قازاقستان جاڭا تۋعان نەرەستەلەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋ كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا ايتارلىقتاي جەتٸستٸككە جەتتٸ. 2026 جىلعى ناۋرىزدا جارييالانعان دٷنيەجٷزٸلٸك بانك توبى, ددۇ, يۋنيسەف, بۇۇ جەنە IGME ۇيىمدارىنىڭ بٸرلەسكەن ەسەبٸنە سەيكەس, ەلٸمٸزدە نەوناتالدىق ٶلٸم-جٸتٸم دەڭگەيٸ (نەرەستە ٶمٸرٸنٸڭ العاشقى 28 كٷنٸ) 1000 تٸرٸ تۋعانعا شاققاندا 3,9-دى قۇرادى. بۇل – 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق ازيياداعى ەڭ تٶمەنگٸ كٶرسەتكٸش.
وسى نەتيجەمەن قازاقستان دامىعان مەملەكەتتەردٸڭ دەڭگەيٸنە جاقىندادى. مەسەلەن, اقش-تا بۇل كٶرسەتكٸش 1000 تٸرٸ تۋعانعا شاققاندا 3,7-نٸ قۇرايدى.
ەلٸمٸزدە نەوناتالدىق كٶمەكتٸ جەتٸلدٸرۋ مەن زاماناۋي پەريناتالدىق تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋدٸڭ ارقاسىندا سالماعى نەبەرٸ 500 گرامم بولاتىن شالا تۋعان نەرەستەلەردٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋ مٷمكٸندٸگٸ ەدەۋٸر ارتتى. بٷگٸندە مۇنداي سەبيلەر رەسپۋبليكالىق جەنە ٶڭٸرلٸك پەريناتالدىق ورتالىقتاردا سەتتٸ ەمدەلٸپ, قاجەتتٸ كٷتٸم الادى.
مامانداردىڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸ مەن جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ نەتيجەسٸندە ٶتە تٶمەن سالماقپەن تۋعان بالالاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ كٶرسەتكٸشٸ سوڭعى جىلدارى تٶرت ەسەگە ٶستٸ. بۇل – ورتالىق ازيياداعى ەڭ جوعارى نەتيجەلەردٸڭ بٸرٸ.
قازاقستاندا جىل سايىن شامامەن 20–22 مىڭ شالا تۋعان سەبي دٷنيەگە كەلەدٸ. بۇل جالپى بوسانۋلاردىڭ شامامەن 5 پايىزىن قۇرايدى. سوڭعى ون جىل ٸشٸندە اتقارىلعان جٷيەلٸ جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە نەرەستەلەر ٶلٸم-جٸتٸمٸ 1,5 ەسەگە, ال نەوناتالدىق ٶلٸم-جٸتٸم ەكٸ ەسەگە ازايدى. قازٸرگٸ تاڭدا بۇل كٶرسەتكٸش تاريحي ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە – 1000 تٸرٸ تۋعانعا شاققاندا 3,1-گە دەيٸن تٶمەندەدٸ.
شالا تۋعان نەرەستەلەردٸ كٷتٸپ-باپتاۋ – جوعارى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تالاپ ەتەتٸن ٷزدٸكسٸز جۇمىس. مۇنداي سەبيلەردٸڭ اعزالارى تولىق جەتٸلمەگەندٸكتەن, ولار تەۋلٸك بويى باقىلاۋدا بولادى. دەرٸگەرلەر مەن مەيٸرگەرلەر ەربٸر نەرەستەگە كٷن سايىن 20-دان استام ٶمٸرلٸك ماڭىزدى ەمشارا جٷرگٸزەدٸ.
بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن ەرتە كەزەڭنەن باقىلاۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدە نەوناتالدىق, اۋديولوگييالىق, وفتالمولوگييالىق جەنە دامۋ سكرينينگتەرٸ ەنگٸزٸلگەن. سونىمەن قاتار, نەرەستەلەر اۋرۋحانادان شىققاننان كەيٸن دە كاتامنەز باعدارلاماسى ارقىلى باقىلاۋدا بولىپ, ىقتيمال دەنساۋلىق مەسەلەلەرٸ دەر كەزٸندە انىقتالادى.
