ەليحان بٶكەيحان قازاق ەتنونيمٸنٸڭ ەكٸنشٸ اتى الاش ەكەنٸن دەلەلدەدٸ – امانگەلدٸ ايتالى

ەليحان بٶكەيحان قازاق ەتنونيمٸنٸڭ ەكٸنشٸ اتى الاش ەكەنٸن دەلەلدەدٸ – امانگەلدٸ ايتالى

ەليحان بٶكەيحان «الاش» قازاق ەتنونيمٸنٸڭ ەكٸنشٸ اتى ەكەنٸن ٶزٸنٸڭ كٶپتەگەن ەڭبەكتەرٸندە دەلەلدەدٸ. بۇل تۋرالى فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور امانگەلدٸ ايتالى الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كونفەرەنتسييادا ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.

قۇدايبەرگەن جۇبانوۆ اتىنداعى اقتٶبە ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتٸندە الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان «الاش قوزعالىسى: تاريحى, زەرتتەلۋٸ جەنە جاڭا ٸزدەنٸستەر» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تەورييالىق كونفەرەنتسييا ٶتٸپ جاتىر.

كونفەرەنتسييادا الاش پارتيياسى جەنە مەڭگٸلٸك ەل يدەيالارىنىڭ تاريحي نەگٸزدەرٸ, تەۋەلسٸز مەملەكەت مەسەلەسٸندەگٸ الاش قوزعالىسىنىڭ ورنى, ەليحان بٶكەيحانۇلى شىعارمالارىنداعى ۇلتتىق يدەيا تاقىرىبى قوزعالدى.

ال فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور امانگەلدٸ ايتالى «ەليحان بٶكەيحان جەنە قازاق ەتنونيمٸ» اتتى تاقىرىپتا ەڭگٸمە ٶربٸتتٸ. ول 1913 جىلى جارىققا شىققان ەليحان بٶكەيحاننىڭ ماقالاسى تۋرالى بايانداپ بەردٸ. سول ماقالادا قازاق ەتنونيمٸنە تٷسٸنٸك بەرٸلگەن.

«ەليحان بٶكەيحاننىڭ ەڭبەگٸن "ۇلتتانۋ" دەپ ايتۋعا بولادى. ول - قازاق دەگەن ۇلتتى قىرعىز دەپ جٷرگەندەردٸڭ قاتەلٸگٸن اشىپ, قازاق ۇلتىنىڭ دەربەس قاسيەتتەرٸنٸڭ بار ەكەنٸن ايتقان ادام. قازاق, قىرعىز ەتنونيمدەرٸنە باعا بەرە الماي جٷرگەن تاريحشىلاردى سىنادى. ەليحان «قازاق قازاق, قىرعىز ٶز الدىنا قىرعىز, ولاردىڭ اراسىندا قوسىلار تٷك جوق. تٷرٸكمەن مەن باشقۇرت قانداي ەل بولسا, قازاق پەن قىرعىز دا سونداي باسقا ەل» دەيدٸ. بٶكەيحان الاش قازاق ەتنونيمٸنٸڭ ەكٸنشٸ اتى ەكەنٸن ايتتى. ونى تالاي ەڭبەكتەرٸندە دەلەلدەدٸ. ول جەردٸ «رۋحاني كاتەگورييا» دەدٸ. سەبەبٸ, ۇلتتىڭ سانا-سەزٸمٸ, دٷنيەتانىمى, تٸلٸ, مەدەنيەتٸ, دەستٷرٸ وسى اتامەكەنٸندە قالىپتاستى. جەرٸنەن ايىرىلعان ۇلت, ۇلتتىعىنان دا ايىرىلادى دەپ جازدى»,- دەدٸ امانگەلدٸ ايتالى.

سونداي-اق, امانگەلدٸ ايتالى ەليحان بٶكەيحان جازعان قارقارالى پەتيتسيياسى تۋرالى دا ايتىپ بەردٸ. پەتيتسييادا اۋىل مەكتەپتەرٸندە قازاق تٸلٸندە بٸلٸم بەرۋ, قازاق تٸلٸندە گازەت شىعارۋ, ٸس قاعازىن, سوت ٸسٸن قازاق تٸلٸندە جٷرگٸزۋ, اۋدارماشىلىققا قازاقتى تەۋەلدٸ ەتپەۋ جايى قوزعالعان.

الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كونفەرەنتسييا قاتىسۋشىلارى ەرتەڭ قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىنا ارنالعان تٷيەتٶبە ەسكەرتكٸشٸنە بارىپ, ەسەت كٶكٸۇلى كەشەنٸنە ەكسكۋرسييا جاسايدى.