بٸز ميداي ارالاسقان اقپارات زامانىنىڭ تىم-تىم اسىعىس ادامدارى تاريحتى سەزٸنبەي, جٷرەگٸمٸزدەن ونىڭ ەربٸر سەتٸن ٶتكٸزبەي جاتىپ ۇرانداپ, ەلدەبٸر ناۋقانشىلدىققا ٸلەسٸپ بەلسەندٸلەردٸڭ لەپٸرمە سٶزٸنە ەلٸگٸپ كەتٸپ جاتامىز. ەرٸ وسىنداي ەرەكەتتەردٸ جيٸ قايتالايمىز... تاريح بٸزدٸڭ ويلاعانىمىزداي بولسا, بٸزدٸڭ قازٸرگٸ ەرەكەتٸمٸز بەن ۇراندارىمىزعا ىڭعايلانسا دەپ ويلايمىز. بٸراق, ەشقاشان ولاي بولمايدى! بٷگٸنگٸ كٷن كەشەگٸ تاريحتىڭ جٷرٸپ ٶتكەن جولى, جاساعان ەڭبەگٸ. بٸز كەشەگٸ تاريحتىڭ جەمٸسٸ. قالاي دەسەڭٸز دە... تاريحقا بۇيرىق بەرە المايسىز, ٷكٸم شىعارا المايسىز, ىقپال ەتە المايسىز! تاريحقا بيلٸك جٷرمەيدٸ. الايدا, تاريحتى - ٶتكەن كٷننٸڭ ەر كەزەڭٸن جانىڭىزبەن سەزٸنٸپ, بٷگٸنگٸ كٷنگە دەگەن كەيبٸر ويلارىڭىز بەن كٶزقاراستارىڭىزدى قايتا قاراۋعا ەبدەن بولادى... ول ٷشٸن كەرٸ تاريحتىڭ تٸرٸ كۋەگەرٸنٸڭ ٶمٸر جولىنا ٷڭٸلسەڭٸز دە مول ماعۇلمات الاسىز.
قاراعاندى وبلىسىنا قاراستى اقتاس اۋىلىندا سەكسەن بەس جاستاعى احيكو تەتسۋرو ەسٸمدٸ اقساقال تۇرادى. ۇلتى – جاپون. 11 نەمەرە, 5 شٶبەرە سٷيٸپ وتىرعان احيكو اقساقالدىڭ قانداي تاعدىر يەسٸ ەكەنٸن جالپاق جۇرت بٸلە بەرمەيدٸ.
احيكو تەتسۋرو 15 جاسىندا تاعدىردىڭ ايداۋىمەن گۋلاگ-تىڭ قازاقستانداعى ەڭ ٸرٸ لاگەرٸ – كارلاگ تٷرمەسٸنە تٷسەدٸ. ون بەس جاستاعى بالا تەرگەۋشٸلەردٸڭ قيناۋىنا كٶنە الماي اقىرى ٶزٸنە تاعىلعان «جاپون تىڭشىسى» دەگەن جالعان ايىپتى مويىندايدى. سٶيتٸپ, كارلاگ قارا تٷنەككە ورانعان توزاق اپانىنا تٷسەدٸ. كارلاگ تا سول كەزەڭدەگٸ زييالىلار, عالىمدار, وقىمىستىلار وتىرعانى, ولاردىڭ ادام تٶزگٸسٸز قيناۋ, زورلىق كٶرگەنٸ تاريحتاعى ستاليندٸك كەزەڭنٸڭ قاندى بەتتەرٸنەن بەلگٸلٸ. جاستىق شاعىن كارلاگ تٷرمەسٸندە ٶتكٸزگەن احيكو ون جىلدان سوڭ, 25 جاسىندا بوساپ شىعادى. بوستاندىققا شىقتى دەگەن اتى بولماسا, كەۋدەسٸندە جانى عانا بار ٶلٸمشٸ كٷيدە قۋ سٷيەگٸن سٷيرەتٸپ شىعادى. كارلاگ تان شىققان 25 جاستاعى جٸگٸتتٸڭ سالماعى 24 كگ بولعان ەكەن. وسىدان-اق, احيكونىڭ قانداي كٷيدە بولعانىن تٷسٸنۋگە بولادى. جات جەردە, ەشكٸمگە كەرەكسٸز, ٶلٸم اۋزىندا تٷنەكتەن جارىققا شىققان احيكونى ەس-تٷسسٸز جاتقان جەرٸنەن قازاق ەيەلٸ تاۋىپ الىپ, اۋزىنا سۋ تامىزىپ, قارعىس اتقىر سوعىس جۇتقان ۇلدارىنىڭ ورنىنا بالاسىنداي باۋىرىنا باسىپ, ادام قاتارىنا قوسادى.
كەيٸن زامان وڭالعاندا احيكو اتا جۇرتى – جاپونيياعا بارىپ, ەكەسٸمەن, باۋىرلارىمەن, تۋعان-تۋىسىمەن تابىسادى. جاپونييا احيكونى قاھارمان رەتٸندە قارسى الىپ, تۇرمىسىنا, ٶمٸرٸنە قاجەتتٸ جاعدايدى جاساپ بەرەدٸ. بٸراق, احيكو جاپونييادا تۇراقتاي الماي, اقتاسقا قايتا ورالادى. قانداي قۇدٸرەت قايتا الىپ كەلگەنٸن احيكونىڭ ٶزٸنە ايان! ٶزٸنە ايان بولاتىنى ەكٸنشٸ رەت دٷنيەگە ەكەلگەن قازاق اناسى, ادام قاتارىنا قوسقان قازاق ورتاسى, قازاق جەرٸ...
