ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: "كٷدٸك بولسا, ەلباسى موينىمدى جۇلىپ الار ەدٸ"

مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ, سوڭعى كەزدەرٸ بٸرنەشە ازامات تاراپىنان جىنىستىق بوپسالاۋ مەن جەمقورلىققا قاتىستى ايىپتالعان ارىستانبەك مۇحامەديۇلى ازاتتىققا سۇحبات بەردٸ. ۆيدەوكامەرا الدىندا سٶيلەسۋدەن باس تارتىپ, ەڭگٸمەنٸڭ تەك اۋديوجازباسى مەن مەتٸنٸن عانا جارييالاۋعا كەلٸسكەن مينيستر ٶزٸنە قاتىستى داۋ جايلى ايتتى.

ازاتتىق: – ارىستانبەك مۇحامەديۇلى, بٸرنەشە اي بۇرىن رەجيسسەر تالعات جەنٸبەكوۆ سٸزدٸ «كينو تٷسٸرۋ ٷشٸن مەنەن اقشا سۇرادى» دەپ ايىپتادى. ودان سوڭ تەمٸربەك جٷرگەنوۆ اتىنداعى ٶنەر اكادەميياسىنىڭ بۇرىنعى ستۋدەنتٸ ەڭلٸك سىدىقوۆا سٸز تۋرالى «جىنىستىق بوپسا جاسادى, اقشا سۇرادى, كەزدەسۋگە شاقىردى» دەپ مەلٸمدەدٸ. وسى جاعدايلارعا بايلانىستى قانداي ۋەج ايتاسىز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەندٸ مەن كەڭٸرەك ايتسام, ادامنىڭ كٶزقاراسىنا, سانا-سەزٸمٸنە كينونىڭ ەسەرٸ ەرەكشە. ونى دٷنيە جٷزٸ بٸلەدٸ. بٸر كينو ارقىلى بٷكٸل بٸر ۇلتتىڭ تاعدىرىن شەشۋگە بولادى. بٸز قازاق ۇلتىنىڭ رۋحاني بايلىعىن, جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸن, دەستٷرٸن بٷكٸل دٷنيەجٷزٸنە كٶرسەتۋگە تيٸسپٸز. وسىنداي ماقساتتاردى سەزٸنگەندٸكتەن, مەن بٸردەن كينو سالاسىنا تٷبەگەيلٸ كٸرٸستٸم.

ازاتتىق: – مينيسترلٸككە كەلگەن بەتتە بٸردەن كينو سالاسىمەن اينالىستىڭىز عوي?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – يە, الدىندا ۆيتسە-مينيستر بولعاندا دا ارالاستىم. بٸراق مىناداي قاتتى مٷمكٸنشٸلٸك بولعان جوق. ونىڭ الدىندا ٶزٸڭ بٸلەسٸڭ, رەكتور بولدىم. بٸزدەگٸ ٷلكەن فاكۋلتەت كينو فاكۋلتەتٸ بولدى. كٸمنٸڭ قانداي مٷمكٸندٸگٸ بار ەكەنٸن بٸلەمٸن. مەن كەلە سالا بٸردەن ٷلكەن جينالىس جاساپ, ايتتىم: «جٸگٸتتەر, بٸزگە بٶلٸنەتٸن اقشا ۇلتتىق فيلمدەرگە عانا ارنالادى. سونى ۇستانۋىمىز كەرەك. بٸز ەلٸمٸزگە, ۇلتىمىزعا كەرەك, ماعىناسى بار فيلمدەردٸ شىعارامىز. ەركٸمنٸڭ كٶزقاراسىنداعى, ويىنداعى فيلمدەردٸ شىعارۋدى توقتاتۋىمىز كەرەك» دەدٸم. بۇعان بارلىعى كەلٸستٸ. قارجى جاعىنان جوعارى تۇرعان فيلمدەرگە كٶڭٸل اۋداردىق. ونىڭ ٸشٸندە «فەنيكس» فيلمٸ بار. بيۋدجەتٸ – 3,5 ميلليون دوللار. ٷلكەن اقشا. ونىڭ 80 ميلليون تەڭگەسٸ (100 ميلليون تەڭگە بولۋى كەرەك, سالىعىنا ۇستايدى), بىلايشا ايتقاندا 2014 جىلعى كۋرسپەن 500 مىڭ دوللار الدىن-الا تٶلەنگەن. سودان كەيٸن ماعان تالعات مۇساباەۆ «كوسموناۆتار تۋرالى فيلم («فەنيكس» فيلمٸن ايتادى - رەد.) تٷسٸرٸلگەلٸ جاتىر. سەن رەجيسسەردٸ قابىلداشى» دەدٸ. ٸشٸندە تۇڭعىشباي [جامانقۇلوۆ] اعامىز بار.

مينيستر ارىستانبەك مۇحامەديۇلى (سول جاقتا) جۋرناليست قاسىم امانجولعا سۇقبات بەرٸپ وتىر. الماتى, 19 قاراشا 2016 جىل.

ازاتتىق: – كوسموناۆت تالعات مۇساباەۆ پا?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – يە, كوسموناۆت تالعات مۇساباەۆ اعامىز. ول كەزدە ول كٸسٸ «قازكوسموستى» باسقاردى. ەكەۋمٸز ٷكٸمەتتٸك جينالىستاردا كەزدەسەمٸز. تۇڭعىش رەت كوسموناۆتار تۋرالى فيلم تٷسٸرٸلگەلٸ جاتقانىنا قۋانىپ كەتتٸم. سودان كەيٸن رەجيسسەر تالعات جەنٸبەكوۆ كەلدٸ. «رەجيسسەر كٸم?» دەدٸم. «رەجيسسەرٸ – ٶزٸم» دەدٸ. «ستسەناريي اۆتورى كٸم?». «ستسەناريي اۆتورى – ٶزٸم». «ال, جارايدى. باستى رٶلدٸ كٸم وينايدى?» «ٶزٸم». مەن بٸردەن: «بۇعان كەلٸسپەيمٸن. مٷمكٸن, جاقسى رەجيسسەر شىعارسىڭ. بٸراق بۇل – ٷلكەن بيۋدجەتتٸ فيلم. قاسىڭا باسقا بٸرەۋدٸ قوسىمشا رەجيسسەر قىلىپ ال, قازٸرگٸ ۋاقىتتا وعان مٷمكٸنشٸلٸك كٶپ. رەسەيدەن شاقىراسىڭ با, ۋكراينادان شاقىراسىڭ با» دەدٸم. ول ەكٸنشٸ رەت كەلدٸ دە: «ستسەناريست بٸر جٸگٸتتٸ الدىم» دەپ. ول دا – بەلگٸسٸز ادام. سودان كەيٸن تۇڭعىشباي اعامىزبەن كەزدەستٸك.

