فوتو: qamshy.kz
الماتى قالاسى بوستاندىق اۋدانىنداعى №224 مەكتەپ 2500 وقۋشىعا ارنالعان, بۇل – ەڭ زاماناۋي جەنە ەڭ ٷلكەن وقۋ ورىندارىنىڭ بٸرٸ. الايدا اشىلاردان بۇرىن-اق وقىتۋ تٸلٸ تۋرالى مەسەلە اتا-انالار مەن بيلٸك اراسىنداعى باستى داۋعا اينالدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
تٸلگە قاتىستى داۋ نەدەن باستالدى?
31 قازانعا دەيٸن الماتى ەكٸمدٸگٸندە اتا-انالار مەن بەلسەندٸلەر ٷش رەت جينالدى. ولار بوستاندىق اۋدانىنداعى جاڭا №224 مەكتەپ تەك قازاق تٸلٸندە بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپ بولۋى كەرەك دەپ تالاپ ەتتٸ.
جاڭا №224 مەكتەپتٸڭ اشىلاتىنى حابارلانعان كەزدە اتا-انالار قاتتى قۋانعان. بٸراق كٶپ ۇزاماي مەكتەپ ارالاس بولىپ كەتۋٸ مٷمكٸن دەگەن ەڭگٸمە تاراعان. مەكتەپكە قابىلداۋ 29 قازاندا باستالىپ, 31 قازان ساعات 13:00 جاعدايى بويىنشا 1002 ٶتٸنٸش تٷسكەن.
«ونىڭ 779-ى – قازاق سىنىپتارىنا, 223-ٸ – ورىس سىنىپتارىنا. ميكروۋچاسكەگە 633 بالا جاتادى, ولاردىڭ 611-ٸ قازاق سىنىپتارىنا ٶتٸنٸش بەرگەن. بۇل بالالار مٸندەتتٸ تٷردە قابىلدانادى. قازاق تٸلٸندە بٸلٸم بەرەتٸن 55 مۇعالٸم جۇمىسقا الىندى, تاعى 12 پەداگوگ باسقا مەكتەپتەردەن اۋىسىپ جاتىر. ال ورىس سىنىپتارىنا ەزٸرگە مۇعالٸم تابىلمادى. سوندىقتان II توقساننان باستاپ №224 مەكتەپ قازاق تٸلٸندە جۇمىسىن باستادى», – دەيدٸ بٸلٸم باسقارماسىنىڭ باسشىسى سايران تاپەنۇلى.
بٸر تاڭعالارلىعى, بٸلٸم باسقارماسىنىڭ رەسمي ٶكٸلٸ ورىس
سىنىپتارىنا ٶتٸنٸش بەرگەن اتا-انالارعا كادر مەسەلەسٸ شەشٸلمەيٸنشە بالالاردى
قابىلداي المايتىندارىن ايتقان. ال ورىس تٸلٸندە ساباق بەرەتٸن مۇعالٸمدەر
جاساقتالسا, و باستا قازاق مەكتەبٸ دەپ جازىلعان وقۋ ورنىن ارالاس مەكتەپ ەتۋگە
دايىن با?
جازۋشى ەرٸ قوعام بەلسەندٸسٸ مارات بايدٸلدەۇلى بۇل داۋدى جاي تٸل مەسەلەسٸ ەمەس, ۇلتتىق سانا تۇرعىسىنان باعالاۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
«1982 جىلدان بەرٸ الماتىدا قازاق تٸلٸندە وقىتاتىن مەكتەپ اشۋدى تالاپ ەتٸپ كەلەمٸز. كەڭەس زامانىندا مەكتەپتٸڭ بٸر قۋىسىنان بولسا دا بٸر قازاق سىنىبى اشىلسا دەپ ارماندادىق. ال قازٸر تەۋەلسٸز ەلمٸز. ارالاس مەكتەپ – وتارلىق ساياساتتىڭ سارقىنشاعى, قازاقتاردى ورىستاندىرۋدىڭ بٸر تەسٸلٸ. تەۋەلسٸز مەملەكەتتە نەگە سول جٷيەنٸڭ سالدارىمەن ٶمٸر سٷرۋٸمٸز كەرەك? مەكتەپ نە تولىق قازاقشا, نە تولىق ورىسشا بولۋى تيٸس. ارالاس مەكتەپ ۇلت رۋحىن ەلسٸرەتەدٸ», – دەدٸ جازۋشى.
«ۋاقىتشا تٸركەۋ جاساپ, چاتتاردا دەماگوگييا جٷرگٸزبەۋٸ كەرەك»
بۇل مەكتەپتٸڭ وقىتۋ تٸلٸ قۇرىلىسى تۋرالى شەشٸم قابىلدانعان العاشقى كٷننەن باستاپ مەملەكەتتٸك تٸل دەپ جوسپارلانعان. №224 مەكتەپتٸڭ جارعىسىندا دا ناقتى جازىلعان – وقىتۋ تٸلٸ 100% قازاقشا. سەبەبٸ بوستاندىق اۋدانىندا قازاق تٸلٸندە بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەردٸڭ جوقتىڭ قاسى بولۋى ۇزاق جىلدار بويى كٷردەلٸ پروبلەماعا اينالعان. اتا-انالار بالالارىن باسقا اۋداندارعا تاسىپ وقىتۋعا مەجبٷر بولعان.
