سۇلتانماحمۇت ەش ۋاقىتتا دا ٶز ايتقانىنان باسقاعا كٶنگٸسٸ كەلمەيتٸن. مەن بالا كەزٸمدە سۇلتانماحمۇتتى ەكٸ رەت جولىقتىردىم. ۇزىن بويلى, قۇباشا جٸگٸت ەدٸ. اۋىلعا كەلگەندە, ٶزٸن باسقادان جەكەلەپ, ىلعي ويعا باتۋمەن, بٸر مەسەلەلەردٸ ٸزدەۋمەن ۋاقىتىن الاتىن. سۇلتانماحمۇتتا ەشبٸر جەڭٸلتەكتٸك, بوس سٶزگە ٷيٸر بولۋ دەگەن جوق ەدٸ. ول وقىماعان جاي حالىقتىڭ ٶز اراسىندا وتىرسا دا, ىلعي مەدەنيەت مەسەلەسٸ تۋرالى ەڭگٸمە ايتىپ وتىراتىن.
ەكٸنشٸ جاعىنان, سۇلتانماحمۇت اۋىلدا جٷرگەندە دەيٸم ادامنىڭ مٸنەزٸن, پسيحولوگيياسىن سىناپ, كٶڭٸلٸنە جاقپاعان ادامدار تۋرالى وتىرعان جەرٸندە بٸر-ەكٸ اۋىز ٶلەڭ جازىپ, قالدىرىپ وتىراتىن. سۇلتانماحمۇتتىڭ بۇل تەرٸزدٸ جازعان ٶلەڭدەرٸنٸڭ كٶبٸ ونىڭ شىعارمالارىنا كٸرمەگەن سيياقتى.
سۇلتانماحمۇتتىڭ دٷنيەدە جەك كٶرگەنٸ ارامزا باي مەن زالىم بولىستار ەدٸ. بٸر جىلى جاز كٷنٸ, مەن ەلٸ كٷنٸ ۇمىتقانىم جوق, مەنٸڭ اۋىل مەكتەبٸندە وقىپ جٷرگەن بالا كٷنٸم ەدٸ, ماحمۇتتى كٶرۋگە بٸر كٶرشٸلەس اۋىلعا باردىم. وندا ماحمۇتتىڭ مەنٸمەن ٸسٸ جوق, تەك جينالعان حالىقتىڭ الدىندا يمپەرياليست سوعىس جايىندا ولارعا ەڭگٸمە ايتىپ وتىرعانىن كٶردٸم. بٸر ۋاقىتتا ماحمۇت پەن بٸز قارايتىن ەلدٸڭ بولىسى ٶزٸنٸڭ شابارمانىنان حات جٸبەرٸپ, «بٸزدٸڭ ٷيگە كەلٸپ, قالا جايىنان ەڭگٸمە ايتسىن» دەپ ماحمۇتتى شاقىرتىپتى. ماحمۇت حاتتى وقىپ بولعان سوڭ, بولىستىڭ شابارمانىنا اشۋلانىپ قارادى دا:
─ مەن پوشتاي اۋىلىنا بارىپ ساۋىن ايتاتىن شاپقىنشى ەمەسپٸن, ەڭگٸمە ٸزدەگەن كٸسٸ ٶزٸ كەلەر! - دەدٸ.
ماحمۇتتىڭ بۇل سيياقتى ەركٸن سٶزٸ ول كەزدە جات بولاتىن. ماحمۇتتى تىڭداپ وتىرعان جۇرت قۋانارىن دا, قورقارىن دا بٸلمەدٸ. بٸراق ەسٸكتەن شىعىپ بارا جاتقان بولىستىڭ شابارمانى ٶزٸنٸڭ ەدەتٸنشە:
─ شوقپىتتىڭ بالاسى, بۇل دا كٸسٸ بولعان ەكەن! - دەدٸ.
ماحمۇت وسى سيياقتى بٸرەگەي ايتاتىن سٶزٸن بٶگەپ قالمايتىن تۋراشىل بولعاندىقتان, ونى قالىڭ بۇقارا ٶتە جاقسى كٶرۋشٸ ەدٸ.
ماحمۇت جٷرگەن جەر ەرقاشان جيىن, بازار بولىپ, وقۋعا تالپىنعان جاس جٸگٸتتەردٸڭ كٶبٸ ونىڭ تٶڭٸرەگٸندە جٷرەتٸن.
ماحمۇتتى ەڭ سوڭعى رەت 1919 جىلى كٶردٸم. وندا ماحمۇت اۋرۋدان ەبدەن ارىقتاپ جٷدەگەن. مەن ول كەزدە اشىق ەش نەرسەنٸ ايىرمايتىنمىن. وقۋعا تٷسە الماي, كەرەكۋدە مەشھٷر -جٷسٸپتٸڭ ەمەن دەگەن بالاسىنىڭ ٷيٸندە جاتىر ەدٸم. بٸر كٷنٸ سۇلتانماحمۇت كەلدٸ. ەمەنمەن سٶيلەسٸپ وتىر:
─ ٷمٸت دەگەن نەرسە قاشان دا بولسا ادامنىڭ سەرٸگٸ عوي, مەن اۋرۋىمدى جازىپ, سەندەرمەن بٸرگە قىزمەت ٸستەگٸم كەلەدٸ, - دەدٸ.
ەمەن ول كەزدە قازاقتان شىققان بولشەۆيكتەردٸڭ بٸرٸ بولاتىن.
سۇلتانماحمۇت مەنٸڭ جايىمدى سۇراپ, بٸلٸپ, ورىسشا وقىپ جٷرگەنٸمە قاتتى شات بولىپ, بٸزدٸڭ اۋىلعا بٸر بارا الماي كەتكەنٸنە ٶكٸندٸ. بۇدان كەيٸن ماحمۇتتى كٶرۋگە بولمادى.
ەلكەي مارعۇلاننىڭ ەستەلٸگٸنەن
1940, 22 ماي.
