اقوردانىڭ رەسمي سايتى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسى 77-سەسسيياسىنىڭ جالپى دەباتىندا سٶيلەگەن سٶزٸن جارييالادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قۇرمەتتٸ تٶراعا!
قۇرمەتتٸ باس حاتشى!
جوعارى مەرتەبەلٸ!
ەڭ الدىمەن كيوريوشي مىرزانى بۇۇ باس اسسامبلەياسى 77-سەسسيياسىنىڭ تٶراعاسى قىزمەتٸنە سايلانۋىمەن قۇتتىقتايمىن. بٸز مۇندا – بۇۇ شتاب-پەتەرٸندە ادامزات ٷشٸن اسا ماڭىزدى كەزەڭدە باس قوسىپ وتىرمىز. ەلەم گەوساياسي قايشىلىقتار كٷشەيٸپ كەلە جاتقان جاڭا كەزەڭگە قادام باسقان سەكٸلدٸ.
تەرتٸپ پەن جاۋاپكەرشٸلٸككە نەگٸزدەلگەن ەرٸ بۇرىن قالىپتاسقان حالىقارالىق جٷيەنٸڭ ورنىن حاوس پەن بولجاۋعا كەلمەيتٸن جاعداي باسىپ وتىر. تەجەمەلٸك جەنە تەپە-تەڭدٸكتٸڭ جاھاندىق جٷيەسٸ بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالا المادى. قاۋٸپسٸزدٸك ارحيتەكتۋراسى كەلمەسكە كەتٸپ بارادى. ەلەمدٸك الپاۋىتتار اراسىنداعى ٶزارا سەنٸمسٸزدٸك جىلدام ارتا تٷستٸ. ەلەم جاڭا ەسكەري قاقتىعىس وشاقتارىنىڭ قۇربانىنا اينالدى. بٸز ەكٸ بۋىننان كەيٸن العاش رەت يادرولىق قارۋدىڭ قولدانىلۋ قاۋپٸمەن بەتپە-بەت كەلدٸك.
تەكەتٸرەستەر جاساندى كەدەرگٸلەر مەن ەكونوميكالىق وقشاۋلانۋعا ەكەلەدٸ.
ەكونوميكالىق جەنە ساياسي سانكتسييالار ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تٸزبەگٸن جويىپ, ميلليونداعان ادامدارعا, ەسٸرەسە قوعامنىڭ وسال توپتارىنا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن «جاڭا نورماعا» اينالدى.
بۇل قيىنشىلىقتار ٶسٸپ كەلە جاتقان ينفلياتسيياعا, جۇمىس ورىندارىن جوعالتۋعا جەنە دامۋشى ەلدەردٸڭ ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋىنان ٷرەيلەنۋٸنە قاتىستى قازٸرگٸ سىن-قاتەرلەردٸ تەك كٷشەيتە تٷسەدٸ.
بۇل كٷيزەلٸستەر, تٷپتەپ كەلگەندە, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە قارسى كٷرەسۋ جەنە ورنىقتى دامۋدى قولداۋ جٶنٸندەگٸ بٸز بەرٸمٸز كەلٸسكەن جەدەل شارالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىنا ايتارلىقتاي كەدەرگٸ كەلتٸرەدٸ.
وسىدان 77 جىل بۇرىن بۇۇ-نىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى مەملەكەتتەر ۇيىمنىڭ جارعىسىنا حالىقارالىق قۇقىقتىڭ قاعيداتتارى مەن نورمالارىن ەنگٸزدٸ. بۇل ەرەجەلەر وسى ۋاقىت ارالىعىندا بٸزدٸڭ قىزمەتٸمٸزدٸ تيٸمدٸ رەتتەپ كەلدٸ.
