قازاقستاندا سوڭعى بٸرنەشە جىلداعى ەڭ ٷلكەن ساياسي بەسەكە باستالدى. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىن سايلاۋ الدىنداعى ٷگٸت-ناسيحات ناۋقانىنىڭ شىمىلدىعى تٷرٸلدٸ. «ەدٸلەت» پارتيياسى دا بۇل بەيگەگە ٷلكەن دايىندىقپەن كٸرٸستٸ: ەلٸمٸزدٸڭ ەر تٷكپٸرٸندە 20 ايماقتىق, 226 اۋماقتىق شتابىن قۇرىپ, 30 مىڭعا جۋىق سەنٸمدٸ ٶكٸلٸن اتتاندىردى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
بٷگٸن رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتابتىڭ اشىلۋىندا پارتييا تٶراعاسى ايبەك دادەباي
شتاب جۇمىسىن اشقان ايبەك دەدەباي پارتييا دايىندىق كەزەڭٸن اياقتاپ, ەندٸ ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە سايلاۋشىلارمەن بەلسەندٸ جۇمىسقا كٸرٸسەتٸنٸن ايتتى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ رەفورمالارى ەلٸمٸزدە تٷبەگەيلٸ, وڭ ٶزگەرٸستەرگە جول اشىپ, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ تۇعىرىن بەكەمدەي تٷستٸ. بيىلعى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان جاڭا كونستيتۋتسييا ساياسي جٷيەمٸزدٸڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرىپ, مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ نىعايتا تٷسۋگە كەپٸلدٸك بولىپ وتىر. كونستيتۋتسييالىق قۇندىلىقتار – «ەدٸلەت» پارتيياسىنىڭ دا نەگٸزٸ, ٶزەگٸ. بٸز – ەلدەگٸ اۋقىمدى جاڭعىرۋ كەزەڭٸندە دٷنيەگە كەلگەن جاڭا فورماتتاعى پارتييامىز. بٸزدٸڭ ساياسي كٷشٸمٸز قازاقستانمەن بٸرگە ٶسٸپ, بٸرگە دامىپ كەلەدٸ. بٸز ٶز بولاشاعىمىزدى دا, بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرٸمٸزدٸڭ بولاشاعىن دا قازاقستانمەن بايلانىستىرامىز. سوندىقتان مەملەكەتتٸڭ ودان ەرٸ دامۋىنا دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸمٸزدٸ تەرەڭ سەزٸنەمٸز. ەر ازاماتتىڭ ٷنٸن ەستٸپ, حالىقتىڭ سۇرانىسى مەن قوعامنىڭ قاجەتتٸلٸگٸن, ەلدٸڭ تاڭداۋىن نەگٸزگە الا وتىرىپ جۇمىس ٸستەۋگە دايىنبىز. ٶيتكەنٸ دەل وسى قۇندىلىقتار قازاقستاننىڭ كەلەشەك دامۋىنىڭ بەرٸك ٸرگەتاسىنا اينالۋى تيٸس», - دەدٸ پارتييا تٶراعاسى.
پارتييا كەيٸن رەسمي سايتىندا «ەدٸلەتتٸ بولاشاق ٷشٸن» دەپ اتالعان باعدارلاماسىن جارييا ەتتٸ. حالىقتىڭ باستى مەسەلەلەرٸن قوزعاپ, جۇرتتىڭ جاعدايى مەن ەلدٸڭ ەرتەڭٸن سٶز ەتكەن باعدارلامادا جەتٸ ستراتەگييالىق ماقسات پەن ون نەگٸزگٸ باسىمدىق بەلگٸلەنگەن. باعدارلامانىڭ ٶزەگٸن - «زاڭ مەن تەرتٸپ», «تيٸمدٸ ينستيتۋتتار», «كٷشتٸ ٶڭٸر – قۋاتتى مەملەكەت», «تسيفرلىق مەملەكەت», «ەدٸلەتتٸ ەرٸ بەسەكەلٸ ەكونوميكا», «ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸك پەن اتاۋلى قولداۋ» جەنە «ادام كاپيتالىنا ينۆەستيتسييا» سيياقتى باعىتتار قامتيدى.
ۋەدە بەرۋ وڭاي, بٸراق پارتييا ازاماتتاردىڭ كٷندەلٸكتٸ تۇرمىس-تٸرشٸلٸگٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن تٷيتكٸلدەردٸ قالاي شەشكەلٸ وتىر, تالداپ كٶرەلٸك.
