الماتى وبلىسىنداعى ىرىستى دا, كٷرٸشتٸ ٶڭٸر

الماتى وبلىسىنداعى ىرىستى دا, كٷرٸشتٸ ٶڭٸر

ەڭبەگٸ ەرەن ەلدٸڭ ەڭسەسٸ دە جوعارى. بۇل تۇرعىدان سٶز قوزعار بولساق ەلٸمٸزدە اتقارىلىپ جاتقان ەلەۋلٸ ٸستەر جەتەرلٸك. تاريحى تەرەڭ, جەرٸ باي جەتٸسۋلىقتار ەلباسى ۇسىنعان «100 ناقتى قادامدى» جٷيەلٸ جٷزەگە اسىرۋدا. ونى بٸز جەرٸنە قىدىر قونىپ, باق دارىعان بالقاش اۋدانىن ارالاۋ بارىسىندا اڭعاردىق. ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸمەن بٸرلەسٸپ اۋدانعا ات باسىن بۇرعان بٸر توپ تٸلشٸلەر بالقاشتىقتاردىڭ بەرەكەلٸ جۇمىسىن كٶرٸپ ماقتانىپ قايتتى. تاتۋلىقتى تۋ ەتكەن تۇرعىندار «بٸر ٷيدٸڭ بالاسىنداي, بٸر قولدىڭ سالاسىنداي» ۇيىمشىلدىقپەن ۇتىپ تۇر. يە, اۋدان ەكٸمٸ  عالىم توقپەيٸسوۆتىڭ باس­تاماسىمەن جۇمىسقا جۇدىرىقتاي جۇمىلعان ٶڭٸر ٶركەندٸ ٸستەرٸمەن ٶرلەۋدە.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنا سەيكەس بالقاش اۋدانىندا 19-قادام بويىنشا ناقتى جۇمىستار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل باعدارلاما قوعامنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرىپ, ەلٸمٸزدٸ دامىعان وتىز مەملەكەتتٸڭ قاتارىنا جەتەلەيتٸنٸ انىق. اتاۋلى قۇجاتتا  ەربٸر قازاقستاندىقتىڭ مٷددەسٸ قوزعالعان. كەسٸبي مەملەكەت, قىزمەت, بيزنەس قۇرۋدىڭ جولدارى كٶرسەتٸلگەن.

اتالمىش اۋداندا قاي سالانى الساق تا جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸ مەن باعىندىرعان بيٸكتەرٸ اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي.  اۋدان شىرايى شالعايدان كٶز باۋرايدى. باق ٶكٸلدەرٸن قارسى العان توپ  ۇلت جوسپارىن جٷزەگە اسىرۋ باعىتىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ جايىن ايتىپ بەردٸ. ايماق ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋٸمەن قۋانتىپ,  بٸرلٸك پەن تۇتاستىقتى دامىتىپ, نىعايتۋعا نىق سەنٸممەن كٸرٸسٸپ كەتكەن. ازاماتتىق بەلسەندٸلٸكتەر دە بيٸكتەن كٶرٸنٸپ, جاستار ساياساتى جٷيەلٸ جۇمىس اتقارىپ, كەسٸپكەرلەر جۇمىسى بيٸكتەن كٶرٸنۋدە.  ەلباسى تاپسىرماسىن تىڭ سەرپٸنمەن ورىنداپ, يندۋس­ترييالاندىرۋ جوبالارى دا جاعىمدى جاڭالىقتارمەن جول باستاۋدا. ەر كٸرگەن مەكەمەدەن ٸسكەرلٸك احۋالدى سەزٸپ, ايماقتى ارالاۋ بارىسىندا ٶركەندٸ ٸستەردٸڭ كٶكجيەگٸنە كٶز جٷگٸرتتٸك. ۋاقىت تالابىنان قالماي, دامۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸن تاۋىپ, تەرەڭ ٶزگەرٸس­تەر جاساۋعا تالپىنىستارى اڭعارىلدى. اۋدان ورتالىعى باقاناستىڭ ەكونوميكاسى دا ٸلگەرٸلەپ, ٶتكەن جىلدارعا قاراعاندا ٶزگەرٸستەرٸ ارتىپ, كەنجەلەگەن تۇستارى قالىپقا كەلگەن. اقمارجانىمەن مەلٸم ٶڭٸردٸڭ مەنٸ كٸرٸپ, سەنٸ ارتا تٷسكەن. سٶزٸمٸزدٸ رەسمي دەرەكتەرمەن دەيەكتەۋ ٷشٸن بريفينگ بارىسىندا ارالاعان نىساندارعا توقتالىپ ٶتسەك.