قازاقستان حالىقارالىق قاۋٸپسٸز انا بولۋ قاعيداتتارىن جەنە وزىق پەريناتالدىق تەحنولوگييالاردى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ەنگٸزٸپ كەلەدٸ. جاڭا تۋعان نەرەستەلەردٸ رەانيماتسييالاۋ جەنە قارقىندى تەراپييا قىزمەتٸ نىعايتىلىپ, مەديتسينا ماماندارى ەلٸمٸزدە دە, شەتەلدە دە تۇراقتى تٷردە بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋدا.
الداعى كەزەڭدە نەوناتالدىق كٶمەكتٸ ۇيىمداستىرۋدىڭ جاڭا ستاندارتى ٸسكە اسىرىلىپ, باستى ماقسات رەتٸندە ەربٸر نەرەستەنٸڭ ٶمٸرٸن ساقتاۋ ايقىندالدى. سونىمەن قاتار, مەرزٸمٸنەن بۇرىن بوسانۋ جاعدايلارىن ازايتۋ, رەپرودۋكتيۆتٸك دەنساۋلىقتى نىعايتۋ جەنە ينفەكتسييالاردىڭ الدىن الۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
انا مەن بالانىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ – دەنٸ ساۋ ۇلت قالىپتاستىرۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ. بٷگٸندە ەلٸمٸزدە جٷكتٸ ەيەلدەرگە ساپالى مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ, شالا تۋعان نەرەستەلەردٸ امان الىپ قالۋ جەنە ولاردىڭ تولىققاندى دامۋىنا جاعداي جاساۋ ٷشٸن زاماناۋي تەحنولوگييالار كەڭٸنەن قولدانىلىپ كەلەدٸ.
وسىنداي قامقورلىقتىڭ ارقاسىندا ٶمٸر ٷشٸن كٷرەسٸپ, بٷگٸندە ساۋىعىپ كەلە جاتقان سەبيلەردٸڭ بٸرٸ – احمەتجان نۇربولاتۇلى. ول جٷكتٸلٸكتٸڭ نەبەرٸ 29 اپتاسىندا, سالماعى 1 337 گرامم بولىپ دٷنيەگە كەلگەن. تۋعان سەتتە جاعدايى اۋىر بولعانىمەن, دەرٸگەرلەردٸڭ كەسٸبي كٶمەگٸ مەن ۋاقىتىلى ەمنٸڭ نەتيجەسٸندە ونىڭ دەنساۋلىعى بٸرتٸندەپ جاقسارىپ كەلەدٸ.
احمەتجاننىڭ اناسى ارايلىم بەردٸمباەۆانىڭ ايتۋىنشا, جٷكتٸلٸك كەزٸندە كٷتپەگەن اسقىنۋلار بولىپ, سەبي مەرزٸمٸنەن بۇرىن ٶمٸرگە كەلگەن.
«باسىندا نەدەن بولعانى ناقتى بەلگٸسٸز ەدٸ. مەندە قان قىسىمى, قانت سيياقتى دياگنوزدار بولعان جوق. تەك جٷكتٸلٸكتٸڭ باسىنان-اق جاتىر تٶمەن ورنالاسقان دەپ ايتىلعان. سوعان بايلانىستى سۋ كەتٸپ, قان كەتۋ بولىپ, ەرتە بوسانىپ قالدىم. ٶكپەسٸ دە, جالپى دامۋى دا جاقسارىپ كەلەدٸ, اناليزدەرٸ جاقسى شىعىپ جاتىر. بارلىق تەكسەرۋ جاسالدى – ۋدز, ەەگ. قورىتىندى بويىنشا جالپى جاعدايى جاقسى, جٷرەك جاعىندا كٸشكەنتاي تەسٸك بار, بٸراق ول ٶزدٸگٸنەن بٸتەدٸ دەپ تٷسٸندٸردٸ. قازٸر جالپى جاعدايى تۇراقتى, شىعارۋعا بولادى دەپ وتىر. وسى جەردە شامامەن ون كٷندەي جاتتىق», – دەيدٸ اناسى ارايلىم بەردٸمباەۆا.