تۇرعىن ٷي: «ٶز ٷيٸم – ٶلەڭ تٶسەگٸم» دەي الامىز با?
قازاقتىڭ شەرٸ دە, زارى دا – باسپانا. تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸن شەشپەيٸنشە, ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلٸسٸم تۋرالى سٶز قوزعاۋ دا بوس ەۋرەشٸلٸك. «ەدٸلەت» پارتيياسى وسى مەسەلەنٸ تٷبەگەيلٸ شەشۋدٸ ٶز موينىنا الىپ وتىر. جان باسىنا شاققاندا تارلىق ەتەتٸن پەتەر كٶلەمٸن ۇلعايتۋدى مٸندەتٸنە الدى.
«30م². ەر وتباسىعا بارىنشا جايلى تۇرعىن ٷي جاعدايى جاسالسىن. بٸزدٸڭ بٸرٸنشٸ ماقساتىمىز – قازاقستاننىڭ ەر ازاماتىنا ورتا ەسەپپەن 30 شارشى مەتر تۇرعىن ٷي بولسىن دەيمٸز. ەلٸمٸزدٸڭ تۇرعىن ٷي قورى وزىق قارقىنمەن ٶسە بەرمەك, ونداعان مىڭ وتباسى توزعان, قۇلاعالى تۇرعان ٷيلەردەن كٶشٸرٸلەدٸ, قيىندىققا تاپ بولعان ٷلەستٸك قۇرىلىس نىساندارىنىڭ بەرٸ اياقتالادى», - دەپ جازىلعان باعدارلامادا.
بٸز ساراپشى, قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ «MediaLab» ورتالىعىنىڭ باسشىسى جاقسىبەك جيەناليەۆتەن وسى مەسەلەگە قاتىستى پٸكٸر سۇراپ, ەلدەگٸ تۇرعىن ٷيگە قاتىستى قازٸرگٸ جاعدايعا باعا بەرۋٸن, سونداي-اق, «ەدٸلەت» كٶزدەپ وتىرعان ماقساتتىڭ قانشالىقتى ورىندالۋى مٷمكٸن ەكەنٸن سۇرادى.
«باسپانا ەر وتباسىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ, تۇراقتىلىعى, بالالاردىڭ بولاشاعى جەنە ەرتەڭگٸ كٷنگە دەگەن سەنٸم. سوڭعى ٷش جىلدا مەملەكەت 30 453 جالدامالى پەتەر بەرٸپ, 23 818 جەڭٸلدەتٸلگەن تۇرعىن ٷي نەسيەسٸن رەسٸمدەگەن. بارلىعى شامامەن 54 مىڭ وتباسى عانا باسپانامەن قامتىلدى. بۇل كٶرسەتكٸشتٸ كەزەكتە تۇرعان ازاماتتاردىڭ سانىمەن سالىستىرساق, قازٸرگٸ قارقىننىڭ جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸ انىق كٶرٸنەدٸ. سونىمەن قاتار تۇرعىن ٷي مەن جالداۋ اقىسىنىڭ باعاسى كٶپتەگەن وتباسىنىڭ تابىسىنان جىلدامىراق ٶسۋدە. سوڭعى بەس جىلدا مەديانالىق جالاقى 122,5%-عا ارتقانىمەن, كٶپتەگەن ٶڭٸرلەردە تۇرعىن ٷي باعاسى مەن جالداۋ قۇنى ودان دا جوعارى قارقىنمەن قىمباتتادى. سوندىقتان تۇراقتى تابىسى بار وتباسىلاردىڭ ٶزٸ باسپانالى بولۋدى كەيٸنگە قالدىرۋعا مەجبٷر.
تاعى بٸر ماڭىزدى كٶرسەتكٸش – تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتٸلۋ دەڭگەيٸ. قازاقستاندا بٸر ادامعا ورتا ەسەپپەن 21 شارشى مەتر تۇرعىن ٷيدەن كەلەدٸ. ال دامىعان مەملەكەتتەردە بۇل كٶرسەتكٸش 38–66 شارشى مەتردٸڭ ارالىعىندا. بۇل ەلٸمٸزدە تۇرعىن ٷي قورىن ۇلعايتۋعا جەنە حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ەلٸ دە ٷلكەن مٷمكٸندٸك بار ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ», – دەدٸ ول.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, كەز كەلگەن مەملەكەتتٸك باعدارلامانىڭ نەتيجەسٸ قاراپايىم ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ كٶرسەتكٸشتەرمەن باعالانۋى كەرەك.
