تٷنگٸ ويلار-3. تەراپييا...
بٸزدٸ قازٸر بولىپ جاتقان ھەم بولايىن دەپ جاتقان ساياسي-قوعامدىق, رۋحاني-مەدەني, دٸني جەنە تاعى باسقا تەندەنتسييالار قازاقتىڭ باسىنان نەگە ٶتٸپ جاتىر, نەگە بۇلاي بولۋعا تيٸس, باسقاشا بولسا قايتەر ەدٸ دەگەن سۇراقتار كٶپتەن بەرٸ مازالاۋدا. مۇنداي ساۋالدار قازاقتى سٷيەتٸن, ونىڭ بولاشاعىنا الاڭ كەز كەلگەن ويلى الاش بالاسىنىڭ كٶكەيٸندە بولۋى زاڭدى دا.
بٷگٸنگٸ بٸزدٸڭ باسىمىزدان ٶتٸپ جاتقان جاعدايلار نەنٸڭ سالدارى? تاريحتىڭ قاي كەزەڭٸندە بٸزدٸڭ ۇلت اياعىن شالىس باستى, قاي جەردە قاتەلەستٸ? كەشەگٸ بٸزدٸڭ بوداندىعىمىز, بٷگٸن بوداندىقتىڭ قامىتىن قايتادان كييۋ قاۋٸپٸ, ٶزگە ۇلتتىڭ جەرٸمٸزدٸڭ بايلىعىن سٷلٸكتەي سورعانى, ەلٸ دە سورىپ كەلە جاتقانى, ۇلت رەتٸندەگٸ قاۋقارسىزدىعىمىز, بٷگٸنگٸ پروبلەمالار, بەرٸ-بەرٸ تەرەڭ زەرتتەۋدٸ, ساراپتاپ, تالداۋدى قاجەت ەتەدٸ. جەنە نەتيجەسٸ قانشا قاتال بولسا دا, قاتاڭ قورىتىندىلار شىعارىلۋى تيٸس دەپ ويلايمىن.
مەسەلەن, بٸز ماقتانۋ جاعىنان ەلەمنٸڭ ٶزگە ۇلتتارىن شاڭ قاپتىرىپ كەتتٸك. بٸز ويبوي, جاھاندى اجداھاداي تٸتٸرەتكەن, دٷنيە جٷزٸن جاۋلاپ-جايپاپ, قىرعىن سالعان جاۋىنگەر بابالاردىڭ ۇرپاعىمىز دەپ تالتايىپ تۇرىپ ماقتانامىز! دۇرىس. تاريحتى ٶزگەرتۋ ەشكٸمنٸڭ قولىنان كەلمەيدٸ. ال, جارايدى, سول كەرەمەت بابالاردىڭ سۇمدىق ۇرپاعىنا نە بولدى قازٸر? ەلدە بٸز نايزا, قىلىش, اتتان باسقا ەشتەڭەنٸ بٸلمەيمٸز بە? ەلدە بٸزدە تەك ورتاعاسىرلىق سوعىس ٶنەرٸنەن باسقا تالانت جوق پا? سۇراق قوي?! يە, سۇراق.
دٷنيەنٸ بٸلٸممەن, عىلىممەن تاڭقالدىرۋعا بولماي ما? داڭعازامەن تاڭقالدىردىق بەرٸن. جارايدىق, كەرەمەتپٸز. كەشەگٸ كٷننٸڭ ەستەلٸگٸمەن ٶمٸر سٷرەتٸن, قالاعا كەلسە اۋىلداعى ٶمٸرٸن ساعىناتىن سەنتيمەنتالدى ۇلتپىز عوي. بولدى, ول زامانالار ٶتتٸ-كەتتٸ. قىلىشتىڭ ورنىن قالام باستى, نايزانىڭ ورنىن بٸلٸم باستى, قامالداردىڭ قابىرعاسىن قاقىراتاتىن كٷردەلٸ قارۋدىڭ ورنىن جاڭا, وزىق تەحنولوگييالار باستى. كٷنتٸزبەدە ححٸ عاسىر.
وعان قوسا, تٶگٸلگەن قاننىڭ ٶتەۋٸ بار. ول باسقا ەڭگٸمە. بٸراق بٸزگە تٸكەلەي قاتىسى بار ەڭگٸمە. ەرقايسىمىزدىڭ بويىمىزداعى وبال بۇل. قاتتى ايتسام, كەشٸرٸڭٸزدەر. بٸز وسىنى مويىنداپ, بٸرجولاتا قورىتىندى شىعارىپ, ٸزگٸلٸككە بەت بۇرماساق, بولمايدى. مۇناي مەن ٶزگە قازبا بايلىقتار بٸزدٸ قاشانعى قۇتقارار دەيسٸز. بٸزگە رۋحاني سەرپٸلٸس كەرەك. ول سەرپٸلٸس ٸشتەي ٶز كەمشٸلٸگٸن مويىنداعاننان سوڭ, تازارعان سوڭ باستالادى. تٷسٸنەتٸن ادام تٷسٸندٸ دەپ ويلايمىن. جاۋگەرشٸلٸك زاماندا قالىپ قويعان سانالارمەن داۋلاسقىم جوق. بۇل بٸر.