قازٸر وسى ەمبەباپ ۇيىمنىڭ نەگٸزٸندە قالىپتاسقان ٸرگەلٸ قاعيداتتارعا قايتا ورالۋ اسا ماڭىزدى. اتاپ ايتقاندا, بٸز مەملەكەتتەر ەگەمەندٸگٸنٸڭ تەڭدٸگٸ, مەملەكەتتەردٸڭ تەرريتورييالىق تۇتاستىعى, مەملەكەتتەردٸڭ بەيبٸت قاتار ٶمٸر سٷرۋٸ سەكٸلدٸ باستاپقى ٷش قاعيدات اراسىنداعى بايلانىستى قايتا زەردەلەۋٸمٸز قاجەت. بۇل ٷش قاعيدات بٸر-بٸرٸنە ٶزارا تەۋەلدٸ. وسى قاعيداتتاردىڭ بٸرٸن ساقتاۋ قالعان ەكەۋٸن ۇستانۋدى بٸلدٸرەدٸ. ال ولاردىڭ بٸرٸن بۇزۋ, باسقا ەكەۋٸن بۇزعان بولىپ سانالادى.
دەستٷرلٸ جەنە يادرولىق قارۋسىزدانۋدىڭ جاھاندىق جٷيەسٸ ەلسٸرەگەن كەزدە اتالعان ٷش قاعيداتقا قاۋٸپ تٶنەدٸ. كەرٸسٸنشە, ٷش قاعيداتتىڭ تٷگەل ساقتالۋى ولاردىڭ كٷشەيۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. بۇل قاعيداتتار بٸرگە كەڭەيتٸلگەن مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەسٸ ٷش دەڭگەيٸنە نەگٸز بولادى: سۋبٶڭٸرلٸك, ٶڭٸرلٸك جەنە جاھاندىق. بۇل ادامزات ٷشٸن پايدالى.
بۇۇ اياسىندا بەكٸتٸلگەن قۇندىلىقتار جٷيەسٸ ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندەگٸ ميلليونداعان ادامعا ٷمٸت سەۋلەسٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
بٸز ىنتىماقتاستىق رۋحىنا نەگٸزدەلگەن بۇۇ-نى باسشىلىققا الىپ, اتالعان قۇندىلىقتاردى باتىل قورعاۋعا تيٸسپٸز.
باسقاشا ايتقاندا, بٸز قول قۋسىرىپ, ەلەمنٸڭ پوليارلانۋىنا جەنە بٶلشەكتەنۋٸنە كٶنە المايمىز. بٸز ورتاق مۇرامىز بەن يگٸلٸگٸمٸزگە نۇقسان كەلتٸرەتٸن باتىلسىزدىققا نەمەسە بٸرجاقتى مٷددەگە جول بەرۋگە قۇقىمىز جوق.
كٶپ نەرسەگە تەۋەكەل ەتۋگە تۋرا كەلەدٸ. وسىعان بايلانىستى قازاقستان ينكليۋزيۆتٸلٸك, كٶپجاقتىلىق جەنە ٸزگٸ نيەت جولىندا تيٸستٸ سۋبەكتٸلەردٸڭ بەرٸمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا دايىن.
بٸز تەك كٷش جۇمىلدىرا وتىرىپ قانا قازٸرگٸ زاماننىڭ سىن-قاتەرلەرٸنە تٶتەپ بەرە الاتىنىمىزعا سەنٸمدٸمٸن.
ورتاق ماقساتىمىزعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بٸز مىناداي باعىتتاردا ەرەكەت ەتۋگە تيٸسپٸز.
ٶتكەن جىلدارداعى كٶپتەگەن جەنە كٶبٸنە ٶزارا بايلانىستى داعدارىستار جاھاندىق باسقارۋدا ايتارلىقتاي كەمشٸلٸكتەر بار ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. ولار بۇۇ-نى جاڭعىرتۋ جەنە رەفورمالاۋ قاجەت ەكەنٸن ايقىنداپ بەردٸ.
بۇۇ الداعى سىن-قاتەرلەرگە جەنە تۋىندايتىن مٷمكٸندٸكتەرگە دايىن بولۋعا تيٸس. وسىعان بايلانىستى قازاقستان باس حاتشىنىڭ «بٸزدٸڭ ورتاق مەسەلەمٸز» اتتى بايانداماسىندا ايتىلعان ۇسىنىستاردى قولدايدى.
