجەسٸندە جالپىحالىقتىق ماڭىزى بار 100 كەشەننٸڭ جەنە ٶڭٸرلٸك ماڭىزى بار 456 نىساننىڭ تٸزٸمٸ جاسالدى.
جالپى, ٶتكەن جىلى مينيسترلٸك بٸرشاما ٸرٸ شارالاردى جٷزەگە اسىردى. اتاپ ايتقاندا, «قازاقستاننىڭ جالپىۇلتتىق قاسيەتتٸ نىساندارى», «قازاقستاننىڭ ٶڭٸرلٸك قاسيەتتٸ نىساندارى» كٸتاپتارى جەنە «قاسيەتتٸ قازاقستان» ەنتسيكلوپەديتسيياسىنىڭ 1-ٸ تومى جارىققا شىقتى. جالپىۇلتتىق ماڭىزى بار كيەلٸ نىساندار بويىنشا «قازاقستاننىڭ قاسيەتتٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» كٶپفۋنكتسيونالدى ۆيرتۋالدى كارتاسى, ٶڭٸرلٸك ماڭىزى بار وبەكتٸلەر بويىنشا ينتەراكتيۆتٸ كارتا جاسالدى.
بۇدان باسقا, ٶتكەن جىلدان باستاپ, مينيسترلٸك شەتەلدەردە زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ جەتٸستٸكتەرٸن كٶرسەتۋ ماقساتىندا «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەت» باعدارلاماسىنىڭ ارنايى جوباسىن جٷزەگە اسىرۋدا.
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مۋزەيٸ قىتايدا, ۇلىبريتانييادا جەنە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا بٸرقاتار حالىقارالىق جوبالارىن جٷزەگە اسىردى. 4 سەۋٸردە «التىن ادامنىڭ ەلەم مۋزەيلەرٸنە شەرۋٸ» حالىقارالىق كٶرمە جوباسى اياسىندا «ۇلى دالا مۇراسى: زەرگەرلٸك ٶنەردٸڭ حاس تۋىندىسى» كٶرمەسٸ مەسكەۋدٸڭ بٷكٸلرەسەيلٸك حالىق ٶنەرٸ مەن دەكوراتيۆتٸ-قولدانبالى ٶنەر مۋزەيٸندە اشىلدى. كٶرمەدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باستى نىشانى رەتٸندە «التىن ادام» كٶرەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى.
اتالعان جوبانى بيىل ەزەربايجاننىڭ ۇلتتىق تاريح مۋزەيٸندە, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى شەنسي پروۆينتسيياسىنىڭ تاريح مۋزەيٸندە, كورەيانىڭ ۇلتتىق مۋزەيٸندە جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان.
سونىمەن قاتار, «التىن ادامنىڭ ەلەم مۋزەيلەرٸنە شەرۋٸ» جوباسى 2019 جىلى جاپونييا, گرۋزييا, ۇلىبريتانييا, يسپانييا جەنە تٷركييانىڭ مۋزەيلەرٸندە, 2020 جىلى اقش, يتالييا, اۆسترييا, فرانتسييا, گەرمانييا مۋزەيلەرٸندە كٶرەرمەن نازارىنا ۇسىنىلاتىن بولادى.
شەتەلدەردە زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ جەتٸستٸكتەرٸن كٶرسەتۋ ماقساتىندا 2018-2020 جىلدارى «اباي», «قىز جٸبەك», «بٸرجان-سارا» ۇلتتىق وپەرالاردىڭ رەسەي, يتالييا, فرانتسييا, تٷركييا, قىتاي, جاپونييا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, گرۋزييا جەنە ت.ب. ەلدەردە كٶرسەتٸلٸمدەر جوسپارلانۋدا. سونداي-اق, رەسپۋبليكالىق تەاترلار ۇلتتىق جەنە شەتەل اۆتورلارىنىڭ ٷزدٸك تەاتر قويىلىمدارىن تٷركييا, رەسەي, كورەيا رەسپۋبليكاسىندا ۇسىناتىن بولادى.