وسىنداي تاعدىردى باستان ٶتكەرگەن تاعى بٸر سەبي – توميريس. ول جٷكتٸلٸكتٸڭ 27 اپتاسىندا نەبەرٸ 640 گرامم سالماقپەن دٷنيەگە كەلگەن. ٶمٸرٸنٸڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ قارقىندى تەراپييا بٶلٸمٸندە ەم الىپ, تىنىس الۋ اپپاراتتارىنىڭ كٶمەگٸنە مۇقتاج بولدى. كەيٸن كٶرۋ قابٸلەتٸن ساقتاۋ ٷشٸن جوعارى تەحنولوگييالىق لازەرلٸك وتا جاسالىپ, بٸرنەشە كەزەڭنەن تۇراتىن ەم شارالارى جٷرگٸزٸلدٸ.
توميريستٸڭ اناسى ايگەرٸم دٷيسەنباەۆانىڭ ايتۋىنشا, قىزىنىڭ قازٸرگٸ جاعدايى بٸرتٸندەپ جاقسارىپ كەلەدٸ.
«الماتىدا كٶزگە وتا جاسالدى. ول جاقتا دا شامامەن 20 كٷن جاتتىق. جالپى العاندا 60 كٷن اۋرۋحانادا بولدىق. سول ۋاقىتتا قىزىمنىڭ سالماعى 1 كگ 800 گرامعا جەتتٸ. ەكٸ كيلوگراممعا تولماي ٷيگە شىعارىلدىق. قازٸر دە باقىلاۋدامىز. شالا تۋعان بالالار تولىق دامىپ كەتۋٸ بٸردەن بولمايدى, ۋاقىت ٶتە كەلە داميدى. باسىندا بٸرنەشە دياگنوز بولدى, سونىڭ ٸشٸندە جٷرەكتە دە اقاۋ بولعان, كەيٸن بٸر بٶلٸگٸ ٶزدٸگٸنەن جابىلدى. ەپيلەپسيياعا كٷدٸك تە بولعان. قازٸر بٸرتٸندەپ جاعدايى تۇراقتالىپ كەلەدٸ.
ەرتە بوسانۋىما سەبەپ مەندە قان قىسىمىنىڭ جوعارىلاۋى جەنە ٸسٸنۋ بولدى. سول سەبەپتٸ جٷكتٸلٸك اسقىنىپ, ەرتە بوسانۋعا تۋرا كەلدٸ. بۇل ٷشٸنشٸ بالام. بۇعان دەيٸنگٸ بالالارىم دا شالا تۋعان جاعداي بولعان, بٸراق دەل مۇنداي جەڭٸل سالماقتا ەمەس», – دەيدٸ توميريستٸڭ اناسى ايگەرٸم دٷيسەنباەۆا.
دەرٸگەرلەردٸڭ تۇراقتى باقىلاۋى مەن اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ ارقاسىندا سەبي قالىپتى دامۋعا قادام باسقان. مۇنداي بالالارعا ۋاقىت, تۇراقتى باقىلاۋ جەنە ٷزدٸكسٸز وڭالتۋ شارالارى اسا ماڭىزدى ەكەنٸن ول ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, شالا تۋعان نەرەستەلەرگە كٶرسەتٸلەتٸن مەديتسينالىق كٶمەك جىل سايىن جەتٸلدٸرٸلٸپ كەلەدٸ. نەوناتولوگييا جەنە نەرەستەلەر حيرۋرگيياسى بٶلٸمٸندە تۋا بٸتكەن دامۋ اقاۋلارى بار بالالارعا كٷردەلٸ حيرۋرگييالىق وپەراتسييالار جاسالىپ, ولاردىڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋعا بارلىق مٷمكٸندٸك قاراستىرىلعان.