بٸزگە بۇۇ جارعىسىنىڭ ەرەجەلەرٸن بەكٸتۋگە, كٶپجاقتىلىققا تىڭ سەرپٸن بەرۋگە, قولدانىستاعى مٸندەتتەمەلەردٸڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن كٷشەيتۋگە, جاڭا سىن-قاتەرلەرگە قاتىستى ناقتى شەشٸمدەردٸ كەلٸسۋگە جەنە ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ٶزارا سەنٸمٸن قالپىنا كەلتٸرۋگە زور مٷمكٸندٸك تۋىپ تۇر.
بٸز كەلەسٸ جىلى ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەر مينيسترلەرٸنٸڭ كەزدەسۋٸ اياسىندا ٶتەتٸن كونسۋلتاتسييالارعا قاتىسۋدى, سونداي-اق 2024 جىلى بولاشاق سامميتٸن اسىعا كٷتەمٸز.
بٸز جاھاندىق سىن-قاتەرلەر مەن داعدارىستارعا قارسى قابىلداناتىن قاراپايىم ٸس-شارالاردان ولاردى بولدىرماۋعا جەنە ساپالى بولجاۋعا, سونداي-اق ساياسي باعىتتاردى ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە ەزٸرلەۋ اياسىنداعى باعالاۋ ەدٸستەرٸمٸزدٸ جۇمىلدىرۋعا كٶشۋٸمٸز كەرەك.
قازاقستان 30 جىل بۇرىن دەل وسى ماقساتپەن ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندە كەڭەس (اٶسشك) قۇرۋدى ۇسىندى.
جاڭا سىن-تەگەۋرٸندەر مەن قاۋٸپ-قاتەرلەرگە بايلانىستى الداعى قازان ايىندا ارااعايىندىق پەن بٸتٸمگەرلٸككە اتسالىسۋ ماقساتىندا استانادا ٶتەتٸن سامميتتە اٶسشك تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸز.
2030 جىلعا دەيٸن سەگٸز-اق جىل قالدى. وسىعان دەيٸن ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكٸزۋگە COVID-19 پاندەميياسى, «ٷش ەلەمدٸك داعدارىس» (كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ, بيوالۋانتٷرلٸلٸكتٸڭ جوعالۋى جەنە قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى), سونداي-اق دٷنيەنٸڭ ەر بۇرىشىنداعى قاقتىعىس وشاقتارى كەدەرگٸ كەلتٸردٸ. كەش بولماي تۇرعاندا بۇرىنعى دامۋ سوقپاعىنا تٷسۋٸمٸز كەرەك.
بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ باسىمدىعىمىز - ىقتيمال تۇراقسىزدىققا قارسى تۇرۋعا قابٸلەتتٸلٸك, سونداي-اق ورنىقتى, تەڭگەرٸمدٸ جەنە ينكليۋزيۆتٸ تٷردە قايتا قالىپقا كەلۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ.
وسىلايشا, شىعىس پەن باتىس اراسىندا اشىق ديالوگ جٷرگٸزۋ قاجەت, سونداي-اق ٶزارا سەنٸم مەن كٶپجاقتى ىنتىماقتاستىق قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلگەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ جاڭا جاھاندىق پاراديگماسىن ورناتۋ كەرەك.
قازٸرگٸ داعدارىس جاعدايى مەن گەوساياسي تەكەتٸرەستەردٸڭ كٷشەيۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, بۇۇ اياسىندا حالىقارالىق شيەلەنٸستٸ بەسەڭدەتۋ جەنە قاقتىعىستاردى بولدىرماۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ قاجەت.
بۇعان دەيٸن قازاقستان يادرولىق قارۋ سىناقتارىنان كٶپ زارداپ شەكتٸ. سوندىقتان يادرولىق دەرجاۆالار اراسىنداعى تەكەتٸرەستٸڭ كٷشەيۋ قاۋپٸن جاقسى تٷسٸنەمٸز.
وسىعان وراي يادرولىق قارۋسىزدانۋ قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى قىرىنا اينالدى. بٸز يادرولىق قارۋدان ازات ەلەم قۇرۋ جولىنداعى كٷرەسٸمٸزدٸ جالعاستىرا بەرەمٸز.
بۇل سالاداعى كەيبٸر جەتٸستٸكتەرگە قاراماستان, ٶكٸنٸشكە قاراي, جالپى احۋال جاقسى ەمەس. يادرولىق دەرجاۆالار اراسىندا كٷشەيٸپ كەلە جاتقان بەسەكە مەن تەكەتٸرەس بٸزدٸ الاڭداتادى.
سونداي-اق بٸز يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتىڭ جالپى كونفەرەنتسيياسى اياسىندا ٸلگەرٸلەۋ جوق ەكەنٸنە الاڭدايمىز.
الدىمىزدا قارۋسىزدانۋ جەنە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىنداعى جاڭا مەحانيزمدەردٸ ەزٸرلەۋ جٶنٸندە اسا كٷردەلٸ مٸندەت تۇر.
سونىمەن قاتار COVID-19 پاندەميياسى بيولوگييالىق قاۋٸپ-قاتەرلەردٸ باسقارۋعا جەنە ازايتۋعا باعىتتالعان شۇعىل شارالار قابىلداۋ قاجەت ەكەنٸن ايقىنداپ بەردٸ.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ٷشٸن ارنايى ينستيتۋت نەمەسە ورگان قۇرۋعا ەشقانداي شارا قابىلداماي, 50 جىلدان بەرٸ بيولوگييالىق قارۋ تۋرالى كونۆەنتسييانىڭ ەرەجەلەرٸن ەلٸ دە ۇستانۋىمىز بٸزدٸ الاڭداتۋى كەرەك.
وسىعان وراي بۇعان دەيٸن ۇسىنعان بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندە حالىقارالىق اگەنتتٸك قۇرۋ تۋرالى باستامامدى قايتا ەسكە سالعىم كەلەدٸ.
حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸككە تٶنگەن قاۋٸپپەن قاتار كليماتتىڭ ٶزگەرۋ پروبلەماسى دا اۋقىمدى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق پەن نيەتتەستٸكتٸ قاجەت ەتەدٸ.
بٷكٸل ەلەم حالقى اۋا رايى مەن قورشاعان ورتانىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى تۋىنداعان قاتەرمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىر.
ەگەر جاعدايدى جاقسارتقىمىز كەلسە, جىلدام ٸسكە كٶشۋٸمٸز قاجەت.
كٶپشٸلٸگٸمٸز قازٸردٸڭ ٶزٸندە بۇل باعىتتا باتىل قادامدار جاسادىق. قازاقستان 2060 جىلعا قاراي ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگەتيكا سەكتورىنىڭ مۇناي مەن گازعا تەۋەلدٸلٸگٸنەن كٶمٸرتەگٸنەن بەيتاراپ ەكونوميكاعا تولىق كٶشٸرۋ مٸندەتٸن الدى.
عالامشارىمىزدى قۇتقارۋ ٷشٸن بۇرىن-سوڭدى بولماعان كٶلەمدە ينۆەستيتسييا قاجەت. بٸراق كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە قارسى كٷرەس دامۋ نەمەسە جاڭعىرۋ پروتسەسٸنٸڭ ەسەبٸنەن جٷرگٸزٸلمەۋٸ كەرەك.
سوندىقتان وسى جىلى ٶتەتٸن COP27 كليماتتىق كونفەرەنتسيياسىندا ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەر, سونداي-اق جاھاندىق بيزنەس-قوعامداستىق كليماتقا قاتىستى قارجىلاندىرۋ جٶنٸندەگٸ ٶز مٸندەتتەمەلەرٸن تاعى دا ۇلعايتا تٷسۋٸ كەرەك.
بۇل مەسەلە ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ سالاسىنداعى جاھاندىق داعدارىسپەن تٸكەلەي بايلانىستى. استىق ٶندٸرۋدەن ەلەمدە جەتٸنشٸ ورىندا تۇرعان مەنٸڭ ەلٸم – ورتالىق ازيياداعى استىق قورى ەڭ مول مەملەكەت. بٸز جاھاندىق ازىق-تٷلٸك تاپشىلىعىمەن كٷرەسۋ ٷشٸن وسى اۋىل شارۋاشىلىعى ەلەۋەتٸن پايدالانۋعا دايىنبىز.