رەسپۋبليكالىق مۋزەيلەردٸڭ قورىنان جاپونييادا, قىتايدا, ماجارستاندا, اقش-تا كٶرمەلەر ٶتكٸزٸلەتٸن بولادى. بۇدان باسقا, ۇلىبريتانييادا, ەزەربايجاندا, رەسەيدە, تٷرٸكمەنستاندا مەدەنيەت پەن كينو كٷندەرٸن ٶتكٸزۋ, سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق مەدەنيەت ۇيىمدارىنىڭ يسپانييا, ٷندٸستان, ليۋكسەمبۋرگ, شۆەيتسارييا, گەرمانييا جەنە ت.ب. ەلدەرٸنە ٸسساپارلارى كٶزدەلگەن.
سونىمەن قاتار, 2017 جىلى مينيسترلٸك جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ٶڭٸرلٸك مەنٸ زور «تۋعان جەر» جوباسىن ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ شارالار قاتارىن بەكٸتٸپ, جٷزەگە اسىردى.
قورىتا ايتقاندا, بٸر جىلدا بٸرشاما جۇمىس اتقارىلدى. دەسە دە مۇنىمەن توقتالىپ قالماسىمىز انىق. سەبەبٸ, əلٸ دە الار اسۋىمىز, كٶزدەگەن مەجەمٸز ايقىن. بٸر سٶزبەن تٷيٸندەسەك, ەلدٸگٸمٸزدٸ نىعايتقان دا, ەڭسەمٸزدٸ تٸكتەگەن دە - «رۋحاني جاڭعىرۋ».
- ٶزٸڭٸز ايتقانداي, باعدارلامانىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ - «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» جوباسى. اتالعان جوبا اياسىندا 100 جالپىۇلتتىق جەنە 456 جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزداعى نىساندار مەن ورىندار بەلگٸلەنگەنٸن ايتىپ قالدىڭىز. وسى ورىنداردىڭ تانىمدىق جەنە تۋريستٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ باعىتىندا مينيسترلٸك قانداي جۇمىستاردى جٷرگٸزۋدٸ كٶزدەپ وتىر? ٶڭٸرلەردە وسى جوبا بويىنشا قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا? بۇرىن بەلگٸسٸز بولىپ كەلگەن نەمەسە اسا زەرتتەلمەگەن, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا تانىمالدىققا يە بولعان جەرلەر بار ما?
- «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» جوباسى اياسىندا ٶتكەن جىلى عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن كيەلٸ ورىنداردى انىقتاۋ جەنە زەرتتەۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ بارلىق ٶڭٸرٸنە ەكسپەديتسييالار ۇيىمداستىرىلدى. ەكسپەديتسييالارعا ٶڭٸرلەردٸڭ عالىمدارى مەن ماماندارى تارتىلدى.
مينيسترلٸك بىلتىر ەلٸمٸز بويىنشا ق.ا.ياساۋي, ارىستانباب كەسەنەلەرٸ, بەكەت اتا, سيسەم اتا قورىمدارىنىڭ نىساندارى, كٶنە تاراز, كٶنە تٷركٸستان, وتىرار, ساۋران, سارايشىق قالاشىقتارى, اباي قۇنانباەۆ مەموريالدىق كەشەنٸ تەرٸزدٸ 25 تاريح جەنە مەدەنيەت ەسكەرتكٸشٸن رەستاۆراتسييالادى. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ حالىققا تانىمال كيەلٸ ورىندارعا جاتادى.
