حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرٸ, عالىم, ەتنوگراف اقەدٸل تويشانۇلى قازاقتىڭ باس تارتۋ دەستٷرٸنٸڭ ماعىناسىن تٷسٸندٸرٸپ, قويدىڭ باسىن كٸمگە بەرۋگە بولمايتىنىن, باس تارتۋ رەسٸمٸندە نەگە مەن بەرۋ قاجەتتٸگٸن ايتىپ بەردٸ, دەپ جازادى Sputnik قازاقستان تٸلشٸسٸ.
باس تارتۋ - ەلدٸ بٸرلٸككە ۇيىتاتىن دەستٷر
باس تارتۋ – ەجەلدەن كەلە جاتقان رەسٸمدەردٸڭ بٸرٸ. جيىن-توي, اس كەزٸندە, قوناق كٷتكەندە سويىلعان قويدىڭ باسى قادٸرلٸ, سىيلى ادامعا بەرٸلەدٸ. باس مٷشەسٸ جاراتىلىستىڭ, ەلەمنٸڭ باستاۋشى كٷشٸ دەگەن ەجەلگٸ نانىم-سەنٸم بار. وسى ورايدا ەتنوگراف اقەدٸل تويشانۇلى كٶنە تٷركٸ ەسكەرتكٸشتەرٸندە قوي مٷسٸندەرٸنٸڭ بولۋى بەكەر ەمەس دەپ سانايدى.
"بۇل تاريحي دەرەكتەردەن حالىقتىڭ قويدىڭ باسىنا, باس تارتۋ رەسٸمٸنە ەرەكشە مەن بەرگەنٸن بايقايمىز. بۇل - ەلدٸ بٸرلٸككە ۇيىتاتىن ماڭىزدى رەسٸمدەردٸڭ بٸرٸ", - دەيدٸ ول.
قويدىڭ باسى كٸمگە تارتىلادى?
قويدىڭ باسى قۇيقا تەرٸسٸمەن بەرٸلەتٸندٸكتەن, ونى تازالاپ ٷيٸتۋگە جەنە جۋۋعا باسا نازار اۋدارعان جٶن. ٷيٸتٸلگەن, جۋىلعان قويدىڭ باستىڭ جاعىنان الىپ تاستايدى. كەيٸن كەڭسٸرٸگٸ تازالاپ جۋىلادى. ەتنوگراف قويدىڭ باسى ەل اراسىندا بەدەلٸ بار, سىيلى اقساقالعا بەرٸلەتٸنٸن ايتادى.
"قويدىڭ باسى استاۋعا سالىنىپ, ەل اراسىندا بەدەلٸ بار, جاسى ٷلكەن اقساقالعا بەرٸلەدٸ. اقساقال داستارقان باسىندا وتىرعاندارعا باتاسىن بەرەدٸ", - دەيدٸ اقەدٸل تويشانۇلى.
اقساقال قويدىڭ باسىن جالعىز ٶزٸ مٷجٸمەي, اۋىز تيگەن سوڭ جانىندا وتىرعاندارعا ٷلەستٸرەدٸ. بٸراق ول باستىڭ ەكٸنشٸ جاعىنا پىشاقتى تيگٸزبەيدٸ. باستىڭ بٸر جاق بٶلٸگٸن جەمەۋ ونىڭ اس يەسٸنە تولىقتاي جەتٸپ, ول دا باستان اۋىز تيسٸن دەگەن نيەتپەن جاسالادى. باستاعى كەدەلٸ مٷشە - قۇلاق ٷيدٸڭ كٸشٸلەرٸنە بەرٸلەدٸ.
"ەكەسٸ بار ادامعا بەرۋگە بولمايدى"
وسى ورايدا عالىم قويدىڭ باسى كٸمگە تارتىلمايتىنىن تٷسٸندٸردٸ.
"قويدىڭ باسى ەيەل ادامعا نەمەسە ەكەسٸ بار ادامعا تارتىلمايدى. ولارعا بەرۋگە بولمايدى. مىسالى, داستارقان باسىندا اقساقال بولماسا, ەل اعاسى بولىپ وتىرعان, ورتا بۋىنداعى سىيلى جٸگٸتكە بەرٸلەدٸ. بٸراق مۇنداعى شارت - ەكەسٸنٸڭ بولماۋى. ەگەر ەكەسٸ بار بولا تۇرا السا, بۇل جامان ىرىم بولىپ سانالادى", - دەيدٸ ەتنوگراف.
سونداي-اق اقەدٸل تويشانۇلى ەكەسٸ ٶمٸردەن ٶتكەن ادامنىڭ عانا قويدىڭ باسىن ۇستاۋعا قۇقىعى بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"مەن قاراپايىم تٸلدە تٷسٸندٸرەيٸن. ەگەر مەنٸڭ ەكەم بۇل ٶمٸردەن وزسا, وندا قويدىڭ باسىن الۋعا قۇقىعىم بار. الايدا ەكەم جانىمدا بولسا, وندا جاسىم 60-70-كە كەلسە دە, قويدىڭ باسىن ۇستامايمىن. سونىمەن قاتار قويدىڭ باسى مٸندەتتٸ تٷردە قوناققا تارتىلادى. ٷي يەسٸ باستى الىپ كەسپەيدٸ ەرٸ ٶزٸ باتا بەرمەيدٸ", - دەپ عالىم سٶزٸن تٷيٸندەدٸ.