قازاقستان الداعى ۋاقىتتا دا استىق پەن باسقا دا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ سەنٸمدٸ جەتكٸزۋشٸسٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. سونداي-اق بٸز قازاقستاندا ورنالاسقان ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جٶنٸندەگٸ يسلام ۇيىمىمەن, سونداي-اق بۇۇ اگەنتتٸكتەرٸمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا نيەتتٸمٸز.
بۇل تۇرعىدا ازىق-تٷلٸك پەن تىڭايتقىشتاردى بارلىق سانكتسييالار مەن شەكتەۋلەردەن بوساتۋ اسا ماڭىزدى.
قازٸرگٸ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك قيىنشىلىقتار ۇجىمدىق كٷش-جٸگەردٸڭ جۇمىلۋىن قاجەت ەتەتٸنٸن قايتالاپ ايتقىم كەلەدٸ.
2030 جىلعى دەيٸنگٸ كٷن تەرتٸبٸنە قاتىستى ۇستانىمىمىز بٸزدٸڭ ۇلتتىق جەنە جاھاندىق مەسەلەمٸزدٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
ونىڭ ٷستٸنە جاھاندىق ەكونوميكانى قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن ەدٸل ساۋدا رەجيمدەرٸ اسا ماڭىزدى.
وسى رەتتە قازاقستاننىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمىنا مٷشە مەملەكەتتەر مينيسترلەرٸنٸڭ 12-كونفەرەنتسيياسىندا قابىلدانعان سىندارلى شەشٸمدەردٸ ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ.
سونىمەن قاتار قازٸرگٸ گەوساياسي جاعداي سەنٸمدٸ ەرٸ ەرتاراپتاندىرىلعان جاھاندىق ترانزيتتٸك جەنە كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
بۇل جاعداي بٸزدٸڭ ٶڭٸرٸمٸزدە دە بايقالادى. قازاقستان – تەڭٸزگە شىعاتىن جولى جوق ەڭ ٸرٸ مەملەكەت جەنە ازييا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ماڭىزدى قۇرلىق دەلٸزٸنە يە.
ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىنا نەمەسە «ورتا دەلٸزگە» تىڭ سەرپٸن بەرٸلدٸ. الداعى جىلدارى بٸز قازاقستان ارقىلى جٷك تاسىمالىنىڭ ايتارلىقتاي ارتا تٷسەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸز.
بٸز كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ بەيبٸتشٸلٸك پەن جاڭا مٷمكٸندٸكتەر تەڭٸزٸ رەتٸندەگٸ پوزيتسيياسىن قامتاماسىز ەتۋٸمٸز كەرەك.
الداعى ايلاردا قازاقستان ساۋدا جەنە جەتكٸزۋ تٸزبەگٸنٸڭ ٸستەن شىعۋى سالدارىنان تۋىندايتىن ەنەرگيياعا جەنە ماڭىزدى شيكٸزاتقا قولجەتٸمدٸلٸكتٸڭ شەكتەلۋٸن ازايتۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا بٸز جاسىل سۋتەگٸ مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, ەنەرگييا كٶزدەرٸن ەرتاراپتاندىرۋعا ۇمتىلامىز.
ورتالىق ازييا تۋرالى ايتار بولساق, بٸز ونىڭ قازٸردٸڭ ٶزٸندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ٷشٸن مول مٷمكٸندٸكتەرٸ بار ايماق ەكەنٸن ەستە ۇستاۋىمىز كەرەك.
ورتالىق ازيياداعى ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن بٸرگە ايماقتى ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىندا ٶزارا ساياسي ٸس-ەرەكەتتٸ نىعايتۋعا جەنە ەكونوميكالىق بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋگە نيەتتٸمٸز.
بٸز تاتۋ كٶرشٸلٸك قارىم-قاتىناستاردى ساقتاۋعا جەنە ىنتىماقتاستىقتى ەرتاراپتاندىرۋعا بەيٸلدٸمٸز.
بۇل سەنٸم بٸزدٸڭ ماڭىزدى تابيعي جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى رەسۋرستارىمىزعا, ادامي كاپيتالعا جەنە ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸمٸزگە نەگٸزدەلگەن. بٸز – شىعىس پەن باتىستىڭ, وڭتٷستٸك پەن سولتٷستٸكتٸڭ اراسىنداعى ارالىق نارىقپىز.