ازاتتىق: – تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتى ۇسىنعان كٸم?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – رەجيسسەر مەن تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتى تالعات مۇساباەۆ ايتتى. تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتى بۇرىننان بٸلەمٸن. ول كٸسٸ دە كەلدٸ. مەن ول كٸسٸلەرگە بٸردەن: «ٶتٸنٸشٸم – قاستارىڭىزعا مىقتى شىعارماشىلىق توپ الىڭىزدار» دەدٸم. ودان كەيٸن بٸر-ەكٸ ايدان كەيٸن تالعات مۇساباەۆ ماعان: «اينالايىن, انا ستسەنارييدٸ وقىپ شىقتىم. كوسموسقا ەشقانداي قاتىسى جوق» دەدٸ. سودان كەيٸن مەن ول ستسەنارييدٸ ٶزٸمە الدىردىم. قاراسام, كوسموستىق فانتازييا, ەكٸ راكەتا كوسموستا كەزدەسەدٸ...

ازاتتىق: – فيلمنٸڭ ستسەنارييٸ ستسەنارلىق كوللەگييادان, ەكسپەرتتٸك كەڭەستەن ٶتتٸ مە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ونى «قازاقفيلم» قابىلداعان. 80 ميلليون تەڭگەنٸ اۋدارىپ تا قويعان. سوسىن مەن مازاسىزداندىم دا, ستسەنارييدٸ الىپ, تٷبەگەيلٸ انىقتاپ قاراي باستادىم. ەشتەڭە جوق, قوسىمشا رەجيسسەر دا الماعان. «بەرٸن ٶزٸم جاسايمىن, بەرٸ كەرەمەت بولادى» دەگەندەي. سودان كەيٸن مەن ايتتىم: «سٸزدەر مىنا العان اقشاعا نە ٸستەدٸڭٸزدەر, سونى ەكەلٸپ كٶرسەتٸڭٸزدەر. ارى قاراي بٶلٸنەتٸن 3 ميلليون دوللار – ٶتە ٷلكەن اقشا. وعان جاۋاپ بەرەتٸن – مەنمٸن» دەپ. ولار ٸستەگەن شارۋالارىنىڭ قۇجاتتارىن الىپ كەلدٸ. ول قۇجاتتاردان ولاردىڭ ەشتەڭە ٸستەمەگەنٸ بٸردەن كٶرٸنٸپ تۇردى. سوسىن مەن بٸردەن تۇڭعىشباي اعاعا: «تۇقا, سٸز مىنا شارۋاعا ارالاسپاي-اق قويىڭىزشى. باسقا بٸر جوبا الىڭىز. بۇنىڭ شيكٸلٸگٸ ٶتە كٶپ سيياقتى» دەدٸم. بٸراق ول كەزدە تۇڭعىشباي اعانىڭ «تۇران» فيرماسىنىڭ قۇرىلتايشىسى ەكەنٸن بٸلگەن جوقپىن. «ول كٸسٸنٸڭ اتاق-داڭقى بار, سونىسىمەن ەر كابينەتكە كٸرەدٸ, جٸگٸتتەر سول ٷشٸن دە ول كٸسٸنٸ پروديۋسەر قىلىپ العان ەكەن» دەپ ويلاعانمىن.

مينيستر مۇحامەديۇلى مۇنى تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ «تۇران» فيرماسىنىڭ قۇرىلتايشىسى ەكەنٸن» كٶرسەتەتٸن قۇجات دەپ بٸلەدٸ.

سوسىن جٸگٸتتەرگە: «بۇلارىڭىز جارامايدى, سٸزدەر بٸرٸنشٸ العان اقشالارىڭىزدىڭ قۇجاتتارىن بەرٸڭٸزدەر» دەدٸم. بٸر اپتادان كەيٸن ول جٸگٸتتەر قايتا كەلدٸ. ەگەر بٸز ولارعا قالعان اقشانى بەرسەك, رەسەيلٸك «الداميسا رۋس» كومپانيياسى ٶزدەرٸنە تاعى دا 3 ميلليون دوللار بەرەتٸنٸن ايتتى. ولار: «يە, بٸز ەكٸ جاقتاپ تٷسٸرەمٸز» دەدٸ. مەن: «رەسەيلٸكتەر اقشانى "تۇران" كومپانيياسىنا اۋدارسىن, «قازاقفيلم» اقشانى سودان كەيٸن اۋدارادى» دەدٸم. ولار كەلٸستٸ. سول كەزدە «قازاقفيلمنٸڭ» ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ بولعان ارمان ەسەنوۆ دەگەن جٸگٸت: «ارەكە, ولار «اقشا اۋدارمايمىز, تٷسٸرٸلٸم مەسكەۋدە بولعاندا سول جاقتاعى تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتەمٸز, اقشا سول شىعىنعا كەتەدٸ» دەپ ايتتى» دەدٸ. «ونى انىقتاڭدار» دەدٸم. بٸراز ۋاقىت ٶتكەننەن كەيٸن بۇلار تاعى دا: «ەندٸ رەسەيگە تٷگەل اقشا اۋدارۋ كەرەك» دەدٸ. بٸز قۇجاتتاردى الىپ, قاراستىرا باستادىق.

مينيستر مۇحامەديۇلى بۇل مەلٸمەت سۇقباتتا ايتىلعان «الداميسا رۋس» فيرماسى تۋرالى ەكەنٸن ايتادى.

سوسىن بۇل كٸسٸلەر «ول – امەريكالىق كومپانييا» (Aldamisa Entertainment LLC كومپانيياسىن ايتادى – رەد.) دەي باستادى. تالعات جەنٸبەكوۆ بٸرنەشە رەت «امەريكالىق كومپانييا» دەدٸ. بٸز ول امەريكالىق كومپانييا تۋرالى بٸلسەك, ول جۇمىسىن توقتاتقان ەكەن.

ودان كەيٸن مينيسترلٸك اقش-تىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸنە وسى ايتىلعان امەريكالىق كومپانييا مەن رەسەيلٸك كومپانييانىڭ قانداي قاتىسى بار ەكەنٸن انىقتاپ بەرۋٸن ٶتٸنٸپ, حات جازدىق. ەلشٸنٸڭ حاتى بار. اقش ەلشٸسٸ جاۋابىندا: «ك سوجالەنييۋ, نام نە ۋدالوس پودتۆەرديت فاكت ۆزايمووتنوشەنيي مەجدۋ داننىمي كومپانييامي» دەيدٸ.

مينيستر مۇحامەديۇلى "اقش-تاعى قازاقستان ەلشٸسٸنٸڭ حاتى" رەتٸندە كٶرسەتكەن قۇجات.

وسى كەزدە بۇلاردىڭ بەرٸ: «بٸز امەريكالىق كومپانييامەن بٸرلەسٸپ تٷسٸرمەك بولىپ ەدٸك, مينيستر بٸزگە جول بەرمەدٸ» دەپ شۋلاپ جاتتى.

سودان كەيٸن اقش-تاعى قازاقستاننىڭ ەلشٸسٸنە دە حات جازدىق. بەرٸ «قازاقفيلم» ارقىلى عوي. ول جاقتان دا جاۋاپ كەلدٸ.