بٶلٸنۋ جاعىنان تاعى دا چەمپيونبىز. جەر, جٷز, رۋ سۇراسۋ, ٶز تەگٸڭدٸ العا شىعارۋ مەشەۋ ادامعا لەززات سىيلايدى. تٷسٸنٸكتٸ نەرسە. جەنە سول تٷسٸنٸكتٸ نەرسەنٸڭ ٶمٸرٸن ۇزارتىپ, قازاقتى قىرىق قۇراق قىلىپ جٷرگەن ەڭ بٸرٸنشٸ بٸزدٸڭ زييالى قاۋىم, بٸزدٸڭ بيلٸك جەنە ٶزٸمٸزدٸڭ تەربيەمٸز. تەكتٸ بٸلۋ كەرەك, بٸراق ونى ۇلتتىڭ بٸرتۇتاستىعىنا قاۋٸپ كەلتٸرەتٸندەي ۇستانباۋ كەرەك. جازعانبىز بۇرىن: ەتنوگەنەز جاعىنان بٸز ەر رۋمەن ارالاسىپ, بٸرتۇتاس ۇلت بوپ قالىپتاسىپ قويعانبىز. ونى گەنەتيكا عىلىمى دەلەلدەگەن. سوندىقتان كٸم ناقتى قاي رۋدان, ناقتى سول بابادان تارادى ما, جوق پا, ٷلكەن سۇراق بەلگٸسٸنٸڭ استىنداعى مەسەلە. بٸز تٸلٸ, دٸنٸ, تاريحى, دەستٷرٸ, مەنتاليتەتٸ بٸر ۇلتپىز. بٸتتٸ, بولدى.
كەشەگٸ ورىستار, ەۋروپالىقتار بٸزگە سالىق تٶلەپ تۇردى دەيمٸز. بٷگٸن نەگە كەرٸسٸنشە? بٸز ەلٸ دە شىڭعىس حان زامانىنداعى ەيفورييادان ارىلماعان سيياقتىمىز. حيروسيمادا زارداپ شەككەن جاپوندىقتار, اعىلشىن مەن جاپوندىقتاردان قۇقاي كٶرگەن قىتايلار, فرانتسۋز, يسپاندىقتاردىڭ بودانى بولعان تالاي ەلدەر نەگە سەكٸرٸس جاسادى? بٸز نەگە ەرەڭ قۇتىلعان سيۋزەرەنگە قايتادان ۆاسسال بولۋدىڭ الدىندا تۇرمىز? سەبەبٸ, دٷنيەنٸڭ پارقىن بٸلمەدٸك, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ باعاسىن بٸلمەدٸك. ەلٸ دە كەش ەمەس. بٸز وسى 23 جىلدا قولىمىزدان كەلگەن نەگٸزگٸ شارۋالاردى جاسادىق. وعان دا تاۋبا. سول ۋاقىتتىڭ جارتىسىن ەلدٸ توناۋمەن اينالىستىق. جەردٸ توناپ جاتىپ, ٶز ۇرپاعىمىزدى توناپ جاتقانىمىزدى, ۇلى بابالاردىڭ اماناتىن اياق استى ەتكەنٸمٸزدٸ ۇعىنبادىق. كٶرٸنگەننٸڭ ۋىسىندا كەتكەن بايلىق بٸزگە گٷلدەنگەن عىلىم-بٸلٸمدٸ, سەۋلەتتٸ قالالاردى, جاڭا تەحنولرگييالاردى, مىقتى ەسكەردٸ, قارقىندى دەموگرافييالىق احۋالدى جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەر ەدٸ. ەتتەڭ دەسەيشٸ. قۇقىعىمىزدى تاپتادى, ٷندەمەدٸك. بايلىعىمىزدى تالان-تاراجعا سالدى, قىڭق دەمەدٸك. قازاق قويدان جۋاس دەسە, مەز بولامىز. بەرٸن ايت تا, بٸرٸن ايت, بٸز ٶز تاعدىرىنا, ٶز مەملەكەتٸنە, ٶمٸرٸنە, كەلەشەگٸنە نەمقۇرايدى قارايتىن ۇلتپىز.
بۇل - ٷلكەن كەمشٸلٸك. وسى مٸنەزٸمٸزبەن كٷرەسپەسەك, بەرٸن تاباققا سالىپ ٶزٸمٸز اپارىپ بەرەمٸز.
انانىڭ بالاسى, مىنانىڭ بايى, پەلەنشە رۋدىڭ ٶكٸلٸ وزباسىن دەيمٸز. تارقاتپاي-اق قويايىن. بٸر بٸرٸمٸزگە تٸلەۋلەس, باۋىرمال بولۋدان قالدىق.
بۇل بٸزدٸڭ كەمشٸلٸكتەردٸڭ بٸر پاراسى عانا. قۇلىقتى بولساڭىز, جالعاستىرارسىز. قورىقپاي, ۇيالماي ايتايىق. دەرتتٸ ەمدەۋ ٷشٸن, دەرٸگەر دياگنوز قويادى. ناۋقاستىڭ نازارى ەلسٸز, دٷنيەنٸ قابىلداۋى قاتە بولادى. ال, مۇنى جەرٸمٸزگە قاراپ جۇتىنىپ وتىرعاندار ەدەمٸ پايدالانىپ كەلەدٸ. قۇداي بەرگەننەن ايىرىلىپ قالمايىق دەسەك, تەزدەتٸپ ساۋىعايىق, اعايىن!
اقبەرەن ەلگەزەكتٸڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان
