الماتىدا ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس ارداگەرٸ, ەيگٸلٸ پانفيلوۆ ديۆيزيياسىنىڭ جاۋىنگەرٸ قايىرلى جونقاباەۆتىڭ ٷيٸنٸڭ اۋلاسىندا سالتاناتتى شەرۋ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
الماتىدا ۇلتتىق ۇلاننىڭ ەسكەري قىزمەتشٸلەرٸ قايىرلى جوڭقاباەۆتى كەلە جاتقان جەڭٸس كٷنٸ مەرەكەسٸمەن قۇتتىقتادى. سونىمەن بٸرگە قر ۇلتتىق ۇلانى «وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعى قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى پولكوۆنيك نييازتاي ەلكەشەۆ مايدانگەرگە العىس حات تابىستاپ, «قر قۇقىقتىق تەرتٸپ ەسكەرٸنە 30 جىل» مەرەكەلٸك مەدالٸمەن ماراپاتتادى.
وسىدان سوڭ ارداگەر ٷيٸنٸڭ اۋلاسىندا ۇلتتىق ۇلاننىڭ 5571 ەسكەري بٶلٸمٸنٸڭ وركەسترٸ سوعىس جىلدارىنداعى ەسكەري ەندەردٸ ورىنداسا, جاس ساربازدار سالتاناتتى مارشپەن جٷرٸپ ٶتتٸ.
«بٷگٸن بٸز ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس ارداگەرٸ قايىرلى ۋاتايۇلىن جەڭٸس كٷنٸنٸڭ 77 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاپ, ونىڭ باتاسىن الايىق دەپ كەلدٸك. بيىل ارداگەر 101 جاسقا تولادى. جالپى, «وڭتٷستٸك« ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعىندا بٷگٸندە كٶزٸ تٸرٸ سوعىس ارداگەرلەرٸ قالعان جوق. ەكٸ تىل ارداگەرٸ بار. ولاردى دا قۇتتىقتاپ, ٷيلەرٸنە بارامىز. بٸزدەن بٶلەك, قارييالارعا ارداگەرلەر كەڭەسٸ دە ٶزدەرٸنٸڭ سىي-سيياپاتتارىن كٶرسەتتٸ», - دەدٸ نييازتاي ەلكەشەۆ.
ٶز كەزەگٸندە مايدانگەر قايىرلى جونقاباەۆ ساربازدارعا اق باتاسىن بەردٸ.
«دەندەرٸڭ ساۋ, ٶمٸر جاستارىڭ ۇزاق بولسىن! ەسكەري بورىشتى ٶتەۋ وڭاي ەمەس. دەگەنمەن, كومانديردٸڭ تٸلٸن الىپ, ەسكەري بورىشتى جاقسى ورىنداڭدار. ەلٸمٸزدە تىنىشتىق, اماندىق, بەرەكە بولسىن! ماعان كەلٸپ, قۇتتىقتاعاندارىڭ ٷشٸن كٶپ راحمەت!», - دەدٸ اقساقال.
قايىرلى جوڭقاباەۆتىڭ ۇلى ەركٸن جوڭقاباەۆ ەكەسٸ وتاندى سٷيۋ تۋرالى جيٸ ايتاتىنىن جەتكٸزدٸ.
«ەكەمٸز پانفيلوۆ ديۆيزيياسىنىڭ سوڭعى جاۋىنگەرٸ. بٸز ونى ماقتان تۇتامىز. ول بٸزدٸ ەرقاشان ادال بولۋعا, ەڭبەك سٷيگٸش, وتان سٷيگٸش بولۋعا تەربيەلەدٸ. بٷگٸندە ونىڭ بەس بالاسى, ون نەمەرەسٸ مەن ون بەس شٶبەرەسٸ بار. ول بٸزگە سوعىس وڭاي بولماعانىن, ەكٸ ادامعا بٸر ۆينتوۆكا بەرٸلگەنٸن ايتاتىن. ەكەمٸز وعان شىداماي, جولداسىمەن بٸرگە قولدارىنا پۋلەمەت الىپ, مايداننىڭ العى شەبٸندە جاۋمەن شايقاسقان. سونداي-اق ەكەمٸز قان مايداندا جولداستارىڭنان ايىرىلعان ٶتە اۋىر بولاتىنىن ايتتى», - دەدٸ ەركٸن جوڭقاباەۆ.
مايدانگەردٸڭ نەمەرەسٸ نۇرلان حاسەنباەۆتٸڭ سٶزٸنشە, اتاسى سوعىس تۋرالى كٶپ ەڭگٸمەلەۋدٸ ۇناتپايدى.
«جالپى ول كەزدە قيىن بولدى عوي. اتامىزعا دا وڭاي بولماعانى انىق. سول سەبەپتٸ دە ول نەمەرەلەرٸنە سول بٸر جىلدار تۋرالى ايتقىسى كەلمەيتٸن شىعار. بٸز ونىڭ سول ۋاقىتتا ٶز وتانىن, وتباسىن قورعاپ, وتان الدىنداعى بورىشىن ادال ورىنداعانىن جاقسى تٷسٸنەمٸز», - دەدٸ نۇرلان حاسەنباەۆ.
ايتا كەتەيٸك, ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس ارداگەرٸ جوڭقاباەۆ قايىرلى ۋاتايۇلى 1921 جىلى 10 قىركٷيەكتە شىعىس قازاقستان وبلىسى, سامار اۋدانىندا دٷنيەگە كەلگەن. ەڭبەك جولىن 1940 جىلى شقو قۇلجا ورتا مەكتەبٸندە مۇعالٸم بولىپ باستاعان. 1941 جىلى قازان ايىندا پانفيلوۆ ديۆيزيياسىنىڭ 23-شٸ گۆاردييالىق پولكٸنە قىزىل ەسكەر جاۋىنگەرٸ قاتارىنا الىندى.
ارداگەر سوعىسقا باسىنان اياعىنا دەيٸن قاتىسقان. 8-گۆاردييالىق اتقىشتار ديۆيزيياسى قۇرامىندا پۋلەمەتشٸ بولعان, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مەلٸك عابدۋللينمەن بٸر روتادا شايقاسقان. بەلارۋس, پولشا جەنە ەستونييانى ازات ەتۋگە قاتىسقان. 1943 جىلى اقپاندا رجەۆتەگٸ قاندى مايداندا اۋىر جارالانعان, جەڭٸستٸ درەزدەندە قارسى الدى.
سوعىستان كەيٸن سامار اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتٸندە بٶلٸم مەڭگەرۋشٸسٸ بولىپ ٸستەدٸ. ەرٸ قاراي اۋداندىق تۇتىنۋشىلار وداعىنىڭ جٷيەسٸندە باسشىلىق لاۋازىمداردا بولعان. 1970 – 1983 جىلدارى الماتىداعى «وبششەپيت» جٷيەسٸندە شارۋاشىلىق ەسەپتەرٸنٸڭ ديرەكتورى بولدى. 1983 جىلى قۇرمەت دەمالىسىنا شىقتى, بەس بالا تەربيەلەپ ٶسٸردٸ.
ەرلٸكتەرٸ ٷشٸن «قىزىل جۇلدىز» جەنە ٸٸ دەرەجەلٸ «وتان سوعىسىنىڭ» وردەنٸمەن, «ەرلٸگٸ ٷشٸن», «مەسكەۋدٸ قورعاعانى ٷشٸن» مەدالدارىمەن جەنە باسقا دا كٶپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالعان.
ەسكە سالا كەتەيٸك, 2020 جىلى قايىرلى جوڭقاباەۆ قر ۇلتتىق ۇلانى ۇيىمداستىرعان «بٸز – جەڭٸستٸڭ مۇراگەرٸمٸز!» اتتى تاعزىم ەستافەتاسى ٷشٸن العىس ايتىپ, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا حات جازعان بولاتىن. ٶز كەزەگٸندە مەملەكەت باسشىسى مايدانگەرگە جىلى لەبٸزٸ ٷشٸن العىس بٸلدٸرٸپ, ۇزاق عۇمىر تٸلەدٸ.