ازاتتىق: – سوندا رەسەيدە دە, اقش-تا دا مۇنداي كومپانييا جوق پا?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – رەسەيدەگٸ – ۋاقىتشا اشىلعان كومپانييا. امەريكادا اشىلعان كومپانييا جۇمىستارىن ەكٸ-ٷش جىلدان بەرٸ توقتاتقان. سوسىن بٸزگە جاڭاعى Aldamisa Entertainment كومپانيياسىنان حات كەلدٸ. بٸز دە ولارعا الدىندا حات جازدىق قوي. «پودتۆەرجدەنيە بەرٸڭٸزدەر, مىنا كومپانييا سٸزدەردٸكٸ مە?» دەپ. سوسىن بۇلار بٸزگە اشۋلانىپ, حات جازعان. قولى مىناۋ. جالعان ەلەكتروندى قولدى الىپ قويا سالعان. تٷپنۇسقاسىن سۇراساق, ول جوق. بۇلاردىڭ بار قوقان-لوقىسى – مەنٸ قورقىتىپ-ٷركٸتٸپ 3 ميلليون دوللاردى الىپ كەتۋ. «موسفيلم» بولسا, بٸر جٶن, «لەنفيلم» بولسا بٸر جٶن – قايداعى بٸركٷندٸك كومپانييانى ەرتەڭ بٸز قاي جاقتان ٸزدەيمٸز» دەدٸم.

ازاتتىق: – سونىمەن اقشا بٶلۋ توقتاتىلدى دەڭٸز. ال تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ «مينيستر مەنٸڭ فيلمٸمە بٶلٸنۋٸ كەرەك قاراجاتتى «قازاق ەلٸ» كينوسىنا سۇراپ الدى» دەيدٸ. ول كٸسٸمەن ارالارىڭىزدا وسىنداي ەڭگٸمە بولدى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – بٸر ٷلكەن جينالىس ٶتكٸزگەن كەزدە «فەنيكسكە» بەلگٸلەنگەن اقشانى باسقا جوبالارعا جۇمسايمىز» دەگەن سٶزٸم بار. «ول جينالىستىڭ پروتوكولىنا بارلىعىڭىز قول قويىڭىزدار» دەدٸم. ٶيتكەنٸ ول جينالىستا «قاي فيلم ارى قاراي جالعاسادى, قايسىسىن بٸز ۋاقىتشا توقتاتامىز?» دەگەن شەشٸمدٸ بٸرگە قابىلدادىق. مەن «فەنيكستٸڭ» قۇجاتتارىنىڭ دۇرىس ەمەس ەكەندٸگٸن, تاعى دا بٸرنەشە فيلمدٸكٸ بار ەكەنٸن, «قازاق ەلٸنٸڭ» باستالعانىن ايتتىم.

ازاتتىق: – «فەنيكس» فيلمٸنە قاتىستى باستالعان قارجىلىق تەكسەرۋ مەن تالعات جەنٸبەكوۆتٸڭ سٸزدٸ ايىپتاۋىنىڭ اراسىندا قانداي بايلانىس بار?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – بٷكٸل قاعازدارىنىڭ بەرٸ انىقتالا باستاعان سوڭ ول جٸگٸتتەردٸڭ ٸس-ەرەكەتٸ اشىلىپ قالدى. «سٸزدەر مۇنداي ٸس-ەرەكەتتەرٸڭٸزبەن قالعان قاراجاتتى الىپ كەتپەك بولعاندارىڭىز انىقتالىپ قالدى» دەگەن كەزٸمدە, ول ازاماتتار ٶزدەرٸ حالىققا جارييا بولۋدان قاشىپ, مەنٸ نەگٸزسٸز ايىپتاۋعا كٶشتٸ.

ازاتتىق: – بۇل – تالعات جەنٸبەكوۆتٸڭ ايىپتاۋى. ال ەڭلٸك سىدىقوۆانىڭ ايىپتاۋىنا نە ايتاسىز? سىدىقوۆا مەن جەنٸبەكوۆتٸڭ ايىپتاۋلارىن قالاي بايلانىستىرىپ وتىرسىز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەڭلٸك سىدىقوۆا بەينەجازباسىنىڭ اياعىندا: «يا ۆىستۋپايۋ ۆ پوددەرجكۋ رەجيسسەرا. يا ترەبۋيۋ وتستاۆكۋ مينيسترا» دەيدٸ. بايلانىسى وسىدان-اق كٶرٸنٸپ تۇر عوي. ەڭلٸك شىققان كەزدە «فەنيكس» فيلمٸ تٶڭٸرەگٸندەگٸ تەكسەرٸس باستالعان. مەن قارجى پوليتسيياسىنا ولاردىڭ بوپسالاۋمەن 3 ميلليون دوللاردى الىپ كەتكٸسٸ كەلەتٸنٸن, الدىڭعى قاراجاتتارىنىڭ قۇجاتتارىنىڭ دۇرىس ەمەس ەكەندٸگٸن ايتتىم. بٸزدە رەسپۋبليكالىق ەسەپ كوميتەتٸ تەكسەرٸس جٷرگٸزەدٸ. ولاردىڭ مٸندەتٸ. «قازاقفيلمدٸ» تەكسەرگەن كەزدە «فەنيكسكە» بٶلٸنگەن 80 ميلليون تەڭگە قاراجاتتىڭ قايدا جۇمسالعانى جٶنٸندە ەشقانداي قۇجاتى جوق, تازا ەمەس» دەپ سولار ايتتى.

ازاتتىق: – بۇل ٸسكە قاتىستى قانشا ادام ايىپتالىپ وتىر? ول ٸستٸڭ قازٸرگٸ جاعدايى قالاي?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ٶزدەرٸڭٸز اقپاراتتان كٶرٸپ وتىرسىزدار. بٶلٸنگەن 80 ميلليوننىڭ 69 ميلليونىنا [قاتىستى] ەشقانداي قۇجاتتار جوق.

ازاتتىق: – ونى كٸم العان?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – «تۇران» فيرماسى. ول جەردە اتقارۋشى ديرەكتور يۋدينا دەگەن قىز بولعان. قۇرىلتايشىسى – تۇڭعىشباي اعامىز. رەجيسسەرٸ – تالعات جەنٸبەكوۆ. مەن ونىڭ ٸشكٸ نيۋانستارىن ناقتى بٸلمەيمٸن. بٸراق جاڭاعى 80 ميلليوننىڭ 69 ميلليونىنا قۇجاتتارى جوق. ونىڭ 11 ميلليونى – ايلىق ەڭبەكاقى. ونىڭ ٶزٸ كٷدٸكتٸ. ەگەردە ەشقانداي جۇمىس جٷرمەسە, كٸم نە ٷشٸن ايلىق الدى?

ازاتتىق: – وسىعان بايلانىستى «قازاقفيلمنٸڭ» قارجى جٶنٸندەگٸ بٸر قىزمەتكەرٸ تەرگەۋدە وتىر عوي.

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ول كٸسٸنٸ وتىرعىزعانى بىلاي. ەر مەكەمە العان قارجىعا ەسەپ بەرەدٸ. ەگەر ول ەسەبٸ دۇرىس بولماسا, اكتٸمەن ول ەسەپتٸ قابىلداماۋعا تيٸس. ول كٸسٸ ونى قابىلداپ العان. وندا 35 ميلليونعا مٷلدەم قۇجات جوق. باسقالارى ەيتەۋٸر جالعان بٸردەڭەلەردٸ الىپ كەلگەن. تالعات جەنٸبەكوۆكە «نە ٸستەدٸڭ?» دەگەندە, «تيزەر تٷسٸردٸم» دەگەن. ول تيزەردٸ كٶرٸپ تۇرسىڭ, انادان بٸر, مىنادان بٸر العان دا مونتاج جاساپ ٸستەگەن. بار بٸتٸرگەن شارۋا – وسى.

ازاتتىق: – تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ مەلٸمدەمەسٸندە ٶزٸن سٸزدٸڭ قىسپاققا العانىڭىزدى ايتادى.

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەن ول كٸسٸنٸ قالاي قىسپاققا الامىن? ول – تەرگەۋ ٸسٸنٸڭ جۇمىسى, مەن وعان قالاي ارالاسا الامىن? مەن دە بەرٸن تەك اقپاراتتاردان عانا بٸلٸپ وتىرمىن.

ازاتتىق: – تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ ەۋەلٸ ۇستالدى, سوسىن بوساپ شىقتى. سٸز سول ارالىقتا «تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ بوساپ شىعۋىنا كەپٸل بەرۋگە دە دايىنمىن» دەدٸڭٸز. ول كٸسٸنٸڭ بوساپ شىعۋىنا سٸزدٸڭ قاتىسىڭىز بار ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – يە, بار. مەن ٶتٸنٸش ايتىپ, سۇرادىم.

ازاتتىق: – كٸمنەن نە سۇرادىڭىز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – «بۇل كٸسٸ - حالىق ەرتٸسٸ» دەدٸم. ادۆوكاتتارى, تەاتر سالاسىندا ٸستەيتٸن جٸگٸتتەر كٶمەكتەسٸپ جٷردٸ جانىندا. مەن استانادا بولدىم. ول كٸسٸ 5 ميلليون تەڭگەنٸ موينىنا الىپ وتىر. سول قاراجاتتى قۇيۋ كەرەك دەدٸ. سوعان ات سالىسىپ, بٸرنەشە ازامات 5 ميلليوندى جيناپ بەردٸك.

ازاتتىق: – قۇپييا بولماسا, ٶزٸڭٸز كەپٸلگە قانشا قاراجات بەردٸڭٸز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – بٸر جارىم ميلليون تەڭگەدەي.

ازاتتىق: – ەندٸ ەڭلٸك سىدىقوۆانىڭ جايىنا ورالساق. سٸز ەڭلٸكتٸڭ بۇل ٸسكە قاتىسىن «رەجيسسەردٸ قولدايمىن» دەگەن سٶزٸمەن بايلانىستىرىپ وتىرسىز. باسقا دەلەلدەرٸڭٸز بار ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مىسالى, مەن قازٸر شىعىپ, «قاسىم امانجولدى قولدايمىن» دەسەم, وعان بٸر سەبەپ بولۋى كەرەك. ەڭلٸك ٶزٸنٸڭ ايىپتاۋىن ايتىپ جاتىپ قالاي «رەجيسسەردٸ قولدايمىن, مينيستر وتستاۆكاعا كەتسٸن» دەيدٸ. ەگەر سول كەزدە مەن وتستاۆكاعا كەتسەم, كٸم بٸلەدٸ, باسقا مينيستر «فەنيكستٸ» اياعىنا دەيٸن تەكسەرە مە, تەكسەرمەي مە? مەنٸڭ بۇل جەردەگٸ كٸنەم – جاڭاعى 3 ميلليون دوللاردى ولارعا جٸبەرتكٸزبەگەنٸم, ەكٸنشٸ كٸنەم – تٷك جۇمىس جاسالماي جەلٸنٸپ كەتكەن 80 ميلليون تەڭگەنٸ قايتارتىپ جاتقانىم. وعان نەگە كٶزٸمدٸ جۇمىپ وتىرۋىم كەرەك?

ازاتتىق: – سٸز جٷرگەنوۆ اتىنداعى ٶنەر اكادەميياسىنىڭ بۇرىنعى ستۋدەنتٸ ەڭلٸك سىدىقوۆانى تانيسىز با? ٶمٸردە ونىمەن بەتپە-بەت كەزدەسٸپ كٶردٸڭٸز بە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مٷمكٸن, بٸر ەمتيحاندا, تىڭداۋلاردا كەزدەسكەن شىعارمىن. ال بىلاي ناقتى ەكەۋمٸز كەزدەسٸپ وتىرعانداي بەتپە-بەت كەزدەسكەن ەمەسپٸز.

ازاتتىق: – ول سٸزبەن كەزدەسكەنٸن, سٸزدٸڭ ودان اقشا تالاپ ەتكەنٸڭٸزدٸ, اقشا بەرە الماسا باسقا دا قاتىناسقا شاقىرعانىڭىزدى ايتادى. ونداي بولدى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەن سٸزگە ناقتى ايتايىن. ەگەر قانداي دا بٸر قاتىناس بولسا, ول قىز كٶرسەتەر ەدٸ. «بٷگٸن شٸلدەنٸڭ مىناداي كٷنٸ مىناداي ساعاتتا مىناداي ادام مەنٸ جولىقتىردى. وعان كۋە مىناداي» دەر ەدٸ. ول قىز سول جىلى اكادەميياعا تٷسپەگەن.

ازاتتىق: – «تٷسە الماعانىمنىڭ سەبەبٸ – رەكتوردان وسىنداي تالاپ بولدى» دەدٸ ەمەس پە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – جوق, ول قىز ايتىپ جاتىر, «مەن تٷسٸپ وقىدىم» دەيدٸ.

ازاتتىق: – وقۋعا تٷسپەگەن بولسا, وندا قالايشا وقۋدى بٸتٸرٸپ شىعادى?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ول قىز ايتىپ جاتىر: «2011 جىلى وقۋعا تٷستٸم» دەدٸ. «ەمتيحانعا كەشٸگٸپ قالدىم, بٸراق رەكتور ماعان سولاي جاسادى, بٸراق وقىدىم» دەدٸ. مٸنە, ساعان قۇجاتتار. مٸنە, مىناۋ – [رەجيسسەر] بولات اتاباەۆتىڭ قولى. ەڭلٸكتٸ سىزىپ تاستاعان. ەمتيحانعا بارۋ ٷشٸن بەرٸ دوپۋسك الادى. ەركٸم ٶزٸنٸڭ ٶنەرٸن كٶرسەتەدٸ. ەمتيحانعا دوپۋسكٸدەن ٶتكەندەر بارادى. مىناۋ – سوعان قاتىسقان 50 ادام. بولات اتاباەۆتىڭ پوچەركٸ. ٸشٸندە ەڭلٸك جوق. ول قىزدى بولات اتاباەۆتىڭ ٶزٸ ٶتكٸزبەگەن.

"ەڭلٸك سىدىقوۆانىڭ 2011 جىلى جٷرگەنوۆ اتىنداعى ٶنەر اكادەميياسىنا تٷسە الماي قالعانىنا" مينيستردٸڭ دەلەل رەتٸندە ۇسىنعان قۇجاتى.

ازاتتىق: – سونىمەن بۇل نەنٸ دەلەلدەيدٸ?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – بۇل قىزدىڭ سول جىلى ەمتيحانعا ٶتپەگەنٸن دەلەلدەيدٸ.

ازاتتىق: – ياعني سٸزدەر كەزدەسكەن جوقسىزدار ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەمتيحاننىڭ الدىندا كەلگەن. اتاباەۆتىڭ ٶزٸ ٶتكٸزبەگەن. ول قۇجاتتارىن الىپ كەتٸپ قالعان. اكادەميياداعى قۇجاتتاردا دا بارلىعى بار. ۇبت سيياقتى تەست بولادى. ونى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶزٸ قابىلدايدى. ول جەردە دە ول قىز جوق, وقۋعا تٷسپەگەن. ەڭ قىزىعى, سول جىلى ەڭلٸك قىزىلورداداعى «بولاشاق» دەگەن جەكەمەنشٸك وقۋ ورنىنا تٷسكەن.

مينيستر مۇحامەديۇلى "بۇل قۇجات - ەڭلٸك سىدىقوۆانىڭ 2011 جىلى قىزىلورداداعى «بولاشاق» ۋنيۆەرسيتەتٸنە تٷسكەنٸنٸڭ دەلەلٸ" دەپ سيپاتتايدى.

ازاتتىق: – ول قاي جىل?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – 2011 جىلى.

ازاتتىق: – سول وقۋ ورنىنا تٷسكەنٸن دەلەلدەيتٸن قۇجات بار ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – يە, بار. ەڭ باستىسى, ول قىز بٸر جىل قىزىلوردادا وقىعان.

ازاتتىق: – ياعني سٸزدەر ەڭلٸك ايتىپ تۇرعان جىلى كەزدەسكەن جوقسىزدار ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەرينە.

ازاتتىق: – ەڭلٸك سىدىقوۆا عانا ەمەس, پرەزيدەنت وركەسترٸنٸڭ بۇرىنعى بٸر مۋزىكانتى دا ەرتەدەگٸ وقيعانى ەسكە الىپ, سٸزدٸ «تيٸستٸ» دەيدٸ. بۇعان قاتىستى نە ايتاسىز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ودان بەرٸ دە 18 جىل ٶتتٸ. ال نەگە سەن ول قىزدىڭ ٶزٸن شاقىرىپ سۇرامايسىڭ? شاقىرشى سول قىزدى. سودان كەيٸن ٶزٸڭ ارى قاراي بەرٸن سۇرايسىڭ.

ازاتتىق: – سٸزبەن سۇحباتىمىز جارييا بولعان سوڭ بۇل وقيعاعا قاتىستى اتى-جٶندەرٸ اتالعان باسقا ازاماتتارمەن دە ەڭگٸمەلەسەمٸز. جالپى, مۇنداي وقيعا بولدى ما, بولمادى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەن ساعان ايتايىن. ونداي وقيعا بولسا, ول قىز دا سول كەزدە ايتار ەدٸ. وسىنداي كٷنٸ, وسىنداي ساعاتتا, مىناداي كۋە بار دەر ەدٸ. ول قىزدىڭ ٶزٸنەن سۇراڭىز. ەگەر تالعات جەنٸبەكوۆ «مەنەن 100 مىڭ دوللار الدى» دەپ حالىقتىڭ الدىنا شىعىپ جاتسا, تۇڭعىشباي اعام مەنٸڭ اتىمنان «بٸر ادام كەلدٸ, قاعازدى جىرتىپ تاستادى» دەدٸ. ەڭلٸك شىقتى «مەن ول كٸسٸلەردٸ قولدايمىن» دەپ. سول سيياقتى سەن بٸرەۋگە 100 دوللار بەر قازٸر, كەلەدٸ داعى ايتا سالادى.

ازاتتىق: – سوندا بۇل ايىپتاۋلار ارنايى ۇيىمداستىرىلعان دەگٸڭٸز كەلە مە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەرينە. ەگەر سول قىزداردىڭ بٸرەۋٸمەن سۋرەتكە تٷسٸپ وتىرعانىمدى, بي بيلەپ جٷرگەنٸمدٸ, تەلەفونمەن سٶيلەسكەنٸمدٸ الىپ كەلسە, جاعداي مٷلدەم باسقاشا بولار ەدٸ.

ازاتتىق: – رەجيسسەر بولات اتاباەۆ «جٷرگەنوۆ اكادەميياسىندا ساباق بەرٸپ جٷرگەن كەزٸمدە مەنٸڭ كۋرسىما سول كەزدەگٸ اكادەمييا رەكتورى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى ماس كٷيٸندە كٸرٸپ, ساباعىما كەدەرگٸ كەلتٸردٸ» دەپ جازدى. مۇنداي وقيعالار بولدى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – بولات اتاباەۆ «ەڭلٸك مەندە 2011 جىلدان باستاپ وقىدى» دەدٸ. ٶزٸ ەڭلٸككە ەمتيحان تاپسىرۋعا رۇقسات بەرمەگەن. سوندا كٸمگە سەنەسٸز? بولات اتاباەۆ بٷكٸل حالىقتى «ەڭلٸك مەندە وقىدى» دەپ الداپ جاتىر. مەن سول قۇجاتتى كٶرسەتٸپ جاتىرمىن. ول كٸسٸ ٶز سٶزٸنە ٶزٸ قارسى شىعىپ جاتىر. ەندٸ ماعان ىڭعايسىز. مەن ساعان ايتتىم: «ەگەر شىندىق ايتىلسا, كٶپ ادامدار ۇياتقا قالادى» دەپ. سوندا سەن كٸمگە, نەگە سەنەسٸڭ?

مينيستر مۇحامەديۇلى بۇل قۇجاتتى "ەڭلٸك سىدىقوۆانىڭ 2012 جىلى جٷرگەنوۆ اتىنداعى ٶنەر اكادەميياسىنا اۋىسۋعا جازعان ٶتٸنٸشٸ" دەپ سيپاتتايدى.

ازاتتىق: – سٸز سونىمەن ەڭلٸك سىدىقوۆانى سوتقا بەردٸڭٸز.

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – زاڭ بويىنشا مەن بٸر ايدىڭ ٸشٸندە سوتقا بەرۋٸم كەرەك. مەن مەملەكەتتٸك قىزمەتتە بولعان سوڭ مٸندەتتٸ تٷردە سوتقا بەرۋٸم كەرەك. ەگەر ولاردى سوتقا بەرمەسەم, جاڭاعى ايىپتاردى مويىنداعانىم. بۇل – دٷنيەجٷزٸندەگٸ تەسٸل.

ازاتتىق: – سوندا سٸز مەجبٷرلٸ تٷردە سوتقا بەردٸڭٸز بە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – يە. بٸر اي كٷتتٸم. تۇڭعىشباي اعامىز «مەنٸ استانادا كەزدەسكەندە قينادى, سٶيتتٸ, بٷيتتٸ» دەدٸ. مەن ول كەزدە تۇڭعىشباي اعامىزعا ايتتىم: «كەشٸرٸم سۇراڭىز. بٸرٸنشٸ, كەشٸرٸمدٸ حالىقتان سۇراڭىز. ەكٸنشٸ, جٷرگەنوۆ اكادەميياسىنان سۇراڭىز. بٷكٸل اكادەمييانىڭ اتىنا كٸر كەلتٸرٸپ, بالاعاتتادىڭىز. «اكادەمييادا سونداي, بەرٸ مۇنداي» دەپ. ٷشٸنشٸدەن, تەاتر قوعامىنان كەشٸرٸم سۇراڭىز. ەلدٸڭ بەرٸ كينو سالاسىندا تەك قانا ۇرلايدى دەپ ويلايتىن بولدى. سودان كەيٸن ەڭلٸكتەن دە كەشٸرٸم سۇراڭىز. سٸز نەگە ول قىزدى ويلاعان جوقسىز. كەلەشەكتە ول قىزدىڭ ٶز ٶمٸرٸ بار. ورىسشا ناشار بٸلەتٸن قىز. وعان ورىسشا تەكست جازىپ بەردٸ. كامەرا قويىپ, بىلاي سٶيلە دەپ ايتتى» دەدٸم.