«جىل سايىن ەل بويىنشا جەنە ەر ٶڭٸردە تۇرعىن ٷي نەمەسە تۇرعىن ٷي كٶمەگٸن العان ازاماتتاردىڭ ٷلەسٸن جالپى كەزەكتەگٸ ادامدار سانىنا قاتىستى جارييالاپ وتىرۋ. وسىنداي بٸرىڭعاي كٶرسەتكٸش تۇرعىن ٷي ساياساتىنىڭ قانشالىقتى تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن قوعامعا اشىق باعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. تۇرعىن ٷي ساياساتى ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ ناقتى قاجەتتٸلٸگٸنە نەگٸزدەلۋٸ تيٸس. قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ, قۇرىلىس قارقىنى جەنە مەملەكەتتٸك قولداۋ تۇرعىن ٷيگە مۇقتاج ادامداردىڭ سانىنا تٸكەلەي بايلانىستى بولعاندا عانا ەلەۋمەتتٸك ساياسات تيٸمدٸ ەرٸ ەدٸل بولادى. مۇنداي تەسٸل تۇرعىن ٷي كەزەگٸن بٸرتٸندەپ قىسقارتىپ, وتباسىلاردىڭ ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋعا جەنە ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك باعدارلامالارعا دەگەن سەنٸمٸن ارتتىرادى», – دەيدٸ ول.
سونداي-اق, «ەدٸلەت» پارتيياسى بانككە شاپقىلاپ, قاعاز جيناۋدان شارشاعان حالىق ٷشٸن يپوتەكا رەسٸمدەۋ پروتسەسٸ تولىقتاي تسيفرلىق جٷيەگە كٶشٸرۋگە ۋەدە بەردٸ. باعدارلاماداعى ەڭ قىزىق جاڭالىقتىڭ بٸرٸ – «ارەندامەن ساتىپ الۋ» مەحانيزمٸ بولىپ وتىر. بۇل جٷيە بويىنشا ازاماتتىڭ اي سايىن تٶلەيتٸن جالداۋ اقىسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ كەيٸن ٷيدٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىنا ەسەپتەلٸپ وتىرادى.
اۋىل تاعدىرى – ەل تاعدىرى: اۋىلدىق جەرلەردٸ جاڭعىرتۋ
اۋىل – ۇلتتىڭ بەسٸگٸ, رۋحانيياتتىڭ قاينار كٶزٸ, اتا-بابا اماناتى. بٸراق بٷگٸندە اۋىلداعى اعايىننىڭ جاعدايى قالاداعىمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ. پارتييا ۇستانىمى انىق: اۋىل ادامى دا ساپالى بٸلٸم مەن مەديتسيناعا, زاماناۋي ينفراقۇرىلىمعا تەڭدەي قول جەتكٸزۋٸ تيٸس.
وسى ماقساتتا اۋىل حالقىنىڭ 90 پايىزى قونىستانعان 3,5 مىڭ تٸرەك جەنە سپۋتنيكتٸك ەلدٸ مەكەن قايتا جاڭعىرتىلادى. اۋىلداردىڭ زاماناۋي ينفراقۇرىلىمى دەل وسى ەلدٸ مەكەندەردٸڭ نەگٸزٸندە قالىپتاسادى.
باعدارلامادا اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ جىلدام ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ, توزىعى جەتكەن اۋىز سۋ جٷيەلەرٸن جاڭارتۋ, ەلەكتر جەلٸلەرٸنٸڭ تۇراقتى جۇمىسىن ورناتۋ جەنە تاس جولداردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ مٸندەتتەلگەن.
