قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸ اۋماعىنان تاريحي نىساندار تابىلدى. ارحەلوگتار بۇل ەلەمدٸك سەنساتسييالىق جاڭالىق ەكەنٸن مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" «ەزٸرەت سۇلتان» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۋزەيٸنە سٸلتەمە جاساپ.
«ەسكٸ تٷركٸستان قالاسىنىڭ كٶنە شاحريستانىنان XVIII-XIX عاسىرلارعا تەن كەرۋەن ساراي, مونشا, كەراميكالىق تسەح, مەكتەپ ورىندارى جەنە جەتٸ اتا قاقپاسىنا دەيٸنگٸ ورتاعاسىرلىق ماگيسترالدى كٶشە بويىنان حانداردىڭ ناماز وقيتىن جەكە بٶلمەسٸ مەن ەسكەري مۇنارالار, قوناق قابىلدايتىن بٶلمەلەر تابىلدى», دەلٸنگەن حابارلامادا.
تەكييا قاقپاسىنىڭ جانىنان تابىلعان ٷلكەن كەرۋەن سارايدا - قۇجاتتار مەن باعالى زاتتار ساقتايتىن ارنايى قۋىستار, قابىلداۋ بٶلمەسٸ, اۋلاسى مەن قويمالارى, كەرۋەنشٸلەر تۇراتىن بٶلمەلەرٸ, نامازحاناسى, «مٷريچە» دەپ اتالاتىن بٸر بٶلمەلٸ مونشاسى بار.
سونىمەن قاتار زەرتتەۋشٸلەر كٶنە تٷركٸستاندا العاشقى مەكتەپتٸ تاپتى. مەكتەپ اۋلاسىنىڭ ەكٸگە بٶلٸنۋٸ بٸر جاعىندا ۇل, ەكٸنشٸ جاعىندا قىز بالالار وقىعانىن كٶرسەتەدٸ. مۇندا سىرتتان كەلگەن بالالاردىڭ جاتىپ وقۋىنا ارنالعان بٶلمەلەرٸ بار.
سونداي اق, قازاقستاندا العاش رەت قىش ىدىس جاسايتىن تسەح تابىلدى.
«ٷلكەن كٶلەمدەگٸ قىش (كەراميكا) بۇيىمدار شىعاراتىن ورىننىڭ انىقتالۋى سەنساتسييالىق وقيعا دەۋگە بولادى. ياساۋي كەسەنەسٸ اۋماعىندا ورنالاسقان قىش بۇيىمدارىن دايىندايتىن كەڭ اۋقىمدى كەشەندە ساز يلەيتٸن, ىدىس-اياق جاسايتىن, كەپتٸرەتٸن, كٷيدٸرەتٸن, ساقتايتىن ورىنداردىڭ بارلىعى قاراستىرىلعان», دەلٸنگەن حابارلامادا.
شاحريستاننان تابىلعان كٸشٸگٸرٸم مونشا قۇرىلىسى بٸرنەشە بٶلمەلەردەن تۇرادى. سۋ رەزەرۆۋارى سيياقتى – ساردوبا دا ساقتالعان. ەرەكشەلٸگٸ قۇرىلىستان بٶلەك قىزمەتكەرلەر ٷشٸن ارنايى بٶلمەلەرٸ بار. ەمدٸك قاسيەتٸ بار تۇنبالار دايىندايتىن ۆاننا سيياقتى ىدىس تا ساقتالعان.
ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارى قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ باستاماسىمەن «ەزٸرەت سۇلتان» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۋزەيٸنٸڭ دامۋ تۇجىرىمداماسىنا سەيكەس جٷزەگە اسىرىلۋدا. زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مەدەنيەت ينستيتۋتى مەن «ەزٸرەت سۇلتان» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۋزەيٸنٸڭ تاريحشى, عالىم, ارحەولوگ ماماندارى اينالىسىپ كەلەدٸ.