ازاتتىق: – وعان تەكستٸ جازىپ بەرگەنٸنە, كامەرا قويىپ جازعىزعانىنا سٸزدٸڭ دەلەلٸڭٸز بار ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – جازعاننان كەيٸن ماعان بٸر پسيحولوگ ەيەل كەلدٸ. مٷلدەم تانىمايمىن. مەن ونى بٸرٸنشٸ رەتتە قابىلداعان جوقپىن. «قاعازىن قالدىرىپ كەتسٸن» دەدٸم. مٷلدەم بٶلەك ادام. جازعانىندا بەرٸ بار, قالاي ادام الداپ وتىرعاندا وڭ قولىمەن سول قۇلاعىن ۇستايدى, ەرنٸن جالايدى, سٶزٸنەن شاتاسادى. بەرٸن. وقىساڭ, كەرەمەت.

ازاتتىق: – ياعني سول كٸسٸ ەڭلٸكتٸڭ سٸز جايلى جازعان ۆيدەوسىنا اناليز جاسادى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – يە, يە. ول كٸسٸ ٶزٸنٸڭ جازعاندارىن الىپ كەلدٸ. مەن ٶزٸم وقىپ وتىرىپ اناليز جاساي باستادىم. ەڭلٸكتٸڭ تەكستٸ وقىپ وتىرعانى كٶرٸنٸپ تۇر. مەن شىنىمەن بٸر اي كٷتتٸم. تۇڭعىشباي اعاممەن كەزدەسكەندە دە ايتتىم. ول كٸسٸلەر مەنٸ بٷكٸل ەلگە سولاي ايىپتى قىلىپ جاتىر. «100 مىڭ دوللار الدى», «بٸر ادامدى ماعان جٸبەردٸ, زاپيسكامەن كەلدٸ, اقشا سۇرايدى», «ستۋدەنتتەر تٷسكەن كەزدە ماعان تٸزٸمدٸ بەرٸپ, وسىلاردى ال دەپ ايتتى» دەپ. ارتىنان ەڭلٸك شىقتى: «ماعان وسىلاي ٸستەگەن» دەپ.

مينيسترٸ مۇحامەديۇلى مۇنى "ەڭلٸك سىدىقوۆانىڭ بەينەجازباسىن تالداعان پسيحولوگتىڭ ساراپتاماسى" دەپ تٷسٸندٸردٸ.

ازاتتىق: – ەنشٸ جەڭٸس سەيدوللاۇلىنا «ەڭلٸككە ايت, الدىڭعى بەينە ايىپتاۋىن تەرٸستەپ, باسقاشا بەينەجازبا جازسىن» دەپ ٶتٸنٸش ەتكەنٸڭٸز جايلى دا سٶز تارادى.

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – جاسىراتىنىم جوق, جەڭٸس سەيدوللاۇلى – جاقىن دوسىم. بٸرگە ٶستٸك. قىزىلوردانىڭ ازاماتى. ولار ماعان الاڭدايدى. سەنٸڭ جاقىن دوسىڭدى بەرٸ نەگٸزسٸز ايىپتاپ جاتسا, سەن دە الاڭدايسىڭ عوي. سودان ول ايتتى: «قىزىلوردادا مەنٸڭ دوستارىم بار. ولار ونىڭ ەكەسٸن بٸلەدٸ» دەدٸ. مەن سودان كەيٸن وعان ايتتىم: «جەڭٸس, ونىڭ ەكەسٸنە ايتشى. مەنٸڭ بٸر تەۋلٸگٸم عانا قالدى. بٸر تەۋلٸكتەن كەيٸن ونى سوتقا بەرۋٸم كەرەك» دەپ. بۇل مەسەلەدە مەنٸڭ ارىم تازا.

ازاتتىق: – ەلەمدٸك تەجٸريبەدە شەنەۋنٸكتەر سٸز سيياقتى پاراعا نەمەسە سەكسۋالدىق بوپسالاۋعا قاتىستى ايىپتارعا ۇرىنسا, قىزمەتٸنەن كەتەدٸ دە, سودان سوڭ عانا ٶزٸنٸڭ رەپۋتاتسيياسىن قورعايدى. ال سٸز مينيستر قىزمەتٸڭٸزدە وتىرىپ, قاراپايىم ازاماتپەن سوتتاسىپ جاتىرسىز. رەپۋتاتسيياڭىزدى مينيسترلٸك قىزمەتتەن كەتٸپ, سودان كەيٸن عانا نەگە قورعامادىڭىز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەندە ونداي نيەت بولدى.

ازاتتىق: – وندا نەگە وتستاۆكاعا سۇرانبادىڭىز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەن تٷنٸمەن ۇيىقتاماي ۋايىمدادىم «بارلىق شىندىق شىقسىن» دەپ. سودان سوڭ, جاسىراتىنى جوق, وتىرىپ اقىلداستىق. ماعان بارلىق قۇجاتتاردى الىپ كەلدٸ. ەشقانداي دەلەلسٸز ايىپتاۋ. «ەگەر قولىندا زاپيسٸ نەمەسە سۋرەتٸ بولسا, جاعداي باسقاشا بولار ەدٸ. ٶز سٶزٸنە ٶزٸ شاتاسىپ وتىرعان قىزدىڭ ايىبىن نەگە سەن مويىنداۋىڭ كەرەك?» دەپ كەڭەس بەردٸ.

ازاتتىق: – سوتتان سوڭ سٸز ٶز رەپۋتاتسيياڭىزدى تولىق اقتاپ شىعا الامىن دەپ ويلايسىز با? جۇرت سٸزدٸ «قىزمەتٸن پايدالانىپ سوتقا ىقپال ەتتٸ» دەپ ويلاۋى مٷمكٸن عوي. ەلدە سٸزگە قىزمەتتٸ ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ٶزٸڭ قارا, بٸرٸنشٸ قۇجاتتاردى ساعان بەرٸپ جاتىرمىن «وقىماعان» دەپ. ەگەر ول قىز شىنىمەن دە وقۋعا تٷسسە, وقىعان بولسا, «مىنانداي-مىنانداي كەزدە كٸردٸم» دەسە, سول كەزدە ەكٸ جاقتا بٸردەي تەپە-تەڭدٸك بولۋ ٷشٸن مەن وتستاۆكاعا كەتۋٸم كەرەك. ٶز سٶزٸنەن ٶزٸ شاتاسىپ تۇرعان, وقۋعا تٷسپەگەن ادام ٷشٸن قىزمەتتەن كەتۋ دۇرىس ەمەس. كٸم ايتتى سوت وڭ شەشٸمٸن بەرمەيدٸ دەپ? قاسىندا ادۆوكاتى بار, ساعان كٶرسەتٸپ جاتىرمىن. بۇنداي جاعدايدا سوتقا قانداي ىقپال بولادى? ەگەر جابىق سوت بولسا, سەن ايتار ەدٸڭ «جابىق سوت» دەپ. مەن ساعان بٷكٸل قۇجاتتاردى كٶرسەتٸپ تۇرمىن عوي.

ازاتتىق: – بۇعان دەيٸن وسى جاعدايدى اشىپ ايتپاي, وسىنشا ۋاقىت اشىق سۇحبات بەرمەۋٸڭٸزدٸڭ سەبەبٸ نەدە? نەگە بۇعان دەيٸن شىقپادىڭىز? سٸزدٸ جۋرناليستەر ٸزدەدٸ عوي.

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – جوق. مەن جۋرناليستەرگە بەردٸم.

ازاتتىق: – دەل وسىلاي دەلەلدەۋگە تىرىستىڭىز با?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەنٸڭ سەن ايتقانداي كەمشٸلٸگٸم بار. مەن باسىندا «حالىق ٶزٸ بٸلەدٸ عوي, اق-قاراسىن اجىراتىپ, كٸمدٸكٸ قانداي ٸس ەكەنٸن انىقتايدى» دەپ ويلادىم. ەگەر مەن ٶمٸرٸمدە وسى سەتكە بايلانىستى دۇرىس قادام ٸستەمەسەم, قاسىمدا جٷرگەن جٸگٸتتەر ايتار ەدٸ: «سلۋشايتە, ۆى, وكازىۆاەتسيا, سۆولوچ. مەن سەنٸمەن ارالاسپايمىن» دەپ. كٶزٸ اشىق ازاماتتار ايتىپ جاتىر «مۇنى توقتاتۋ كەرەك» دەپ.

مينيستر ارىستانبەك مۇحامەديۇلى (سول جاقتا) جۋرناليست قاسىم امانجولعا قۇجاتتاردى كٶرسەتٸپ تۇر. الماتى, 19 قاراشا 2016 جىل.

ازاتتىق: – قىزمەتتەستەرٸڭٸز بەن باسشىلىعىڭىز بۇل وقيعانى قالاي قابىلدادى? استاناداعى جوعارعى بيلٸك – اقوردا قالاي قابىلدادى?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ول كٸسٸلەر تولىعىمەن زەرتتەدٸ. ەكەۋمٸزدەن كٶپ زەرتتەدٸ.

ازاتتىق: – قانداي ورگان زەرتتەدٸ? پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ مە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – بٸز ٷكٸمەتتٸڭ مٷشەسٸ بولعاندىقتان ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ, ۇلتتىق بيۋرو, ٸشكٸ قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸ – بەرٸ تەكسەردٸ. ولار مٸندەتتٸ تٷردە تەكسەرۋ كەرەك. مينيسترگە ايىپ بولىپ جاتقان سوڭ ول كٸسٸلەر مٸندەتتٸ تٷردە تەكسەرەدٸ.

ازاتتىق: – تەكسەرگەن سوڭ نە بولدى?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – تەكسەردٸ دە «مىنا ايىپتاۋلاردىڭ بارلىعى – ەش نەگٸزسٸز» دەپ كٶرسەتتٸ.

ازاتتىق: – ال تٸكەلەي باسشىڭىز – پرەمەر-مينيسترمەن, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸمەن كەزدەسۋ بولدى ما وسى مەسەلەگە بايلانىستى?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – يە. بارلىعى ايتىپ جاتىر «شىندىق ٷشٸن اياعىنا دەيٸن كٷرەسۋ كەرەك» دەپ.

ازاتتىق: – ياعني سٸزدٸ قولداپ وتىر ما بۇل تۇرعىدا?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەرينە. بٸر كٸشكەنتاي كٷدٸك بولسا, ول كٸسٸلەردٸڭ ٶزٸ ايتار ەدٸ «مىناۋىڭ نە? نە ماسقارالاپ جاتىرسىڭ?» دەپ. ەلباسىنىڭ ٶزٸ, بىلايشا ايتقاندا, موينىمدى جۇلىپ الار ەدٸ «مىناۋىڭ نە?» دەپ.

ازاتتىق: – پرەزيدەنتپەن وسى تۋرالى ەڭگٸمە بولدى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – جوق.

ازاتتىق: – ەڭلٸك سىدىقوۆاعا قاتىستى ٸس ايىپتاۋ باعىتىنا بۇرىلسا, ونى سوتتا كەشٸرۋگە دايىنسىز با?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ماعان ٷلكەن ايىپ تاعىلعان سوڭ, مەندە جاڭاعى پسيحولوگتىڭ قاعازى بار, باسقا دا مامانداردىڭ قاعازى بار, تيٸستٸ ورگاندار ونى مٸندەتتٸ تٷردە تەكسەرەدٸ. ول كٸسٸلەردٸڭ قاعازدارى بار. مەن اشىعىن ايتايىن – ەگەر سوت, تەرگەۋ اياعىنا دەيٸن بارسا, بولات اتاباەۆتىڭ ٶتٸرٸگٸ سيياقتى كٶپتەگەن ٶتٸرٸكتەر اشىلادى.

ازاتتىق: – سوت ەڭلٸك سىدىقوۆاعا اۋىر جازا كەسٸپ جاتسا, سٸزدٸڭ ەرەكەتٸڭٸز قالاي بولادى?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – قانداي جازا كەسەتٸنٸن سوت ٶزٸ شەشەدٸ.

ازاتتىق: – ال سٸز وعان قانداي جازا سۇراپ جاتىرسىز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەڭلٸك مەنەن تەك قانا كەشٸرٸم سۇراسىن.

ازاتتىق: – ەشقانداي مورالدىق, ماتەريالدىق شىعىن تالاپ ەتپەيسٸز?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – جوق.

ازاتتىق: – تٷرمە جازاسىن سۇرامايسىز با?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – جوق, سۇرامايمىن. تالعات جەنٸبەكوۆكە 1 ميلليون كەستٸ. ول – ماعان ەمەس, ٷكٸمەتكە كەتەتٸن اقشا. مەنٸڭ ادۆوكاتىم تالعات جەنٸبەكوۆتٸڭ ٶزٸنە سۇراعانى ەلەۋمەتتٸك جۇمىس بولاتىن. «ەلدٸ الداپ اقشا ۇرلاعانشا, قولىنا كٷرەك الىپ جۇمىس ٸستەسٸن» دەپ.

ازاتتىق: – ەڭلٸك سىدىقوۆامەن بولاتىن سوتقا ٶزٸڭٸز باراسىز با, ەلدە ادۆوكاتتارىڭىز قاتىسا ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – كەرەك بولسا, سوتقا بارامىن. ونىڭ نەسٸ بار? تالعات جەنٸبەكوۆپەن وچنايا ستاۆكاعا باردىم. سول سيياقتى ەڭلٸكپەن بولاتىن وچنايا ستاۆكاعا دا بارامىن.

