كٶرٸسۋ – ەرتەدەن كەلە جاتقان اتا سالتىمىز. اقجايىق اۋدانى چاپاەۆ اۋىلىندا تۇراتىن كٶپتٸ كٶرگەن اقساقال امانعالي قايساعاليەۆ وسىلاي ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ونىڭ پايىمداۋىنشا, كٶرٸسۋ – كٶنە زاماننان بەرٸ قالىپتاسقان دەستٷر.
«قازاق حالقى ەۋەلدەن جاسى ٷلكەن اعايىن-تۋمانى جاقسى سىيلاعان. ونىڭ ٷستٸنە 14 ناۋرىز تۋا, التى اي قىس بويى بٸر-بٸرٸمەن كٶرٸسپەگەن حالىق قۋانا قۇشاق جايعان. وسى كٷنٸ اقساقالى بار ٷيدٸ بەتكە الىپ, «ارمىسىز, اتا!» نەمەسە «اسسالاۋماعالايكٷم, ابزال اعا!» دەپ, قولىن بەرٸپ, تٶس تٷيٸستٸرٸپ, ٷلكەننەن باتا العان», - دەيدٸ امانعالي قايساعاليەۆ.
كٶرٸسۋ كٷنٸ ادامدار ٷيٸندەگٸ تازا كيٸمٸن كيٸپ, تەۋٸر دٷنيەلەرٸن شىعارىپ, قابىرعاعا ٸلٸپ قويادى. بار تاعامىن ەزٸرلەپ, كەلگەن قوناعىن كٷتەدٸ.
كٶرٸسۋ عۇرپىنىڭ شىعۋى قازاق حالقىنىڭ كٶشپەلٸ تۇرمىسىمەن تٸكەلەي بايلانىستى. قازاقتىڭ قىس قىستايتىن, جاز جايلايتىن جەرلەرٸ بٶلەك بولعانى مەلٸم. كٶكتەم شىعا مال جايىلىمعا كەتكەندە, مويىندارى بوساپ, ەل بٸر-بٸرٸمەن اماندىق-ساۋلىق سۇراسىپ, ساعىنىشىن باسقان.
كٶرٸسۋ كٷنٸ داستارحانعا قۇران وقىتۋ دا جٶنسٸز ەمەس. اتا-بابانى ەسكە الىپ, بارشا ادامدارعا اماندىق تٸلەپ, قۇرمەت كٶرسەتۋدٸڭ ارتىقتىعى جوق.
سىيلاستىق – قازاقتىڭ تەڭدەسٸ جوق سالتى. كٶنە تٷركٸلەر زامانىنان بەرٸ جالعاسىپ كەلە جاتقان دەستٷر. ٷلكەنگە تانىماسا دا, سەلەم بەرۋ – كٸشٸنٸڭ مٸندەتٸ.
«كٶرٸسۋدٸڭ ەرتەدەن كەلە جاتقان دەۋدٸڭ تاعى بٸر دەلەلٸ بار. ەرتەدە قازاقتار جىلدى 40 شٸلدەگە (كٷنگە) بٶلگەن. سوندا اپتاسى 9 كٷن بولعان. سول 9 سانىن ەسكەرٸپ وتىرۋ ٷلكەندەرٸمٸزدٸڭ اراسىندا ەلٸ دە كەزدەسەدٸ. ايدىڭ جاڭاسى 14-ٸ بولسا, 29-ىن اقىر توعىز دەپ, سول كٷنٸ كەلگەن كٸسٸگە كٶرٸسپەيدٸ. قوناققا بارمايدى, جولعا شىقپايدى», - دەيدٸ اقساقال.
«كٶرٸسۋ مەيرامى – ۇلىستىڭ ۇلى كٷنٸ. سوندىقتان جاڭا جىل قۇتتى بولسىن دەپ ايتىپ, جاماعاتقا جاقسى سٶزٸن ارناپ, باتا, تٸلەك ايتۋ ەركٸمنٸڭ پارىزى بولسا كەرەك. حالقىمىزدى ىنتىماققا باستاپ, ىرىسىمىزدى مولايتۋعا شاقىراتىن مەرەكەنٸ ەل بولىپ تويلاساق, ۇتىلمايمىز», دەپ تٷيٸندەدٸ ويىن ا.قايساعاليەۆ.
ورال قالاسىندا تۇراتىن بەلگٸلٸ عالىم, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مۇرات سابىردىڭ پٸكٸرٸنشە, 14 ناۋرىز – كٶرٸسۋ كٷنٸ ەمەس, كٶرٸسۋ ايتى. ٶيتكەنٸ ول بٸر كٷنمەن شەكتەلمەيدٸ. ەجەلدەن كٷللٸ قازاق دالاسىندا بولعان مەرەكە, كەيٸن ۇمىت قالىپ, قازاقستاننىڭ باتىس ايماعىندا عانا ساقتالىپ قالعان. مەشھٷر جٷسٸپ كٶپەەۆ جازبالارىندا ەرتەدە «14 ناۋرىز, ەسكٸشە 1 ناۋرىز كٶكتەمنٸڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸ دەپ قازاق «ناۋرىزداما» تويلايتىن ەدٸ. ول 8-9 كٷنگە سوزىلاتىن ەدٸ» دەيدٸ. بىلايشا ايتقاندا, 22 ناۋرىز – كٷن مەن تٷننٸڭ تەڭەلۋٸ, مەرەكەنٸڭ شىڭى. قىستان امان شىققان قازاقتار «بٸر جاسىڭمەن!» دەپ, 14 ناۋرىزدان باستاپ بٸر ايعا دەيٸن بٸر-بٸرٸن ٸزدەپ كەلٸپ, كٶرٸسەتٸن بولعان.