بٷگٸنگٸ تاڭدا بايتاق ٶلكە بالقاشتا 32 مىڭعا جۋىق تۇرعىن تٷتٸنٸن تٷتەتٸپ وتىر. ٶندٸرٸس وشاقتارىن ارالاۋدى مييالى اۋىلىنداعى «دينارا رانچ» جشس-نٸڭ مال بورداقىلاۋ الاڭىنان باستادىق. كەشەندە 10 مىڭ باس ٸرٸ قارا سەمٸرتٸلۋدە. جالپى اۋماعى 27 گەكتاردان اساتىن كەشەنگە «كازاگروقارجى» اق ارقىلى 1.5 ملرد.  تەڭگە قارجى جۇمسالعان. بورداقىلاۋداعى ٸرٸ قارانىڭ 4800-دەن استامى اسىل تۇقىمدى گەرەفورد, ابەردين-انگۋس جەنە ەتتٸ باعىتتاعى قازاقتىڭ اقباس سيىرلارى. كەسٸپورىن ديرەكتورى باقىتجان ساتىبالديەۆتٸڭ ايتۋىنشا, اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىندا 110 توننا ەت ساتىلىمعا شىققان. وسى ارادا وسىنشاما باسقا قالاي شٶپ دايىندالادى? دەگەن ساۋال دا تۋىنداۋى مٷمكٸن. كەشەننٸڭ ەنشٸسٸندەگٸ جەردەن بٸر جىلدا 10 مىڭ توننا تابيعي شٶپ, 16 مىڭ توننا سٷرلەم, 9 مىڭ توننا تٷرلٸ جەم, 6 مىڭ توننا قۇرعاق شٶپ شابىلادى. ونى دايىنداۋعا تٷرلٸ تەحنيكالار جۇمىلدىرىلعان, جالپى ايتقاندا شٶپ جيناۋ ٷشٸن كەرەكتٸ قۇرالدارمەن تولىق قامتىلعان. مٸنە, سونىڭ ارقاسىندا ٸرٸ قارا بارىنشا سەمٸرتٸلۋدە. سونداي-اق, مال باپتاۋدى جەتٸك مەڭگەرگەن 18 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. قاجىر­لى ەڭبەكتٸڭ ٶتەۋٸ ورتاشا 90 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى.

بۇل رەتتە كەسٸپكەرگە قولداۋ كٶرسەتٸپ كەلگەن اۋدان ەكٸمدٸگٸنٸڭ دە ەڭبەگٸ ەرەن. ەلباسىنىڭ تاپسىر­ماسىن جٷزەگە اسىرۋ بارىسىندا اقجار اۋىلدىق وكرۋگٸندە 3500 باس ٸرٸ قارانى بورداقىلاۋعا ارنالعان «جاقسىلىق» شارۋا قوجالىعىنىڭ جوسپارى بەكٸتٸلٸپ, كەشەن  قۇرىلىسى قارقىن العان. وعان ۇلتتىق قازىنادان 850 ميلليون تەڭگە بٶلٸنبەك. دەل وسىنداي قۋانتارلىق جاڭالىقتار قاتارىن باقباقتى اۋىلدىق وكرۋگٸندەگٸ سٷت-تاۋارلى كەشەنٸ تولتىرىپ تۇر. سونىمەن قاتار بەرەكە اۋىلىندا ورنالاسقان «دارقان» شارۋا قوجالىعى ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن 12 ملن. تەڭگەگە 200 باس مالعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ قۇرىلىسىن جٷرگٸزۋدە. اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ جەنە اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ ەلەۋەتٸن پايدالانۋ جوباسى بويىنشا «وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارى» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا باقباقتى اۋىلدىق وكرۋگٸندە «يگٸلٸك-2009» شارۋا قوجالىعىنىڭ 30 باسقا, جەكە كەسٸپكەر «كەۋسار» 50 باسقا, باقاناس اۋىلدىق وكرۋگٸنەن «اڭسار» شارۋا قوجالىعىنىڭ 40 باسقا ارنالعان وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارى جۇمىس ٸستەپ تۇر.