ازاتتىق: – ەڭلٸك وسىدان بٸرنەشە كٷن بۇرىن جازبالار جارييالادى. «مەنٸڭ ەسٸگٸمنٸڭ الدىنا قارجى پوليتسيياسىنان كەلٸپ, كٶلٸكتەر تورۋىلدادى» دەپ فوتولار جارييالادى. بۇل تۋرالى نە ايتاسىز? ونداي كٷشتٸك قۇرىلىمدارمەن بايلانىسىڭىز بار ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مىسالى, سەن جۋرناليسسٸڭ عوي. تەلەفونىڭمەن ماشينانىڭ نومەرٸن تٷسٸرٸپ, فينانسوۆىي پوليتسيياعا «مىنانداي-مىنانداي ازاماتتار, مىنانداي كٶلٸكتەر جۇمىس ٸستەي مە» دەپ ٶتٸنٸش جٸبەرسەڭ بولدى. مەن ارىز بەرگەننەن كەيٸن مەنٸ ەكٸ رەت تەرگەۋگە شاقىردى. مەن سول كەزدە سۇرادىم: «نەگە سٸزدٸڭ ازاماتتار بارىپ, ەڭلٸكتٸڭ ەسٸگٸنٸڭ الدىندا جٷر?» دەپ. ولار تاڭ قالدى. «بٸرٸنشٸ سٸزدەن تەرگەۋ الامىز, ەكٸنشٸ اكادەمييانىڭ ۇستازدارىنان تەرگەۋ الامىز. سودان كەيٸن ەڭلٸكتەن سۇرايمىز. بٸز ەڭلٸككە ەلٸ جەتكەن جوقپىز» دەدٸ.

ازاتتىق: – ولار كٸمدەر سوندا?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەن قايدان بٸلەيٸن. سەن دە سٶيت. ەكٸ ماشينانى ٶز ٷيٸنٸڭ قاسىنا قويىپ قوي دا سوسىن ايت: «مٸنە, مەنٸڭ ارتىمنان ەكٸ ادام اڭدىپ جاتىر» دەپ.

ازاتتىق: – ەڭلٸكتٸڭ ادۆوكاتتارى «بٸزدٸڭ قولىمىزدا مينيستردٸ ەشكەرەلەيتٸن كٶزٸر بار» دەدٸ.

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ول كٸسٸلەر كٶزٸرلەرٸ بار بولسا, بەلكٸم, تاعى دا جالا جاۋىپ, بٸرەۋدٸڭ بەتٸن جاۋىپ شىعاراتىن شىعار. ولاردا كٶزٸر بولسا, نەگە بٸرەۋدٸڭ بەتٸن جاۋىپ شىعارادى? قازٸر-اق شىعارار ەدٸ.

ازاتتىق: – سوتقا دەيٸن ەڭلٸكپەن بەتپە-بەت كەزدەسۋگە دايىنسىز با?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – مەن ساعان تاعى دا ايتايىن. ەش كەرەگٸ جوق, كەزدەسكٸم دە كەلمەيدٸ ونداي ادامدارمەن. ەگەر ماعان بٸر پاراققا تەرٸستەۋ جازىپ بەرسە, مەن سوتقا جازعان ارىزىمدى ارتقا قايتارۋعا دايىنمىن. اشىلا باستاعاندا مىنا قىزدىڭ – بٸرٸنشٸ ٶتٸرٸگٸ, ەكٸنشٸ ٶتٸرٸگٸ تاعى اشىلادى. سوندا جاعداي مٷلدەم قيىن بولادى.

ازاتتىق: – بۇل داۋدىڭ شىعۋىنا باسقا دا ساياسي سەبەپتەر بولدى ما? ەلدە بەرٸ بٸر عانا فيلمنٸڭ اياسىندا تۋعان سەبەپتەر مە? سٸزدٸڭ دۇشپاندارىڭىز كٶپ پە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – ەرينە, بار. جاستايىمنان قىزمەتكە ارالاسقان اداممىن. باسشى قىزمەتتە ٸستەگەن سوڭ بٸرەۋدٸ جۇمىستان شىعاراسىڭ. بارلىعىنا ۇنايمىن, جاعامىن دەسەڭ, جۇمىسقا ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. كەيبٸر كەزدە ٸشكٸ دٷنيەڭ قايناپ جاتادى. بٸراق امال جوق, بٸرەۋمەن قوشتاسۋىڭ كەرەك. نەگە دەسەڭٸز, قىزمەت ٸستەگەن سوڭ ونى العا قاراي جٷرگٸزۋٸڭ كەرەك بولادى. سەن ايتشى, مەن وسى ەكٸ جارىم جىلدان اسا مينيستر بولدىم. وسى «فەنيكستەن» باسقا, كينوداعى جاس رەجيسسەرلەرگە «ٶز ۇلتىن ماسقارالاۋدى توقتاتۋ كەرەك, ونداي فيلمدەرگە بٸز «قازاقفيلمنەن اقشا بەرگٸزبەيمٸز» دەگەنٸمنەن باسقا بٸر نەرسە بولدى ما? ٷلكەن شارالار ٶتٸپ جاتىر, زاڭدار قابىلدانىپ جاتىر, مەنٸڭ جۇمىسىمدا ولقىلىق بولعان جوق. تەاتردا داۋ بولىپ نەمەسە دەپۋتاتتاردىڭ الدىنا بارىپ زاڭىمدى قورعاي الماي جاتقان كەزٸم بولعان جوق. ەكٸ جارىم جىل مينيستر بولعاندا وسىنداي بٸر جەتٸسپەۋشٸلٸك بولدى ما? ايتشى. مىسالى, قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىندا «ەي, كٶكە, مىنا ٸستەگەنٸڭ ۇيات بولدى, ماسقارا» دەگەندەي.

ازاتتىق: – قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىندا دايىن بولۋى كەرەك «قازاق حاندىعى» فيلمٸ ۋاقىتىندا شىقپاي قالمادى ما?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – «قازاق حاندىعى» 16 جەلتوقساندا شىعادى. سول كەزدە راحمەت ايتاسىڭدار سول فيلمدٸ اياعىنا جەتكٸزٸپ شىعارعانىمىزعا. اقان ساتاەۆتىڭ «اناعا اپارار جول» فيلمٸ شىقتى, كٶپشٸلٸك راقمەتٸن ايتىپ جاتىر. «قازاق حاندىعى» شىعادى. «امانات» شىعىپ جاتىر, ەمٸرە قاشاۋباەۆ تۋرالى تٷسٸرٸلٸپ جاتىر, بالۋان شولاق جايلى تٷسٸرٸلٸپ جاتىر. كەشە «28 پانفيلوۆشى» كٶرسەتٸلدٸ.

ازاتتىق: – جالپى, وسى وقيعالاردىڭ بەرٸنەن كەيٸن وتستاۆكاعا كەتۋ ويىڭىز بار ما? جوق بولسا, نەگە?

ارىستانبەك مۇحامەديۇلى: – سٸز ماعان ايتىڭىزشى «سٸز وسىنداي كەلەڭسٸز جاعداي جاسادىڭىز, وتستاۆكاعا كەتۋٸڭٸز كەرەك» دەپ. مەن نە ٷشٸن كەتۋٸم كەرەك? شىندىق ٷشٸن كٷرەسكەنٸم ٷشٸن بە? ۇرلانعان اقشانى ورنىنا قايتارۋعا جۇمىس ٸستەگەنٸم ٷشٸن بە? نە ٷشٸن? ٶزٸڭ ايتشى.

ازاتتىق: – سۇحباتىڭىزعا راحمەت.