الماتىدا بيولوگييانىڭ ٶزەكتٸ پروبلەمالارى تالقىلانادى

25 قاڭتار كٷنٸ الماتىدا «ەكولوگييالىق گەنەتيكا مەن ەكسپەريمەنتالدى بيولوگييانىڭ ٶزەكتٸ پروبلەمالارى» اتتى حالىقارالىقعىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا ٶتەدٸ. بيولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, حاا جەنە قجم ۇعا اكادەميگٸ بيعاليەۆ ايتحوجا بيعاليۇلىنىڭ 75-جىلدىعىنا ارنالعان بۇل شارانى ەل-فارابي اتىنداعى  قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ بيولوگييا جەنە بيوتەحنولوگييا فاكۋلتەتٸ مولەكۋلالىق بيولوگييا جەنە گەنەتيكا كافەدراسى ۇيىمداستىرىپ وتىر.

بۇل حالىقارالىق عىلىمي جيىنعا قىرعىزستان, رەسەي ەلدەرٸنەن, سونىمەن بٸرگە حيروسيما ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ (جاپونييا), ماردوك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ (اۆسترالييا) عالىمدارى قاتىسادى. ەكولوگييالىق گەنەتيكا مەن ەكسپەريمەنتالدى بيولوگييانىڭ ٶزەكتٸ پروبلەمالارى قارالاتىن كونفەرەنتسيياعا اقتاۋ مۇناي-گاز جەنە ينجەنيرينگ ۋنيۆەرسيتەتٸ,  ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتٶبە مەملەكەتتٸك ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ, ح. دوسمۇقامبەتوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ, ە.ا.بۋكەتوۆ اتىنداعى قارمۋ, وڭتٷستٸك قازاقستان  مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ, احمەت ياسساۋي اتىنداعى حمۋ, شىمكەنت وبلىستىق جەدەل جەردەم كلينيكاسى سيياقتى وقۋ ورىندارىنىڭ عالىمدارى دا باس قوسادى.

جيىن بارىسىندازەرتتەۋشٸ-عالىمدار «كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ قازاقستان جاعالاۋىنداعى تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىنا تەحنوگەندٸك ەسەرٸن باعالاۋ», «دامۋدىڭ تۋا بٸتكەن احاۋلارى: پايدا بولۋ كٶزدەرٸ, سەبەپتەرٸ مەن مەحانيزمدەرٸ, زاماناۋ كٶرٸنٸسٸ», «ەۆوليۋتسييالىق مورفولوگييانىڭ قازٸرگٸ پروبلەمالارى», «قورشاعان ورتا جاعدايلارىنىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى قازاقستانداعى گنۋس مەسەلەسٸنە كٶزقاراس», «مەديتسيناداعى بٸلٸم دەڭگەيٸن جوعارىلاتۋ جولدارى», «ەمتيحان كەزٸندەگٸ سترەسس جەنە ونى زەرتتەۋ مەن كوررەكتسييالاۋ» جەنە باسقا دا ٶزەكتٸ ەرٸ كٷردەلٸ تاقىرىپتارعا باياندامالار جاسايدى.

«ەكولوگييالىق گەنەتيكا مەن ەكسپەريمەنتالدى بيولوگييانىڭ ٶزەكتٸ پروبلەمالارى» حالىقارالىق  عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيياسى بيولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك بيعاليەۆ ايتحوجا بيعاليۇلىنىڭ 75-جىلدىعىنا ارنالىپ وتىر.

ايتقوجا بيعاليۇلى قازاقستاندا ەكولوگييالىق پروبلەمالاردى, ٶنەركەسٸپتٸڭ, ەسكەري پوليگونداردىڭ تابيعاتقا, ادامعا تيگٸزەتٸن زيياندى ەسەرلەرٸن زەرتتەۋمەن اينالىستى. يادرولىق سىناق الاڭدارىنا ٸرگەلەس ورنالاسقان اۋدانداردا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزدٸ. زەرتتەپ قانا قويماي, زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸن كٶپشٸلٸككە جەتكٸزٸپ, الىس-جاقىن شەت ەلدەردە بولعان كەزدەرٸندە يادرولىق سىناقتاردىڭ قازاقستاننىڭ تابيعاتىنا تيگٸزگەن زييانىن, قازاقستان حالقىنا ەكەلگەن قاسٸرەتٸن جارييا ەتۋگە ات سالىستى. اقىن-جازۋشى, قوعام قايراتكەرٸ ولجاس سٷلەيمەنوۆ ۇيىمداستىرعان انتييادرولىق «نەۆادا-سەمەي» قوزعالىسىنىڭ جۇمىسىنا دا ٶز ٷلەسٸن قوستى. اعىلشىن تٸلٸندە ەركٸن سٶيلەيتٸن ايتقوجا بيعاليۇلى  1992-2002 جىلدارى لوندوننىڭ ميدلسەكس ۋنيۆەرسيتەتٸندە شاقىرىلعان شەتەلدٸك پروفەسسور رەتٸندە ساباق بەرٸپ, «Royal Society Fellowship» گرانتىن ۇتىپ الدى (1996 ج.), بريتان ەكولوگييالىق قوعامىنىڭ تولىق مٷشەسٸ (1996 ج.), يۋنەسكو جانىنداعى ەكولوگييالىق بٸلٸم بەرۋ كوميسيياسىنىڭ ەۋروپالىق كوميتەتٸنٸڭ مٷشەسٸ (1995 ج.), ەۋروپالىق وداقتىڭ عىلىمي جوبالار بويىنشا كوميسسيياسىنىڭ ساراپشىسى (1995 ج.), حالاقارالىق اقپاراتتاندىرۋ اكادەميياسىنىڭ تولىق مٷشەسٸ (1994 ج.) بولىپ سايلاندى.

پروفەسسور ا.ب. بيعاليەۆ 7 مونوگرافييا مەن بٸرنەشە وقۋلىقتىڭ, 300 -دەن استام عىلىمي ماقالانىڭ اۆتورى (ونىڭ 50- استامى اعىلشىن تٸلٸندە). ول 1970 ج. ۆ. ي. لەنين 100 ج. مەرەيتويىنا ارنالعان مەدالٸمەن, 1974 ج. – «كسرو دەنساۋلىق ساقتاۋ ٷزدٸگٸ» بەلگٸسٸمەن, 1987 ج. – «كسرو بٸلٸم بەرۋ ٷزدٸگٸ» بەلگٸسٸمەن, 1990 ج. – «قر بٸلٸم بەرۋ ٷزدٸگٸ» بەلگٸسٸمەن, 2005 ج. – قر «قۇرمەت» وردەنٸمەن ماراپاتتالعان. ال 2009 ج. – قر «جوو ٷزدٸك مۇعالٸمٸ» گرانتىن يەلەنگەن.

زارينا ينەلوۆا,

بيولوگييا جانە بيوتەحنولوگييا فاكۋلتەتٸ دەكانىنىڭ ورىنباسارى, ب.ع.ك., دوتسەنتٸ,

جانار چۋنەتوۆا,

مولەكۋلالىق بيولوگييا جەنە گەنەتيكا كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى, ب.ع.ك., دوتسەنت