كەلەسٸ كەزەكتە ات باسىن ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرٸپ, اۋدان تۇرعىندارىن تۇراقتى تٷردە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتكەن اقدالا اۋىلىنداعى «ٶتەس بيو ازييا» جشس-نٸڭ ارنايى مال سويۋ ورنىنا بۇردىق. بۇل كەشەن «ٶتەس بيو ازييا» جشس-نٸڭ ٷلكەن قۇرىلىمىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ ەكەن. مۇندا تەك مال سويىپ قانا قويماي, بورداقىلايتىن دا قوراجايلار بار. وندا 5 مىڭ باس ٸرٸ قارا سەمٸرتٸلۋدە. جۇمىسىن 2013 جىلى باستاعان كەسٸپورىن ٶنٸمٸ قازٸر سۇرانىسقا يە. نىساندى سالۋعا 250 ملن. تەڭگە قاراجات بٶلٸنگەن. جٷيەلٸ جۇمىس بٷگٸندە جەمٸسٸن بەرۋدە. باس مال دەرٸگەرٸ شاحان اۋعانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە تەۋلٸگٸنە 40-50 باس ٸرٸ قارا سويىلۋدا. قاساپحاناداعى اپپاراتتىڭ بەرٸ سوڭعى تەحنولوگيياعا ساي. پىشاقتاردىڭ جٷزٸ جىلتىلداپ, ەت ٸلەتٸن جەنە ونى تاسىمالدايتىن تەحنيكانىڭ بەرٸ سىرتىلداپ جۇمىس ٸستەپ تۇر. بۇل  قاساپشىلارعا اسا اۋىرلىق تٷسٸرمەيدٸ دەگەن سٶز. 

كەشەندە 25 قاساپشى تۇراقتى جۇمىس اتقارىپ, تەر تٶگۋدە. بارلىعى  قمدب-نٸڭ ارنايى حالال سەرتيفيكاتىن العان ماماندار. سوندىقتان بولار, اينالا مۇنتازداي تازا. ەت ارنايى توڭازىتقىشتاردا ساقتالادى. جالپى جەتپٸس ٸرٸ قارا سيياتىن ساقتاۋ بٶلمەسٸ ەكٸگە بٶلٸنگەن. بٸز كٶرگەندە ەكەۋٸ دە تولى بولدى. سول ارقىلى ٶنٸمنٸڭ جوعارى سۇرانىسقا يە ەكەندٸگٸن سەزدٸك. مال سويۋ بٶلٸمٸنٸڭ جالپى اۋماعى 4 گەكتارعا جۋىق. كەشەن بولاشاقتا ەتتٸ قايتا ٶڭدەۋدەن ٶتكٸزۋدٸ كٶزدەپ وتىر. وعان ارنايى بٶلمەلەر بٶلٸنگەن. بولاشاقتا شۇجىقتان باستاپ كٶپتەگەن ەت ٶنٸمدەرٸ شىعارىلماق. اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى 9 ايىندا 950 توننا ەت ساتىلىمعا شىققان. بۇل ٷلكەن كٶرسەتكٸش, كەسٸپ­ورىننىڭ قارىشتى قادامىنان حابار بەردٸ.