اۋىلعا تەك اگرارلىق سەكتور رەتٸندە قاراۋ دۇرىس ەمەس. سوندىقتان اگروتۋريزم, قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى, قولٶنەر مەن تسيفرلىق جۇمىس ورىندارىن اشۋ ارقىلى اۋىل ەكونوميكاسىن تٷزەتۋ ۇسىنىلدى. اۋىلعا بارعان مۇعالٸم, دەرٸگەر مەن ٶزگە دە بٸلٸكتٸ ماماندارعا بەرٸلەتٸن ەلەۋمەتتٸك قولداۋ مەن باسپانا مەسەلەسٸن شەشۋ شارالارى ۇلت بولاشاعىنا سالىنعان ينۆەستيتسييا دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
بيزنەس جەنە ەڭبەك نارىعى: ميلليون مٷمكٸندٸك
شاعىن جەنە ورتا بيزنەس – كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ بەرٸك دٸڭگەگٸ. پارتييا باعدارلاماسىنان بايقاعانىمىزداي, ورتا بيزنەستٸڭ ەكونوميكاداعى ٷلەسٸن قازٸرگٸ ماردىمسىز 7 پايىزدان 20 پايىزعا ارتتىرۋ كٶزدەلگەن. سونىمەن بٸرگە, بيزنەستٸ نەگٸزسٸز تەكسەرۋدەن قورعاۋ, بيۋروكراتييالىق بٶگەتتەردٸ جويۋ, ەكونوميكالىق داۋلاردى ازاماتتىق-قۇقىقتىق تەرتٸپپەن شەشۋ ارقىلى كەسٸپكەردٸڭ يىعىنان ەكٸمشٸلٸك جٷكتٸ الىپ تاستاۋ مٸندەتتەلٸپ وتىر. مەملەكەتتٸك قولداۋ دا ەندٸ ٶندٸرٸسٸن كەڭەيتٸپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشا الاتىن ناقتى كەسٸپورىندارعا بەرٸلمەك.
باعدارلامادا 2031 جىلعا دەيٸن ەلدە كەمٸندە 1 ميلليون ساپالى جۇمىس ورنىن قۇرۋ مٸندەتٸ قويىلعان. ٶڭٸر ەكٸمدەرٸنٸڭ جۇمىسى ەندٸ جالاڭ ەسەپپەن ەمەس, ەر 10 مىڭ تۇرعىنعا جىل سايىن كەمٸندە 100 ساپالى جۇمىس ورنىن اشۋ كٶرسەتكٸشٸمەن باعالاناتىن بولادى. ەڭبەك نارىعىن تسيفرلاندىرۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ تەجٸريبەسٸ مەن قابٸلەتٸنە ساي بوس جۇمىس ورىندارىن اۆتوماتتى تٷردە تاۋىپ بەرەتٸن جٷيە قۇرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن بەلگٸلەنگەن كۆوتالاردىڭ اتى عانا ەمەس, زاتى ورىندالۋى تيٸس.
ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ: كٶمەك شىن مۇقتاجعا جەتۋٸ تيٸس
«ەدٸلەت» پارتيياسى ەلەۋمەتتٸك ساياساتتا اقشانى وڭدى-سولدى شاشۋدان ارىلىپ, اتاۋلى قولداۋ قاعيداتىن ۇسىنعان. قولداۋ جٷيەسٸ ادامدى ماسىلدىققا ەمەس, قوعامداعى بەلسەندٸلٸگٸن كٷشەيتۋگە باعىتتالۋى كەرەك. پارتييا ينكليۋزييا سالاسىندا تٶڭكەرٸس جاساعىسى كەلٸپ وتىر. ەندٸ «جەكە ەلەۋمەتتٸك ۆاۋچەرلەر» ەنگٸزٸلەدٸ. بۇل قاعيدا بويىنشا مەملەكەت بٶلەتٸن قاراجات قىزمەت كٶرسەتۋشٸ مەكەمەگە ەمەس, ناقتى مۇقتاج ازاماتتىڭ ٶزٸنە بەرٸلەدٸ جەنە ول قىزمەتتٸ قاي جەردەن الۋدى ٶزٸ تاڭدايدى.
ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار بالالاردىڭ اتا-انالارى ٷشٸن «بٸر تەرەزە» قاعيداتى ۇسىنىلعان. دياگنوستيكادان باستاپ وڭالتۋعا دەيٸنگٸ بارلىق پروتسەستٸ بٸر جەردەن الۋ ەبٸگەرگە تٷسكەن انالاردىڭ جٷگٸن جەڭٸلدەتپەك.
بٸلٸم مەن دەنساۋلىق: ادام كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسييا
قازٸر قولىندا ديپلومى بار, بٸراق قولىنان ٸس كەلمەيتