الماتىدا فۋرمانوۆ كٶشەسٸ نازارباەۆ داڭعىلى بولىپ ٶزگەردٸ

الماتى قالاسىنداعى فۋرمانوۆ كٶشەسٸ ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ اتىنا بەرٸلدٸ. 

بٷگٸن VI-شٸ شاقىرىلىمداعى الماتى قالاسى مەسليحاتىنىڭ سەسسيياسى بارىسىندا مەگاپوليس تۇرعىندارىنىڭ كٶپتەگەن ۇسىنىستارىن ەسكەرە كەلٸپ جەنە قالالىق ونوماستيكا كوميسسيياسىنىڭ, قر ٷكٸمەتٸ جانىنداعى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكا كوميسسيياسىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن الماتىنىڭ باستى كٶشەلەرٸنٸڭ بٸرٸنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۋلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ ەسٸمٸن بەرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى. 

سەسسييا بارىسىندا الماتى ەكٸمٸ ونوماستيكالىق كوميسسيياعا  قايتالاناتىن 112 كٶشەنٸڭ اتاۋلارىن ٶزگەرتۋ تۋرالى زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنەن, ٷەۇ-دان, قالا تۇرعىندارى مەن  ەسٸرەسە جاستاردان  مەگاپوليستٸڭ باستى كٶشەلەرٸنٸڭ بٸرٸ فۋرمانوۆ كٶشەسٸنە ەلباسى ەسٸمٸن بەرۋ جٶنٸندە كٶپتەگەن ۇسىنىستار تٷسكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. 

«بٸز بيىل استانانىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەيمٸز. ەگەر  ەسكە  الاتىن بولساق, تاريحتىڭ ٶزٸ استانانى كٶشٸرۋ تۋرالى ەلباسى شەشٸمٸنٸڭ بارىنشا كٶرەگەندٸ ەرٸ دۇرىس  ەكەنٸن دەلەلدەدٸ. سونىڭ ارقاسىندا ەۋرازييا ورتالىعىندا جاڭا زاماناۋي قالا پايدا بولدى ەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ ٸسكەرلٸك ورتالىعى رەتٸندە الماتى  جاڭا سەرپٸنمەن دامي باستادى. تاريحي ماڭىزى زور شەشٸم مەن پرەزيدەنتتٸڭ ەكونوميكالىق رەفورمالارى ٶزارا ۇشتاسىپ, جەكە باستامالاردى ىنتالاندىردى, كەسٸپكەرلٸك رۋحتى  دامىتتى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ الماتى – ٶڭٸرلٸك تارتىلىس كٷشٸ, ورتالىق ازييانىڭ ٸرٸ  مەگاپوليسٸ», - دەدٸ باۋىرجان بايبەك. 

ول ەلباسىنىڭ تۇراقتى قولداۋى ارقاسىندا جٷرگٸزٸلگەن جٷيەلٸ رەفورمالار بارىسىندا قالا ەكونوميكاسىنىڭ 100 ەسە ٶسكەنٸن,   شاعىن جەنە ورتا بيزنەس قاتارىنىڭ 130 ەسە كٶبەيگەنٸن ايتتى. ەگەر  سوناۋ 90-شى جىلدارى الماتى ٸجٶ وننان بٸر بٶلٸگٸن عانا بەرسە,بٷگٸنگٸ تاڭدا مەگاپوليس ەكونوميكانىڭ  بەستەن بٸر بٶلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدە, جالپى ەلٸمٸزدٸڭ مۇنايدان تٷسەتٸن سالىعىنىڭ تٶرتتەن بٸرٸن بەرۋدە, مۇندا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ بارلىق  ٶنٸمٸنٸڭ تٶرتتەن بٸرٸ شىعارىلۋدا.

«دەل وسى قالادا ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن كونستيتۋتسييانى قابىلداۋ, ۇلتتىق ۆاليۋتانى ەنگٸزۋ, قارۋلى كٷشتەردٸ قۇرۋ, مەملەكەتتٸك  رەمٸزدەردٸ بەكٸتۋ, سەمەي پوليگونىن جابۋ سيقياتى  تاريحي ٸستەر جٷزەگە استى. سوندىقتان الماتىدا مۇنداي شەشٸمنٸڭ قابىلدانۋى ٶتە ورىندى», - دەدٸ مەگاپوليس ەكٸمٸ.

ايتا كەتەرلٸگٸ, وسىدان 10 جىل بۇرىن قازاقستان پرەزيدەنتٸ ن. ە. نازارباەۆتىڭ  ەسٸمٸ يوردانييانىڭ  اممان قالاسىنداعى جەنە شەشەن رەسپۋبليكاسىنىڭ گروزنىي قالاسىنداعى كٶشەلەردٸڭ بٸرٸنە بەرٸلگەن بولاتىن. بۇلاردان ٶزگە, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸنٸڭ  ەسٸمٸمەن تٷركييانىڭ بٸرنەشە قالالارىنىڭ كٶشەلەرٸ اتالادى, تاتارستان استاناسى قازانننىڭ ماگيسترالدى كٶشەسٸنە ەلباسى ەسٸمٸ بەرٸلگەن.قالا مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, «احىسكا» تٷرٸك  ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتٸ زيياتدين كاسانوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلٸمٸزدٸڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٶمٸرشەڭ باستامالارى ارقاسىندا قازاقستان حالىقارالىق قوعامداستىققا تانىمال بولدى.

«پرەزيدەنتتٸڭ جەكە بەدەلٸ ارقاسىندا قازاقستان مەملەكەتارالىق داعدارىستاردى شەشۋدە ماڭىزدى سەرٸكتەس بولۋدا. ونىڭ ٷستٸنە, نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى  اتوم قارۋىنان ٶز ەركٸمەن باس تارتىپ, سەمەي پوليگونىندا سىناق جاساۋدى  مٷلدەم  توقتاتىپ, ٶزٸن ەلەمدە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جەنە جويۋ جٶنٸندە بارىنشا بەلسەندٸ ساياساتكەر رەتٸندە كٶرسەتتٸ. مەن ەرٸپتەستەرٸمنٸڭ ۇسىنىسىن تولىق قولدايمىن جەنە فۋرمانوۆ كٶشەسٸنٸڭ اتاۋىن ٶزگەرتۋدٸ دۇرىس ەرٸ زاماناۋي شەشٸم دەپ ەسەپتەيمٸن», - دەدٸ ول.

ٶز كەزەگٸندە مەسليحات دەپۋتاتى, «الماتى اقشامى» گازەتٸنٸڭ باس  رەداكتورى قالي سەرسەنباي  بۇل تاريحي شەشٸمدٸ قالا تۇرعىندارىنىڭ ۇزاق كٷتكەنٸن ايتتى. 

«بٸز  قاسيەتتٸ جەرٸمٸز ٷشٸن قان تٶككەن اتا- بابالارىمىزدى قادٸر تۇتامىز, ال زاماناۋي ٶمٸردە قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ ٷشٸن  كٷرەسكەن, مەملكەتٸمٸزدٸڭ نەگٸزٸن قالاعان, ەلەمدٸك  ارەناعا وتانىمىزدىڭ اتىن  شىعارعان, ەرينە, تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى. بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز ونىڭ قايراتكەرلٸگٸن  ۇلىقتاۋ, بۇل - تەك قانا مەنٸڭ پٸكٸرٸم ەمەس, گازەت رەداكتسيياسىنا كٷن سايىن كەلٸپ تٷسٸپ جاتقان كٶپتەگەن قالالىقتاردىڭ ٸزگٸ نيەتٸ. بۇل بٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸككە, مەملەكەتٸمٸزگە,  ۇرپاعىمىزعا دەگەن قۇرمەتٸمٸز», - دەدٸ قالي س.قالا مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, «يلداش» تاتار گۋمانيتارلىق ورتالىعىنىڭ تٶرايىمى نۋرييا نييازوۆا قازاقستاننىڭ باستى جەتٸستٸگٸ تۇراقتىلىق, كەلٸسٸم, بەيبٸتشٸلٸك پەن دوستىق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. 

«وسىناۋ ٶمٸرلٸك جەتٸستٸكتەرگە بٸزدٸڭ  مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساليقالى  ٸشكٸ جەنە سىرتقى ساياساتى ارقاسىندا قول جەتكٸزدٸك. بەيبٸتشٸلٸك, كەلٸسٸم, بٸرلٸك ارقاسىندا ەلٸمٸز  دامىدى,  حالىقتىڭ تۇرمىسى جاقساردى بۇل تۋرالى پرەزيدەنت ٷنەمٸ ايتىپ كەلەدٸ.  بٸزدٸڭ قالامىز  ەتنيكاارالىق كەلٸسٸم بويىنشا ەلباسى مودەلٸنٸڭ  جارقىن ٷلگٸسٸ. تاتۋمىز, بٸرگە تۇرىپ, بٸرگە جۇمىس ٸستەيمٸز. سونىڭ ارقاسىندا قالامىز تارتىمدى بولىپ, تٷرلٸ ۇلت ٶكٸلدەرٸ مەن ەرتٷرلٸ دٸني سەنٸمدەگٸ جاندار قالامىزعا كەلۋدە,  بٸلٸم الۋدا, ەڭبەك  ەتۋدە. ولار ٶزدەرٸن بارىنشا جايلى سەزٸنٸپ, بولاشاقتارىنا  باتىل قادام جاساۋدا. سوندىقتان كٶشە  اتاۋىن ٶزگەرتۋدٸ دۇرىس شەشٸم دەپ ەسەپتەيمٸن», - دەدٸ ن.نييازوۆا.

وسىلايشا, الماتى قالاسى مەسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ بٸراۋىزدان قابىلدانعان شەشٸمٸمەن فۋرمانوۆ كٶشەسٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ اتىنداعى داڭعىل دەپ اتالدى.

ەسكە سالساق,  الماتىدا بۇرىندارى بٸرٸن- بٸرٸ قايتالايتىن 100 كٶشەلەر اتاۋى ٶزگەرگەن بولاتىن. قالاعا قوسىلعان ەلدٸ مەكەندەردٸ ەسەپتەگەندە مەگاپوليستە اباي اتىندا - 12. م. ەۋەزوۆ اتىندا -3, ج. جاباەۆ اتىندا -13, قۇرمانعازى اتىندا -6, تٶلە بي اتىندا - 5, قازىبەك بي اتىندا- 3, ەيتەكە بي اتىندا -3, رايىمبەك باتىر اتىندا -8, ناۋرىزباي  باتىر اتىندا – 4, قاراساي باتىر اتىندا – 8, بايتۇرسىنوۆ اتىندا – 4, س. سەيفۋللين اتىندا- 5, ە. مولداعۇلوۆا اتىندا – 6, م. مەمەتوۆا اتىندا 6 كٶشە اتالعان ەكەن. 

الماتىدا  42 كٶشە ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنا ٷلەس قوسقان قايراتكەرلەر ەسٸمٸن يەلەنسە,  قالعاندارى گەوگرافييالىق اتاۋعا, قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مەدەنيەتٸنە, دەستٷرٸنە وراي اتالعان ەكەن. مىسالى, ش.ايتماتوۆ, گ.بەلگەر, ت.بيگەلدينوۆ, ە.سەركەباەۆ, ق.كەنجەتاەۆ, س.كالمىكوۆ, ق.مىرزاليەۆ, الماتى اپورتىنىڭ «ەكەسٸ» اتانعان  ە.رەدكو  جەنە باسقالاردىڭ ەسمٸدەرٸن العان كٶشەلەر پايدا بولادى.

قالالىقتارعا  ەش جايسىزدىق تۋمايدى. مەملەكەتتٸك ورگاندار بازادا كٶشە  اتاۋى ٶزگەرتكەن سوڭ قاجەتتٸ  بارلىق انىقتامالاردى  ەتسپ-تى پايدالانىپ ەلەكتروندى ٷكٸمەت  پور الىنىن نەمەسە حقكو-نان بٸرنەشە  مينۋت ٸشٸندە  الۋعا بولادى.