الماتىدا تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ٸٸٸ حالىقارالىق تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر مەديا فورۋمى ٶتتٸ. ەلٸمٸزدٸڭ ەر ايماعى مەن ٶزبەكستان, تٷركييا, قىرعىزستان, ەزٸربايجان, بەلگييا, بريتانييا, نيدەرلاندتان كەلگەن جۋرناليستەر ٷش كٷندٸك شارانىڭ العاشقى كٷنٸندە شىمبۇلاققا شىعىپ, تابيعاتىنا تامسانىپ, مەدەۋگە بارىپ كونكي تەۋٸپ, تاۋدىڭ تازا اۋاسىمەن تىنىستاپ, قالانىڭ تۋريستٸك مەكەندەرٸن ارالاۋدان باستالدى,
كەلەسٸ كٷنٸ جۋرناليستەر مەديا فورۋمى اياسىندا «ەلەۋمەتتٸك جۋرناليستيكا: باق-تاعى ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەر» تاقىرىبىندا سەمينار-ترەننيگكە قاتىستى. بەلگٸلٸ پسيحولوگ جانييا بەيسەنوۆانىڭ «پسيحولوگييالىق قىسىم جەنە ەموتسييانى باسقارۋ», «ەمپاتييا» تاقىرىبىندا وي قوزعادى.
اتاپ ايتقاندا, «پسيحولوگييالىق قىسىم جەنە ەموتسييانى باسقارۋ», «ەمپاتييا» تاقىرىبى بويىنشا مەدياترەنەر جانييا بيسەنوۆا جان-جاقتى تٷسٸندٸرٸپ, توپپەن تەجٸريبەلٸك جۇمىس جٷرگٸزدٸ. سەمينار ترەننيگ بارىسىندا قاتىسۋشىلار بٸر-بٸرٸمەن قىزۋ پٸكٸر الماستى. سونىمەن قاتار «سوعىس, زورلىق-زومبىلىق, تابيعي اپاتتار قۇرباندارىمەن سۇحبات الۋ, قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ پسيحولوگييالىق تەسٸلدەرٸ» تۋرالى دا توپپەن تەجٸريبەلٸك جۇمىس قىزىقتى ٶتتٸ. ال مەدياترەنەر مەيٸرجان ەۋەلحانۇلى جٷرگٸزگەن «جاساندى ينتەللەكتتٸ جۋرناليستيكادا پايدالانۋ» تاقىرىبى بٷگٸنگٸ XXI عاسىردا ٶتە ٶزەكتٸ بولعاندىقتان, قاتىسۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ەرەكشە ارتتىردى. تەجٸريبەلٸك جۇمىستا تٷرلٸ سۇراقتارعا جاۋاپتار بەرٸلدٸ. قاتىسۋشىلار سۋرەت پەن ۆيدەو ٶڭدەۋدە دە كٶپ نەرسەنٸ كٶڭٸلگە تٷيدٸ. قاتىسۋشىلاردىڭ بۇل تاقىرىپقا قىزىعۋشىلىعى زور ەكەنٸ بايقالدى.
سەمينار-ترەنينگ بارىسىندا قاتىسۋشىلارى بەينە ماتەريالدار ارقىلى بەرٸلگەن پسيحولوگييالىق تاپسىرمالاردى تالداپ, توپتىق جەنە جەكە جۇمىستاردى ٸستەدٸ. ودان بٶلەك, بٷگٸنگٸ كٷنٸ تانىمال, ەرٸ سۇرانىسقا يە تەحنولوگييا – جاساندى ينتەللەكتپەن جۇمىس ٸستەۋ, تەجٸريبەگە ەنگٸزۋدٸ ٷيرەندٸ.
فورۋم الدىندا گالا-بانكەت ۇيىمداستىرىلىپ, «ەركٸن سٶز – 2023» جەنە «ەلەۋمەت – قوعام ايناسى» بايقاۋلارىنىڭ جەڭٸمپازدارى ماراپاتتالدى. «تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر قورى» قوعامدىق قورى ۇيىمداستىرۋىمەن جەنە «حالىق بانك» اق دەمەۋشٸلٸگٸمەن ٶتكەن جۋرناليستەر اراسىنداعى «ەركٸن سٶز» شىعارماشىلىق بايقاۋىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «ٷزدٸك تەلەسيۋجەت» نوميناتسيياسىن گٷلنەر تايجان, «ٷزدٸك ماقالا» نوميناتسيياسىن قۇندىز قابىلدەنوۆا, «سايتتاعى ٷزدٸك ماقالا» نوميناتسيياسىن «ايقىن» سايتىنىڭ تٸلشٸسٸ جادىرا مٷسٸلٸم يەلەندٸ. جەڭٸمپازدار ديپلوم جەنە قارجىلاي سىياقىمەن ماراپاتتالدى.
سونداي اق جولداسبەك دۋاناباي اتىنداعى ارنايى سىيلىقپەن ەدٸلەت قانات, اينۇر سىدىقوۆا اتىنداعى ارنايى سىيلىقپەن قالقامان نۇرلىحان, سەكەن ورىنباسارۇلى اتىنداعى ارنايى سىيلىقپەن التىناي جەتپٸسباەۆا ماراپاتتالدى.
«تٷركٸتٸلدەس جۋرنايلستەر قورى» قق قازاقستانداعى قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا وتاندىق باق ٶكٸلدەرٸ اراسىندا ۇيىمداستىرىلاتىن بايقاۋ جىل سايىن دەستٷرلٸ تٷردە ٶتٸپ كەلەدٸ.
ال ەلەۋمەتتٸك سالانى دامىتۋعا ٷلەس قوسىپ جٷرگەن جوبالاردى ەلگە ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان «ەلەۋمەت – قوعام ايناسى» بايقاۋىنان جەڭٸمپاز اتانعان ٷش جۋرناليست قالمۇرات دەۋلەتباەۆ – 3 ورىن, اقبوتا مۇسابەك – 2 ورىن, ەلميرا جٷرسٸنبەكقىزى 1 ورىندى يەلەندٸ.
«ماقساتىمىز – تٷبٸ بٸر تٷركٸ ەلدەرٸن جاقىنداستىرۋ» دەگەن تٷركٸ تٸلدەس جۋرناليستەر قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ نەزييا جويامەرگەنقىزى تٷركٸ ەلدەرٸنٸڭ اقپارات قۇرالدارى مەن جۋرناليستەرٸ قىسقامەرزٸمدٸ جەنە ۇزاقمەرزٸمدٸ ستراتەگييالىق جوسپارلاردى قۇرا وتىرىپ, ماقساتتى دا ٷزدٸكسٸز دامۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸن ايتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەديا فورۋمىنىڭ اتاۋىن «TURKTIME: تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ مەديا بٸرلٸگٸ» اتاۋىنىڭ بٸرنەشە سەبەبٸ بار. 2023 جىلدىڭ 3 قاراشاسىندا استانادا تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ ۇيىمىنىڭ ح سامميتٸ ٶتتٸ. حالىقارالىق جيىندا قازاقستان ۇيىم تٶراعالىعىن قابىلداپ الدى. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ: «تٷركٸ بٸرلٸگٸن تانىتۋ ٷشٸن بٸزدٸڭ تٶراعالىعىمىز «تٷركٸ دەۋٸرٸ!», ياعني «TURKTIME!» ۇرانىمەن ٶتەدٸ» دەپ مەلٸمدەدٸ. وسى ورايدا, «تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ كەلەشەگٸ – 2040» اتتى قۇجات بەكٸتٸلٸپ, تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ ۇيىمىن ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىندا ماڭىزدى 8 باعىت – سالت-دەستٷر, تٷبٸ بٸر تٷركٸگە ورتاق قۇندىلىقتاردى بٸرٸزدەندٸرۋ, رەفورمالار, عىلىم, سەنٸم, ينۆەستيتسييا, مەدياتسييا جەنە ەنەرگيياعا باسىمدىق بەرٸلگەن بولاتىن.
«دەل وسى باستى باعىتتاردىڭ اراسىندا تٷركٸتٸلدەس بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ بٸرلٸگٸ دە بولۋى تيٸس. سەبەبٸ, كەز كەلگەن باستامانى حالىققا جەتكٸزٸپ, ناسيحاتتايتىن – باق ٶكٸلدەرٸ. سوڭعى كەزدەرٸ سوعىستار, پاندەمييا, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ, رەسۋرستار تاپشىلىعى, ەكونوميكالىق قيىندىقتار, مەديا سالاسىنداعى بەسەكەلەستٸكتٸڭ ارتۋى, اقپاراتتىق مانيپۋلياتسييا مەن جالعان اقاپارتتاردىڭ كٷشەيۋٸ, باق-تاعى كەسٸبي ەتيكانىڭ جيٸ ساقتالماۋى قازاقستانمەن قاتار ەلەمدٸك جۋرناليستيكانىڭ باستى پروبلەماسىنا اينالعان», – دەدٸ قور باسشىسى.
فورۋم سپيكەرلەرٸ مەن قاتىسۋشىلارى قازاقستان مەن تٷركٸ ەلدەرٸنەن جينالعان ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن بٸرگە مەديا سالاسىنداعى تٷيتكٸلدەر مەن ولاردى شەشۋدٸڭ جولدارىن قاراستىرىپ وتىرىپ, ورتاق جوبالار جاساۋدى كەڭەستٸ.
بۇعان دەيٸن 2023 جىلدىڭ تامىزىندا تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر قورى قازاقستان, ۇلىبريتانييا, گەرمانييامەن بٸرٸگٸپ دٷنيەجٷزٸلٸك باسپاسٶز اسسوتسياتسيياسىن قۇرعان بولاتىن. بٷگٸنگٸ كٷنٸ بۇل قاۋىمداستىققا قازاقستان تٶراعالىق ەتٸپ وتىر.
«باستى ماقسات – قازاق جۋرناليستەرٸن ەلەمدٸك دەڭگەيدە دامىتۋ, حالىقارالىق باق جەنە مەديا سالاسىنداعى ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارمەن بٸرگە ورتاق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ. سوڭعى كەزدەرٸ وتاندىق باق ٶكٸلدەرٸنە قىسىم مەن شابۋىل جيٸلەدٸ. وسى ورايدا, تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر قورى قاجەت بولعان جاعدايدا قازاق جۋرناليستەردٸڭ قۇقىن دٷنيەجٷزٸلٸك شەتەلدٸك باسپاسٶز اسسوتسياتسيياسى ارقىلى ەلەمدٸك دەڭگەيدە قورعاۋدى كٶزدەيدٸ. بٷگٸندە مىڭ قۇبىلعان ەلەم بٸرٸگۋگە, بٸر بولۋعا مەجبٷرلەيدٸ. قازاقتىڭ «بٶلٸنگەندٸ بٶرٸ جەيدٸ» دەۋٸ تەگٸن ەمەس. سوندىقتان باۋىرلاس حالىقتارمەن ٸرگەمٸز اجىراماسىن. بٸز, قازاق جۋرناليستەر, تٷبٸ بٸر تٷركٸنٸڭ مەديا سالاسىن بٸرگە دامىتۋعا كٷش سالايىق», – دەدٸ فورۋمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا سٶز سٶيلەگەن «تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر قورى» قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ, دٷنيەجٷزٸلٸك شەتەلدٸك باسپاسٶز اسسوتسياتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نەزييا جويامەرگەنقىزى.
جۋرناليستيكا شەكاراعا باعىنبايدى, تٷركٸ ەلدەرٸنٸڭ مەدياسىن دامىتۋ ٷشٸن ونلاين جۋرناليستيكانىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن پايدالانۋ قاجەت دەگەن بەلگييالىق جۋرناليست يۋسۋف دجينال ٶز ۇسىنىستارىن بٸلدٸردٸ.
«بٸر كەزدەرٸ جٸبەك جولى ارقىلى ساۋدا جاساعاندار سونىمەن قاتار اقپارات جەتكٸزۋشٸلەر دە بولاتىن. بٸز جۋرناليستەر اقپاراتتى بٸر دەرەككٶزدەن الىپ, ەكٸنشٸ بٸر دەرەككٶزگە جەتكٸزۋشٸمٸز. وسى قىزمەتتٸ اتقارۋ بارىسىندا بٸزگە جٷكتەلگەن جاۋاپكەرشٸلٸك پەن زور ميسسييا بار. بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ دٸلٸمٸزدٸڭ, تٸلٸمٸزدٸڭ, ەلٸمٸزدٸڭ ٶكٸلٸ بولامىز. قازٸر جٸبەك جولىنىڭ مٸندەتٸن ونلاين باق ٶزٸنٸڭ مٸندەتٸنە الىپ, اتقارىپ وتىر. مەن ٶزٸم تٷركييادا ەرٸ ەۋروپادا جۋرناليست رەتٸندە قىزمەت ەتەمٸز. ٶزٸمٸزدٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸمٸزدٸ پايدالانا وتىرىپ, ٶزٸمٸز ٷشٸن ەرٸ تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ ٷشٸن جٷرلٸ جوسپار قۇرىپ, جۇمىس ٸستەي الامىز. ەلبەتتە ول ٷشٸن ٶزٸمٸزدٸڭ قارىم قابٸلەتٸمٸز بەن بٸلٸم بٸلٸكتٸلٸگٸمٸزدٸ بٸرٸكتٸرۋٸمٸز قاجەت. مىسالى, الماتىدا وتىرعان بٸر جۋرناليست ەۋروپانىڭ كەز كەلگەن ەلٸندەگٸ مەديادا جۇمىس ٸستەي الادى. ياعني ماڭىزدى اقپاراتتاردى, تٷركٸ ەلدەرٸنە ورتاق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاي الامىز. الداعى ۋاقىتتا تٷركٸ تٸلدەس جۋرناليستەرٸ قورىمەن بٸرلەسٸپ ەۋروپاداعى ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارمەن بٸرگە بٸرقاتار جۇمىستى قولعا الامىز. مۇنداي جوبالاردى تٷركيياداعى ەرٸپتەستەرمەن بٸرلەسٸپ جاساپ جٷرمٸز, ەندٸگٸ كەزەك قازاقستاندا», – دەدٸ يۋسۋف دجينال.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ باق-تارىندا بٸرلەسٸپ, جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن كٶپ مٷمكٸندٸك بار. مەسەلەن, باۋىرلاس ەلدەر مەديا نارىعىنا قاجەتتٸ كادرلاردى دايارلاپ, تەجٸريبە الماسا الادى دەپ ەسەپتەيدٸ.
ەسكە سالا كەتەيٸك, «Turktime: تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ مەديا بٸرلٸگٸ» تاقىرىبىنا ٸٸٸ حالىقارالىق تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر مەديا فورۋمىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى – «تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر قورى» قق مەن دٷنيەجٷزٸلٸك شەتەلدٸك باسپاسٶز اسسوتسياتسيياسى (World Foreign Press Association – WFPA), سەرٸكتەسٸ – «شەۆرون» كومپانيياسى. فورۋمعا قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىس, اۋداندارىنان, سونداي-اق قىرعىزستان, ٶزبەكستان, ەزٸربايجان, تٷركييا, بەلگييا, بريتانييا, نيدەرلاند ەلدەرٸندەگٸ تٷركٸتٸلدەس باق باسشىلارى, جۋرناليستەر, مەديا سالاسىنداعى ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, جوو جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرٸنٸڭ دەكاندارى مەن وقىتۋشىلارى قاتىستى.