ارالاس مەكتەپ تالاپ ەتكەن ەيەلدەر بٸرەۋدٸڭ تاپسىرماسىمەن ەرەكەت ەتٸپ جٷر دەگەن پٸكٸر بار. ٷي چاتتارىنداعى ۋاقىتشا تٸركەۋ تۋرالى سكرينشوتتار دا تارادى. ۋاقىتشا تٸركەۋ, بالالاردى ورىس سىنىبىنا بەرۋ مەن ورىسشا وقىتاتىن مۇعالٸمدەردٸ جيناۋ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە قىزۋ تالقىعا تٷستٸ.
جەرگٸشلٸكتٸ تۇرعىندار وسى داۋدىڭ تۋۋىنا الماتى بٸلٸم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەن ونىڭ ورىنباسارىن ايىپتايدى. سٶزدەرٸنشە, ارالاس مەكتەپ تالاپ ەتٸپ جٷرگەن 3-4 اناعا تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن دۇرىس جٷرگٸزٸپ, مەسەلەنٸ العاشقى سەتتە-اق شەشۋگە بولار ەدٸ دەگەن پٸكٸردە. تۇرعىندار قازاقستان ازاماتى مەملەكەتتٸك تٸلگە قۇرمەتپەن قاراۋى تيٸس, ۋاقىتشا تٸركەۋ جاساپ الىپ, چاتتاردا دەماگوگييا جٷرگٸزبەۋٸ كەرەك دەپ سانايدى.
مەملەكەتتٸك تٸل گەوساياساتقا قۇربان بولا ما?
بۇل مەسەلەدە دەپۋتاتتار دا تىس قالمادى. مەسەلەن, مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي №224 مەكتەپ تٶڭٸرەگٸندەگٸ جاعدايعا پٸكٸر بٸلدٸرگەندە, استارىندا گەوساياسات جاتقانىن دا جاسىرمادى.
«گەوساياسات دەگەن تٷسٸنٸك بار. بيلٸكتەگٸ ادامدار سونىڭ ىڭعايىنا جىعىلىپ, رەسەيگە جاققىسى كەلەدٸ. بار مەسەلە – وسىندا. بٸراق ونى اشىق ايتا المايدى – سەبەپ تاعى دا سول گەوساياسات! مەنٸڭ دە, اقوردانىڭ دا يشاراسىن تٷسٸندٸڭٸز دەپ ويلايمىن», – دەيدٸ ەرمۇرات باپي.
ال دەپۋتات ەرلان سايروۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتٸك شەشٸمدەرگە قارسى شىعاتىن ازاماتتارمەن جەرگٸلٸكتٸ ورگاندار ديالوگ ورناتۋى تيٸس.
«قازاقستاندا مەملەكەتتٸك تٸلدەگٸ مەكتەپتەردٸڭ سانى تۇراقتى تٷردە ٶسٸپ جاتىر, بٷگٸندە ولار تٶرت مىڭنان اسادى. بۇل – دەموگرافييالىق ٷدەرٸستەر مەن ۇلتتىق سانانىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى تابيعي قۇبىلىس. بٸراق قازٸرگٸ گەوساياسي جاعداي كٷردەلٸ بولعاندىقتان, بۇل مەسەلەنٸ ەۆوليۋتسييالىق جولمەن, جوسپارلى تٷردە, ارتىق ەموتسيياسىز, زاڭ اياسىندا شەشۋ كەرەك. ال مەملەكەتتٸك شەشٸمدەرگە قارسى شىعاتىن ازاماتتارمەن جەرگٸلٸكتٸ ورگاندار ديالوگ ورناتۋى تيٸس. ەڭ باستىسى – ارانداتۋشىلىققا ەرمەۋ. ەلدٸڭ تىنىشتىعى مەن تۇراقتىلىعى ٷشٸن سالماقتى ساياسات قاجەت», – دەيدٸ ەرلان سايروۆ.
الماتىداعى №224 مەكتەپ تٶڭٸرەگٸندەگٸ داۋ – بۇل جەكە بٸر مەكتەپتٸڭ مەسەلەسٸنەن ەلدەقايدا كەڭ قۇبىلىس. ول تٸل, قالا دەموگرافيياسى, مەملەكەتتٸك ساياسات, اتا-انالاردىڭ مەكتەپكە سۇرانىسى جەنە ورتالىق-جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك اراسىنداعى كوممۋنيكاتسييا سيياقتى جٷيەلٸك فاكتورلاردى اشىپ بەردٸ. بۇل جاعداي مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە كٶپ تالقىلاناتىن «قازاق تٸلٸن كٷشەيتۋ» ساياساتى شىنايى ٶمٸردەگٸ ينفراقۇرىلىمدىق, كادرلىق جەنە قۇقىقتىق مەسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلگەنٸن كٶرسەتتٸ. داۋدىڭ بٸر بٶلٸگٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸ مەن مەديا ارقىلى «ۇلتتىق قاۋٸپ», «اسسيميلياتسييا», «وتارلىق مۇرا» سيياقتى يدەولوگييالىق دەڭگەيگە كٶتەرٸلٸپ كەتتٸ. بۇل جاعداي بولاشاقتا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن «قوعامدىق سۇرانىسقا قاراي» يكەمدٸ ەتۋگە ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن.