سونداي-اق, كيەلٸ ورىندار كٶپ شوعىرلانعان رەسپۋبليكالىق «ۇلىتاۋ», «وتىرار», «تاڭبالى» تاريحي-مەدەني مۋزەي-قورىقتارىنىڭ تۋريستٸك تارتىمدىلىعىن جاقسارتۋ ماقساتىندا بيىل ولاردىڭ ساپار ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسىن باستايمىز. بۇل ساپار ورتالىقتارى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتٸلٸپ, تۋريستەرگە جوعارى دەڭگەيدە قىزمەت كٶرسەتۋگە, مەدەني-اعارتۋ, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋعا ٷلكەن ٷلەس قوسادى. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, جاقىن جىلدارى وسى ساپار ورتالىقتار سالىنعان اۋماقتاردا تۋريزم جىلدام قارقىنمەن دامۋى مٷمكٸن.
جاقىندا قر ٷكٸمەتٸنٸڭ رەسپۋبليكالىق «بوزوق», «بوتاي» جەنە «سارايشىق» تاريحي-مەدەني مۋزەي-قورىقتارىن قۇرۋ تۋرالى قاۋلىلارى شىقتى. وسىلايشا, بۇرىن ەلەۋسٸز بولىپ كەلگەن كيەلٸ جەرلەردٸ قورعاۋ, ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى جاڭا ساپاعا كٶتەرٸلەتٸن بولادى.
مۋزەي-قورىقتاردى قۇرۋ - بولاشاق ۇرپاق ٷشٸن اسا قۇندى مەدەنيەت ەسكەرتكٸشتەرٸن ساقتاپ قالۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, تۋريستەردٸ تارتۋدا بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸكتٸ ارتتىرادى, عىلىمي-زەرتتەۋ, كونسەرۆاتسييالاۋ جەنە ارحەولوگييالىق شارالاردى جٷزەگە اسىرۋعا سەرپٸن بەرەدٸ.
جالپى العاندا, ەلٸمٸزدە تۋريستەرگە قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن كيەلٸ جەرلەر كٶپ دەپ ايتار ەدٸم. ەسٸرەسە, جاڭا ايتىپ ٶتكەنٸمدەي, ۇلى جٸبەك جولى بويىنداعى تاريحي ەسكەرتكٸشتەردٸڭ دايىندىعى جوعارى. مىسالى, جامبىل وبلىسىنداعى اقىرتاس سەۋلەتتٸك-ارحەولوگييالىق كەشەنٸ ورتالىق ازيياداعى بٸرەگەي ەسكەرتكٸشتەردٸڭ قاتارىنا جاتادى. مۇندا ازداعان بولسا دا تۋريستەردٸ قابىلداۋعا ارنالعان ساپار ورتالىق سالىنعان. 7 سەۋٸردە مينيسترلٸك پەن جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ تۋريزمدٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا باق-ٶكٸلدەرٸنە ارنالعان باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىن ٶتكٸزٸپ, «اقىرتاس» كەشەنٸن جەنە وسى ٶڭٸردەگٸ ٶزگە دە تاريح-مەدەني مۇرا نىساندارىن تۋريستٸك ورتالىققا اينالدىرۋ ماقساتىندا مەموراندۋمعا قول قويدى.
جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان دا جوبا اياسىندا بٸرقاتار شارالار اتقارىلۋدا. نەگٸزٸنەن ٶڭٸرلەردە كيەلٸ جەرلەردٸڭ ينفراقۇرىلىم دامىتۋ (كٶگالداندىرۋ, اباتتاندىرۋ, جولدار سالۋ), اشىق اسپان استىندا مۋزەيلەر اشۋ, ارحەولوگييالىق, رەستاۆراتسييالىق جۇمىستار جٷرگٸزۋ, دەرەكتٸ فيلمدەر تٷسٸرۋ تەرٸزدٸ شارالار قاراستىرىلعان.
- ٷكٸمەت وتىرىسىندا «تٸلدەردٸ قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ» ٶتكەن جىلعى قورىتىندىسىن جاساعان كەزدە تەرمينولوگييا سالاسى تۋرالى ايتقان ەدٸڭٸز. جالپى, شەتەلدٸك تەرميندەردٸ قازاق تٸلٸنە بەيٸمدەۋ, احمەت بايتۇرسىنۇلىشا ايتقاندا «قازاقتىڭ تٸلٸنە كٸرگەن سٶزگە قازاقتىڭ شاپانىن جاۋىپ, تىماعىن كيگٸزٸپ كٸرگٸزۋ» جۇمىسى قالاي جٷرگٸزٸلگەلٸ جاتىر?
- قازاقستاندا تٸلدەردٸ قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا قازاق تٸلٸنٸڭ تەرمينولوگييالىق قورىن رەتتەۋ, اتاپ ايتقاندا, كوميسسييا بەكٸتكەن تەرميندەردٸڭ ٷلەسٸن ارتتىرۋ جٶنٸندە تالاپ قويىلعان. قازٸرگٸ تاڭدا, قازاق تەرمينولوگيياسى ەلەمدٸك تەورييالىق-قولدانبالى جەتٸستٸكتەرگە سٷيەنە وتىرىپ, بٸرشاما دامۋ ساتىسىنا كٶتەرٸلدٸ. قازاق تەرمينولوگيياسىنىڭ كەيٸنگٸ دامۋ كەزەڭٸندە قر ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ اكادەميكتەرٸ ەبدۋەلي قايدار, ٶمٸرزاق ايتبايۇلى سىندى عالىمدارىمىز جەتٸلدٸرگەن تەرمين قابىلداۋ قاعيداتتارى بٷگٸنگٸ كٷنٸ باسشىلىققا الىنىپ كەلەد. بۇل قاعيداتتار حالىقارالىق تەجٸريبەگە نەگٸزدەلگەن.
قازاق تٸلٸندەگٸ قولدانىستاعى كٶپتەگەن تەرميندەردٸڭ ەكسترالينگۆيستيكالىق, ساياسي جاعدايلارعا بايلانىستى, شەت تٸلدەردەن, كٶبٸنە لاتىن, گرەك تٸلدەرٸنەن ورىس تٸلٸ ارقىلى قابىلدانعانى بەلگٸلٸ, ال ورىس تٸلٸنٸڭ كٶپتەگەن تەرميندەرٸ شەت تٸلدەردەن ٶز تٸلٸنە بەيٸمدەۋ جولىمەن قابىلدانعان. وسىعان بايلانىستى بٷگٸندە ٷكٸمەت جانىنداعى رەسپۋبليكالىق تەرمينولوگييا كوميسسيياسى قازاق تٸلٸنٸڭ ٶزٸندٸك بولمىسىن ساقتاۋ ماقساتىندا تەرمين قابىلداۋدا «تٶل سٶزدەرٸمٸزگە باسىمدىق بەرۋ», «تٷركٸ تٸلدەرٸنەن تەرمين الۋ», «تەرميندەردٸ قازاق تٸلٸنٸڭ زاڭدىلىعىنا باعىندىرىپ قابىلداۋ» سيياقتى قاعيداتتاردى باسشىلىققا الادى. اتاپ ايتقاندا, ولار بايىرعى قازاق لەكسيكاسى (كەسiبي لەكسيكا, ديالەكتيزم, ەسكiرگەن لەكسيكا, اۋىزەكٸ تiل ٷلگiلەرi جەنە ت.ب.) سٶزدەرiنiڭ قورىن بارىنشا پايدالانۋ, باسقا تٷركi تiلدەرiنiڭ وڭ تەجiريبەسiن تەرمين شىعارماشىلىعىندا ەسكەرۋ, حالىقتاردىڭ اراسىنداعى ەكونوميكالىق, مەدەني, عىلىمي-تەحنيكالىق بايلانىستاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشiن قاجەتتi ينتەرناتسيونالدىق تەرميندەردi قولدانۋدى قازاق ورفوگرافيياسىنىڭ زاڭدارىنا باعىندىرۋ جولىمەن iسكە اسىرۋ, عىلىمنىڭ, تەحنيكانىڭ سالالىق ايالارىندا سەمانتيكاسى نەمەسە نىسانى بويىنشا تەگi جاعىنان جاقىن تەرميندەردiڭ قولدانىلۋىن ٷيلەستiرۋ, ۇلتتىق جەنە ينتەرناتسيونالدىق تەرميندەردiڭ تابيعي تەپە-تەڭدiگiن ساقتاۋ قاعيداتتارىن باسشىلىققا الۋعا باسا مəن بەرمەك.
وسى جىلعى كوميسسيياسىنىڭ وتىرىسىندا ەلباسىنىڭ 10 قاڭتارداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اتاپ ٶتكەن تەرمينولوگييا تۇرعىسىنان قازاق تٸلٸن حالىقارالىق دەڭگەيگە جاقىنداتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسى تالقىلاندى. كوميسسييا وتىرىسىندا بۇرىن بەكٸتٸلگەن حالىقارالىق تەرميندەر قايتا قارالدى. بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىندا «تەرمينجاسام قاعيداتتارى جەنە ۇلتتىق تەرمينولوگييا مەسەلەلەرٸ» تاقىرىبىندا تەرمينولوگ عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تەورييالىق كونفەرەنتسييا جوسپارلانعان. كونفەرەنتسييا جۇمىسىندا تەرمينجاسامنىڭ عىلىمي قاعيداتتارى, ۇلتتىق تەرمينولوگييالىق قور, سالالىق تەرمينولوگييانىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ, قازاق تٸلٸنٸڭ لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرٸلۋٸنە بايلانىستى تۋىندايتىن تەرمينولوگييالىق مٸندەتتەر, ۇلتتىق تەرمينقوردىڭ ەلەكتروندىق بازاسىن جاساۋدىڭ عىلىمي-تەجٸريبەلٸك نەگٸزدەرٸ جەنە ت.ب. مەسەلەلەر قاراستىرىلاتىن بولادى.
جالپى تەرمينولوگييالىق جۇمىستاردى جٷيەلەندٸرۋ, تەرميندەردٸ بٸرٸزدەندٸرۋ, حالىقتىڭ تەرميندەرگە قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «termincom.kz» سايتى اشىلعانىن ەسكە سالا كەتكٸم كەلەدٸ. بۇل سايتتا بەكٸتٸلگەن تەرميندەر, سالالىق تەرمينولوگييالىق سٶزدٸكتەر, تەرمينولوگييانىڭ تەورييالىق مەسەلەلەرٸنە قاتىستى ماتەريالدار قامتىلدى. سونداي-اق سايت ارقىلى كەز كەلگەن ادام تەرميندەرگە قاتىستى ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸرە الادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەرميندەردٸڭ بٸرٸزدٸ قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ - تەرمينولوگييا سالاسىنداعى ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلە. وسى رەتتە تەرمينكوم بەكٸتكەن تەرميندەرگە مٸندەتتٸ سيپات بەرۋ ماقساتىندا, حالىقارالىق تەجٸريبەنٸ نەگٸزگە الا وتىرىپ, سالالىق تەرميندەردٸ ۇلتتىق ستاندارتپەن بەكٸتۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلۋدا.
- ٶتكەن جىلدىڭ 4 جەلتوقسانىندا ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا وتاندىق جازۋشىلاردىڭ تۋىندىلارى ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ 6 تٸلٸنە اۋدارىلاتىنىن مەلٸم ەتكەن ەدٸڭٸز. بٷگٸنگە دەيٸن شىعارمالارى شەت تٸلدەرگە اۋدارىلاتىن جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ تٸزٸمٸ جاسالدى ما? جاسالماسا, ول تٸزٸم قالاي بەلگٸلەنەدٸ?
- مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايتىلعان مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ - «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەت» جوباسى. مينيسترلٸك وسى جوبا اياسىندا رۋحاني مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ ٷزدٸك تۋىندىلارىن جاھاندىق ەلەمگە تانىمال ەتۋ ٷشٸن بٸرقاتار جۇمىستاردى جٷرگٸزٸپ جاتىر. سونىڭ ٸشٸندە, شەت ەلگە تانىستىرۋعا ۇسىنىلاتىن قازاقستاندىق كٶركەم ەدەبيەت اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارىن بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 6 تٸلٸنە (ورىس, اعىلشىن, قىتاي, اراب, يسپان, فرانتسۋز) اۋدارۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ قولعا الىنعان.
بٷگٸندە ەلٸمٸزدٸڭ اقىن-جازۋشىلارى مەن ەدەبيەتشٸلەردٸڭ, ەدەبي سىنشىلار مەن بەلگٸلٸ سۋرەتشٸلەر قاتارىنان ەدەبيەت (پروزا جەنە پوەزييا) پەن كٶركەمسۋرەت ٶنەرٸ بويىنشا ساراپشىلىق توپ قۇرامى جاساقتالۋدا. زاماناۋي مەدەنيەتتٸڭ ٷزدٸك ٷلگٸلەرٸن ٸرٸكتەۋ مەن قالىپتاستىرۋ جۇمىس توبىنىڭ ناقتى ٸرٸكتەۋ كريتەرييلەرٸ كٶرسەتٸلگەن ەرەجەگە سەيكەس جٷرگٸزٸلەدٸ. جوبانىڭ نەتيجەسٸندە پوەزييا جەنە پروزا جانرلارى بويىنشا «زاماناۋي ەدەبيەت انتولوگيياسى» (2 كٸتاپ) بۇۇ-نىڭ 6 تٸلٸندە باسىپ شىعارىلاتىن بولادى.
سونداي-اق, مينيسترلٸك جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا «ەدەبي ٶلكەتانۋدى دامىتۋ» جوباسىن جٷرگٸزەدٸ. وسىعان وراي بٸزدٸڭ مينيسترلٸك قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەلەرٸ مەن قوعام قايراتكەرلەرٸنٸڭ قاتارىنان جۇمىس توبىن قۇردى. اتالعان جۇمىس توبى قازاقستاننىڭ ٶڭٸرلەرٸ تۋرالى بٸرەگەي ماتەريالدار مەن ولاردىڭ اۆتورلارىن جيناۋ بويىنشا جۇمىستاردى اتقاراتىن بولادى.
ەش جارناماسىز, بٷگٸننٸڭ ٶزٸندە تۋريستٸك برەندٸمٸزگە اينالعان, تۋريستەر جيٸ بارىپ تۇراتىن ورىندارىمىزدى اتاي الاسىز با?
- ەرينە, قازاقستاننىڭ برەندٸ رەتٸندە ەلەمگە ەيگٸلٸ «مەدەۋ» مۇزايدىنىن, «شىمبۇلاق» تاۋ-شاڭعىلىق كۋرورتىن, قازاقستاننىڭ شۆەيتساريياسى اتالىپ كەتكەن بۋراباي كۋرورتتىق ايماعىن, كاسپيي تەڭٸزٸن اتاپ ٶتەر ەدٸم. سوڭعى كەزدە الاكٶل ايماعىنداعى جاعاجاي تۋريزمٸ قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. بۇل دەستيناتسييالار جارنامانى ناقتى قاجەت ەتپەگەنمەن, جارناما قازٸرگٸ ۋاقىتتا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. جارناما كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸمٸزدٸڭ قۇرامداس بٶلٸگٸنە, ٶزٸندٸك زاڭدىلىقتارى بار قوعامدىق قۇبىلىسقا اينالدى. سوندىقتان, ۋاقىتتىڭ اعىمىنا ساي جارناما قاجەت بولىپ تابىلادى.