بٸز كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ, ارال تەڭٸزٸ, سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋ, شەكارانى دەليميتاتسييالاۋ, ەكسترەميزمگە قارسى كٷرەس جەنە ايماقٸشٸلٸك ساۋدانى كەڭەيتۋ مەسەلەلەرٸن قامتيتىن ٶڭٸرلٸك كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن بارلىق مٷددەلٸ تاراپتارمەن بٸرلەسكەن جۇمىستاردى جالعاستىرۋعا نيەتتٸمٸز.
سوندىقتان الماتى قالاسىندا بۇۇ-نىڭ ورتالىق ازييا مەن اۋعانستان ٷشٸن ورنىقتى دامۋ ماقساتى جٶنٸندەگٸ ايماقتىق ورتالىعىن اشۋ ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمٸز.
قازاقستان اۋعانستاننىڭ بولاشاعىن كٶرشٸ ەلدەرمەن بەيبٸت قارىم-قاتىناستا بولاتىن شىنايى تەۋەلسٸز, بەيتاراپ, بٸرتۇتاس, دامىعان مەملەكەت رەتٸندە كٶرگٸسٸ كەلەدٸ.
سوندىقتان اسا ماڭىزدى گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتە وتىرىپ, وسى ەلدە مەملەكەتتٸلٸك قالىپتاسۋىنىڭ كٷردەلٸ پروتسەسٸن قولدايمىز.
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر!
قازاقستان پرەزيدەنتٸ رەتٸندەگٸ ۇستانىمىم – ەربٸر ازامات تەڭ مٷمكٸندٸكتەرگە يە ەرٸ قۇقىعى قورعالعان ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋ.
مەنٸڭ ەلٸمدە ەدٸلدٸك سالتانات قۇرۋى كەرەك. زاڭ مەن تەرتٸپ قوعامىمىزدىڭ نەگٸزٸ بولادى.
بۇل جولدىڭ ەڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ – ترانسفورماتسييالىق ساياسي رەفورمالار.
الداعى ايلاردا قازاقستاندا پرەزيدەنت جەنە پارلامەنت سايلاۋى ٶتەدٸ. مەن پرەزيدەنت ٶكٸلەتتٸگٸن جەتٸ جىلدىق بٸر مەرزٸممەن شەكتەۋدٸ ۇسىندىم. بۇل – قازاقستاندا دەموكراتييانى دامىتۋداعى ناعىز سەرپٸلٸس.
وسى رەتتە «كٷشتٸ پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەت» دەگەن مەنٸڭ فورمۋلامدى قاتاڭ ۇستانامىز. بۇل فورمۋلا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مٷددەلەرٸنە تولىق سەيكەس كەلەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن.
سونىمەن قاتار ەكونوميكانى مونوپولييادان ارىلتۋدى كٶزدەپ وتىرمىز.
بٸز قوعامنىڭ ەڭ اۋقاتتى بٶلٸگٸن ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋعا, سونداي-اق ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا جەنە ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسييانى ارتتىرۋعا قاتىستىرۋ شارالارىن جاساپ جاتىرمىز.
جاقىندا بالالارعا ارنالعان ۇلتتىق قور قۇرۋ تۋرالى باستاما كٶتەردٸم. 2024 جىلدان باستاپ ۇلتتىق ەل-اۋقات قورىنىڭ ينۆەستيتسييالىق كٸرٸسٸنٸڭ 50 پايىزى كەمەلەتتٸك جاسقا تولعانعا دەيٸن بالالاردىڭ ارنايى جيناق شوتتارىنا اۋدارىلادى. بۇل قاراجاتتى بٸلٸم الۋعا نەمەسە تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا جۇمساۋعا بولادى.
قازٸر «قازاقستان حالقىنا» ارنايى جەكە قايىرىمدىلىق قورى دا قاراپايىم ازاماتتارعا دەنساۋلىق, بٸلٸم, ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋ مەسەلەلەرٸندە كٶمەك كٶرسەتٸپ كەلەدٸ.
ەيەلدەردٸڭ قۇقىعىن ودان ەرٸ كەڭەيتۋدٸ جەنە ولاردىڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك ٶمٸرگە قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ – بٸزدٸڭ ماقساتىمىز.
جان-جاقتى ۇلتتىق قايتا قۇرۋ وڭاي پروتسەسس ەمەس, بۇل جولدا الدىمىزدان بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە قيىندىقتار كەزدەسەدٸ.
ەگەر بٸز قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ٷمٸتٸن اقتاعىمىز كەلسە, بۇل ستراتەگييالىق جولدان اينىمايمىز!
كەيٸنگٸ ٷش جىلدا بٸز رەفورمالاردىڭ تٶرت توپتاماسىن ٸسكە اسىرۋ ارقىلى ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر جاسادىق.
مىسالى, پارلامەنت قابىلداعان جاڭا زاڭدار ساياسي پارتييالاردى تٸركەۋدٸ جەڭٸلدەتٸپ, ساياسي ۇيىمداردىڭ پارلامەنتكە ٶتۋ شەگٸن 7 پايىزدان 5 پايىزعا دەيٸن قىسقارتتى.
ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك باسقارۋعا ارالاسۋىنا مٷمكٸندٸكتٸ كەڭەيتۋ ٷشٸن پارتييالىق سايلاۋ تٸزٸمدەرٸندەگٸ ەيەلدەر مەن جاستارعا مٸندەتتٸ 30 پايىزدىق كۆوتا قاراستىرىلعان.
جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارىنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدەردٸ تٸكەلەي سايلاۋ ەنگٸزٸلدٸ.
قوعام مەن بيلٸك اراسىنداعى اشىقتىق مەدەنيەتٸن دامىتۋ ٷشٸن بٸز بەيبٸت جيىندار تۋرالى زاڭعا ٶزگەرتۋلەر ەنگٸزدٸك. ەندٸ جيىندار ٶتكٸزۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ كەلٸسٸمٸ قاجەت ەمەس.
قازاقستان ادام ٶمٸرٸنە جەنە ادامنىڭ قادٸر-قاسيەتٸنە جالپىعا بٸردەي تانىلعان قۇقىقتارى اياسىندا حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەرگە سەيكەس ٶلٸم جازاسىن الىپ تاستادى.
ەدٸلەتتٸ قازاقستان بٸزدٸڭ كٶپۇلتتى جەنە كٶپكونفەسسييالى ىنتىماعىمىزعا نەگٸزدەلگەن. بٸز «بٸرلٸگٸمٸز – ەرالۋاندىقتا» قاعيداسىن قاتاڭ ۇستانا بەرەمٸز.
ٶتكەن اپتادا قازاقستاندا ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارىنىڭ VII سەزٸ تابىستى ٶتتٸ.
سەزدە دٸني تولەرانتتىقتىڭ, ديالوگ پەن مەسەلەلەردٸ بەيبٸت جولمەن شەشۋدٸڭ ماڭىزدى ەكەنٸ تاعى دا ايتىلدى. بٸز قاجەت بولعان جاعدايدا اراعايىن بولۋعا جەنە ديالوگ الاڭدارىن ۇسىنۋعا دايىنبىز.
قۇرمەتتٸ دوستار!
بيىل قازاقستان مەن بۇۇ اراسىنداعى سەرٸكتەستٸككە 30 جىل تولادى.
تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن نىعايۋىنا بۇۇ زور ٷلەس قوستى.
وسى ارالىقتا بٸز ەكوسوس پەن ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ كەڭەستەن باستاپ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنە دەيٸنگٸ ۇيىمنىڭ بارلىق نەگٸزگٸ ورگاندارىندا بۇۇ جارعىسىندا بەلگٸلەنگەن ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن جۇمىس ٸستەدٸك.
بولاشاق ۇرپاق يگٸلٸگٸ ٷشٸن جاۋاپتى باسشىلىققا مۇنداي قاجەتتٸلٸك بۇرىن-سوڭدى بولماعان.
ٶتكەندٸ ەسكە الۋ بٸزدەن بولاشاعىمىز ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ.
سٸزدەرمەن بٸرگە بٸز قاۋٸپسٸز, ورنىقتى جەنە دامىعان جاھاندىق قوعام قۇرۋ جولىندا بار كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ ايامايمىز.
راقمەت!