قانشا جەردەن ناۋقان سالىپ, ۇرانداعانىمىزبەن كارلاگ تٷرمەسٸن كٶرگەن تاعدىر يەلەرٸ, ونىڭ قازاققا ٶزگە جۇرت ٶكٸلدەرٸنە ەكەلگەن قاسٸرەتٸن, جازىلماستاي جانعا سالعان جاراسىن, سانادا قالعان تەرەڭ ٸزٸن كٶرسەتەتٸن درامالىق شىعارما وسى كٷنگە دەيٸن قويىلماعان ەكەن. مٸنە, ەندٸ سول ولقىلىقتىڭ ورنى تولىپ, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا م.ەۋەزوۆ تەاترى احيكو تەتسۋرونىڭ ٶمٸر جولىنىڭ نەگٸزٸندە جازىلعان سپەكتاكلدٸ قازان ايىنىڭ 22 كٷنٸ تۇساۋىن كەسٸپ, ساحناعا شىعارماق. دراماتۋرگ مەدينا وماروۆا جازىپ, رەجيسسەر اسحات ماەميروۆ ساحنالايتىن «اقتاستاعى احيكو» دەرەكتٸ دراماسىنىڭ باستى يدەيالىق تۇعىرى ول – ادامنىڭ جاسامپاز, جٸگەرلٸ رۋحى. ياعني, احيكو بەينەسٸ ارقىلى ستاليندٸك قان قاساپ جىلدارى عازيز باسى ازاپقا تٷسكەن ۇلت ۇلىلارىنان باستاپ, قاراپايىم جازىقسىز سان مىڭداعان ادامنىڭ بەينەسٸن, ولاردىڭ تۇتاس جٷيە سىندىرا الماعان بولاتتاي بەرٸك رۋحىن, قانشا قيناۋ, زورلىق-زومبىلىق كٶرسە دە ٶمٸرگە قۇشتارلىعىن, جارقىن بولاشاققا دەگەن ٷمٸتتەرٸن ٶلتٸرمەي, ادامي بەينەسٸن ساقتاي بٸلگەن بولمىسى كٶرسەتٸلەدٸ.
م.ەۋەزوۆ تەاترىنىڭ 91 ماۋسىمداعى العاشقى پرەمەراسى – «اقتاستاعى احيكو» سپەكتاكلٸنە قاتىستى ٶتكەن باسپاسٶز مەسليحاتىندا تەاتر ديرەكتورى, اكتەر ەرلان بٸلەل قاراعاندىعا جولى تٷسكەن بٸر ساپار كەزٸندە پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى نۇرلان دۋلاتبەكوۆپەن جولىعىپ, ەڭگٸمە بارىسىندا كارلاگ جايلى تىڭ مەلٸمەتتەر ەستٸگەنٸن ايتا كەلٸپ: «مۋزەيدٸ ارنايى بارىپ, كٶزٸممەن كٶردٸم.كٶزبەن كٶرٸپ, سەزٸنۋ بٶلەكشە ەسەر ەتتٸ. ٶتە اۋىر كٷيدە بٸرنەشە كٷن جٷردٸم. اقىرى, نۇرلان دۋلاتبەكوۆ مىرزامەن بٸرلەسە وتىرىپ, احيكونىڭ تاعدىرىن ارقاۋ ەتكەن ساحناعا لايىقتالعان شىعارما جازۋدى جوسپارلادىق. سودان تەاترىمىزدىڭ دراماتۋرگٸ مەدينا وماروۆا احيكو تەتسۋروعا ەدەيٸلەپ بارىپ, باسىنان كەشكەن ٶمٸرٸن ٶز اۋزىنان جازىپ الىپ كەلدٸ دە, شىعارماعا كٸرٸستٸ. سٶيتٸپ, ٶزٸندٸك ەرەكشە قولتاڭباسىمەن كٶرەرمەن ىقىلاسىنا بٶلەنگەن رەجيسسەر اسحات ماەميروۆتٸ شاقىرىپ, قويىلىمدى ساحنالاۋدى ۇسىندىق. مٸنە, بۇيىرتسا, قازاننىڭ 22-23 كٷندەرٸ پرەمەراسىن ٶتكٸزگەلٸ وتىرمىز» دەدٸ.
مٸنە, وسىلايشا, تاريحىمىزداعى قارالى بەتتەردٸڭ بٸرٸ كٶركەمدٸك بيٸك پەن تەرەڭ پسيحولوگييالىق تارتىسقا تولى وبرازدار ارقىلى «اقتاستاعى احيكو» قويىلىمىمەن كٶرەرمەنگە جول تارتادى.
كارلاگ قاپاسىندا جاستىق شاعىن جەرلەگەن احيكوداي ادامداردى قۇر سٷلدەرٸن سٷيرەتٸپ بوستاندىققا شىعارعان كٷش ول – ٶمٸرگە قۇشتارلىق! ول قۇشتارلىق تٷنەكتەن شىققان سەۋلە ٸسپەتتەس...
تەاتردا كەزدەسەيٸك!
م.ەۋەزوۆ تەاترىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ بٶلٸمٸ
ۇلت پورتالى