ايماق اۋىلشارۋاشى­لى­عىمەن اينالىسۋعا ٶتە قولايلى. سوندىقتان شارۋانىڭ نەگٸزگٸ ەڭبە­گٸ ەگٸن ەگٸپ, تٶرت تٷلٸك مال باعۋدان باستالادى. ەگٸن ەگۋگە تۇرعىندار ەبدەن ماشىقتانعان. ونىڭ ٸشٸندە ارپا, بيداي, دەندٸك جٷگەرٸ مەن كٷرٸش سيياق­تى داقىلدار بار. جەتٸسۋ­دىڭ سۋلى دا نۋلى بۇل ايماعى كٷرٸش ٶسٸرۋگە ٶتە قولايلى. قازاقستانعا وسى ارقىلى تانىلىپ, ەش تارىعىپ كٶرمەگەن ايماقتىڭ جايقالعان اق كٷرٸشٸ جوعارى سۇرانىسقا يە. سٶزٸمٸز دەلەلدٸ بولۋ ٷشٸن «ٶتەس بيو ازييا» جشس-نٸڭ اۋدان ورتالىعىندا ورنالاسقان «ٶتەس» كٷرٸش ٶڭدەۋ زاۋىتىنا باس سۇقتىق. جۇمىسىن 2003 جىلى باستاعان كەشەن قازٸر ٶڭٸرٸمٸزدٸ كٷرٸشپەن قامتاماسىز ەتۋدە. قۇرىلىمى زامان تالابىنا ساي. وزىق ٷلگٸدەگٸ نەمٸس تەحنولوگيياسىمەن جابدىقتالعان. جانىندا لابوراتورييالىق مەكەمەسٸ بار. كەشەن جۇمىسى وسىدان باستالادى. سول ارقىلى كٷرٸشتٸڭ تٷرٸن اجىراتىپ, تەگٸن تاۋىپ, ىلعالدىلىعى مەن ساپاسىن انىقتايدى. كەشەن ديرەكتورى دٷيسەنبەك نۇرلانوۆتىڭ ايتۋىنشا مۇندا تەۋلٸگٸنە 30 توننادان استام كٷرٸش ٶڭدەلەدٸ ەكەن. بۇل اپپارات ساعاتىنا 3 توننا ٶنٸم شىعارادى. زاۋىتتا تەحنيكا تٸلٸن جەتٸك بٸلەتٸن, كٷرٸش ساپاسىن تەكسەرۋگە ماشىقتانعان 21 ادام قىزمەت ٸستەيدٸ. ولاردىڭ ورتاشا جالاقىسى 70 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە. جۇمىس تەۋلٸك بويى جٷرگٸزٸلەتٸندٸكتەن ەكٸ اۋىسىممەن جۇمىس جاسايدى. كەسٸپورىنعا تيەسٸلٸ 10 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر بار. وندا جىل سايىن 2000 گەكتارعا كٷرٸش ەگٸلٸپ, ٶزگە دە دەندٸ داقىلدار سەبٸلەدٸ. ناۋقان كەزٸندە اتالعان اۋماقتان ورتاشا ەسەپپەن 6 مىڭ توننا ٶنٸم جينالادى.

زامان تالابىنا ساي كٶرٸكتەنە تٷسكەن اۋداننىڭ ٶنەرٸ دە بيٸك دەرەجەدە ٶرەنەكتەلٸپ كەلەدٸ. وعان اۋداندا 14 مەدەنيەت ٷيٸ, 15 كٸتاپحانا, 1 تاريحي-ٶلكەتانۋ مۇراجايىنىڭ حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋٸ دەلەل. مەدەني وشاقتاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى دا تالاپقا ساي, زاماناۋي تەحنولوگييامەن جابدىقتالعان. سونىڭ ٸشٸندە كٶزبەن كٶرگەنٸمٸز وبلىس ەكٸمٸنٸڭ قولداۋىمەن كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتكەن  باقباقتى اۋىلىنداعى مەدەنيەت ٷيٸ. 1972 جىلى ٸرگەسٸ قالانعان مەدەنيەت ٷيٸن كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتكٸزۋگە مەملەكەت قارجىسىنان 2 ملن. 834 مىڭ تەڭگە بٶلٸنٸپ, بازاسى تولىق جاڭارتىلعان. بىلتىر پايدالانۋعا بەرٸلگەن ٶنەر ورداسىنىڭ شىعارماشىلىققا سۋسىنداعان تۇرعىندارعا تاپتىرماس مەكەمە بولعاندىعىن ٸشٸنٸڭ لىقا تولۋىنان بايقادىق. تابالدىرىعىن اتتاعاننان-اق بيشٸ قىزدار كٶزگە تٷستٸ. مەكەمەدە 3 ٷيٸرمە جۇمىس جاسايدى. ولار شىعارماشىلىقتىڭ شىڭدالۋىنا سٷبەلٸ ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ. ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ 9 ايلىق كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا مۇندا 88 مەدەني ٸس-شارا ۇيىمداستىرىلعان. الداعى ۋاقىتتا تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ 25 جىلدىعىنا وراي ٷلكەن شارا ٶتكٸزۋ كٶزدەلۋدە. ٶنەر ورداسىن ارالاتقان باقباقتى اۋىلدىق وكرۋگٸنٸڭ ەكٸمٸ زويا جٷنٸسباەۆا  مەدەني جەتٸستٸكتەرگە  دە توقتالدى. اتاپ ٶتەرلٸگٸ, مۇندا اپتاسىنا بٸر رەت شارا ٶتكٸزۋ داعدىعا اينالعان. بٸز بارعان كٷنٸ دە اۋدان ٶنەرپازدارى دايىنداعان كونتسەرتتٸك باعدارلاماعا كەزەك بەرٸلدٸ.

ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تە اۋدان جۇرتشىلىعىن قۋانتىپ باعۋدا. ٶڭٸردەگٸ ۇلى وتان جەنە اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرٸنە جەنە تىلدا ەڭبەك ەتكەندەرگە, سونداي-اق, چەرنوبىل اپاتىنىڭ زاردابىن جويۋعا قاتىسقاندارعا تيٸستٸ كٶمەك كٶرسەتٸلۋدە. مٷگەدەكتەرگە دە مٷمكٸندٸگٸنشە جاعداي جاسالىپ, ەلەۋ­مەتتٸك جەردەم الۋى جولعا قويىلعان. ەر تۇرعىننىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى قاراس­تىرىلىپ, از قامتىلعان وتباسى مٷشەلەرٸنە جٷيەلٸ كٶمەك بەرٸلۋدە. دەرٸگەرلٸك قىزمەتتە ٶز دەرەجەسٸندە كٶرسەتٸلەدٸ ەكەن. مەكتەپ پەن بالاباقشا دا قالىپتى جۇمىس ٸستەيدٸ.

جاستاردىڭ جامان جول­عا كەتپەۋٸ ٷشٸن بوياۋلى اۋىلىنداعى جاستارعا دٸني بٸلٸم بەرەتٸن قمدب فيليالى «مولداقاسىم اتا مەشٸتٸ» قاسىنداعى قايىرىمدىلىق جەكە مەكەمەسٸ جۇمىس جاساۋدا. قازٸرگٸ تاڭدا مۇندا 28 بالا دٸني بٸلٸمٸن جەتٸلدٸرۋدە. وقۋ ورنىنىڭ ەرەكشەلٸگٸ – بٸتٸرگەندەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ «نۇر مٷبەراك» ۋنيۆەرسيتەتٸنە ارنايى جولدامامەن وقۋعا تٷسكەن.

بۇل وقۋ ورنىنىڭ جاستاردىڭ تەرٸس دٸني اعىمنىڭ جەتەگٸندە كەتپەي, دۇرىس جولدى ۇستانۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەرٸ انىق, – دەيدٸ مەشٸت يمامى سەكەن سٷيٸروۆ.

كٷننٸڭ ەكٸنشٸ جارتىسىنا بەلگٸلەنگەن باسقوسۋعا قاتىسقان عالىم قاسىمۇلى بٸز ارالاعان كەشەندەر جايىنان قىسقا حابار بەرٸپ, اۋىل تٸرشٸلٸگٸنە توقتالىپ, ٶز جۇمىسىن قورىتىندىلادى. ايماقتىڭ كەشەگٸسٸن سٶز ەتٸپ, بٷگٸنٸن باياندادى. تۇرعىندار تازالىق پەن اباتتاندىرۋعا  اسا مەن بەرگەن. كٷزدٸڭ قارا سۋىعى بولسا دا جايقالىپ تۇرعان جاسىل جەلەك سونى ۇقتىر­عانداي. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسى دا جامان ەمەس. اتقارىلىپ جاتقان باسقا دا ٸرگەلٸ ٸستەر جەتەرلٸك. كٶپتەگەن جەمٸستٸ ٸستٸڭ باسىن قايىرىپ ٷلگەرگەن اۋدان ەكٸمٸ ٶز سٶزٸندە جەتٸستٸكتەرگە جەتەلەپ, تانىمالدىلىققا تاقىرىپ بولعان  كٷرٸش جايىن ەرەكشە ايتىپ ٶتتٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا كٷرٸش ٶنٸمدەرٸ ايماقتىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە ساۋدالانادى. اۋداننىڭ سپورتتىق جەتٸستٸكتەرٸ دە جامان ەمەس. وعان باقاناس اۋىلىنداعى سپورت مەكتەبٸنٸڭ تيگٸزەر سەپتٸگٸ كٶپ. بٸلٸم شاڭىراعىنىڭ تٷلەكتەرٸ «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ سپورت شەبەرٸ» اتاعىن دا ەنشٸلەپ ٷلگەرگەن. سپورتتىڭ قاي تٷرٸنەن بولسا دا اۋقىمدى جەتٸستٸكتەرگە قول جەتكەن. اۋداننان 4 ەلەم جٷلدەگەرٸنٸڭ, 2 ازييا چەمپيونىنىڭ, 1 ورتالىق ازييا چەمپيونىنىڭ شىعۋى سپورتتىڭ ايماعى ٷشٸن باس­تى ورىندا ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. اۋداندا اۋىلشارۋا­شىلىق جەنە باسقا دا جەر تەلٸمدەرٸن پايدالانباي نەمەسە يەسٸز بوس قالدىر­عان شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جەر تەلٸمدەرٸن تٷگەندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.  جەر تەلٸمدەرٸنٸڭ پايدالانىلۋى ٷنەمٸ باقىلۋعا الىنىپ وتىرادى. ٶتكەن جىلى اۋدان بويىنشا بارلىعى 4334,5 گا. جەردٸڭ پايدالانىلماعاندىعى انىقتالىپ, ونىڭ ٸشٸندە 1646,5 گا. جەر تەلٸمٸ قايتا پايدالانىلا باستاعان. ال 2234 گا. جەر مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارىلعان.  اۋدان ەكونوميكاسىنا اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىندا 766,5 ميلليون تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلعان.  كەسٸپكەرلەر قىزمەتٸ دە ٶرگە دومالاپ تۇر. قاروي سەلولىق وكرۋگٸندە ورنالاسقان «راحىمبەرلٸ»  جشس-ٸ ٶتكەن جىلى قامىس ٶڭدەۋ زاۋىتىن ٸسكە قوستى. قۇنى قىمبات تەحنيكا قويىلىپ, رەسەي مەملەكەتٸندە جاسالعان قۇرال-جابدىقتارمەن جۇمىس باستالدى. سول سيياقتى ٶز نەسٸبٸن كەسٸبٸنەن كٶرگەن باقاناس سەلولىق وكرۋگٸنٸڭ تۇرعىنى رىسبيكە امانتاەۆا ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن «اق-وتاۋ» تويحاناسىن ەل يگٸلٸگٸنە اشتى. وقۋشىلاردى اعىلشىن تٸلٸنە ٷيرەتۋ دە جولعا قويىلىپ, بولاشاعىنان زور ٷمٸت كٷتتٸرەتٸن شەكٸرتتەر دايارلانۋدا. اۋداندا وسىنداي قۋانتارلىق شارۋالار شاش ەتەكتەن. الايدا تولىق شەشٸم تاپپاعان مەسەلەلەر دە جوق ەمەس. جولدىڭ ەسكٸرۋٸ, اۋىزسۋ مەسەلەسٸنٸڭ تاپشىلىعى سىندى بٸرقاتار كەنجەلەپ قالعان جاعدايلار دا بار.  سەبەبٸن سۇرادىق, جاۋابىن بٸلدٸك. بۇل مەسەلەلەر كەلەر جىلدىڭ جوسپارىنا قويىلىپتى. «كٶش جٷرە كەلە تٷزەلەر» دەمەكشٸ, الداعى ۋاقىتتا بۇل مەسەلەلەردٸڭ دە وڭ نەتيجەلٸ بولارىنا بەك سەنەيٸك. 

بالقاش اۋدانى.

قۇرالبەك سەبيتوۆ

"جەتٸسۋ" گازەتٸ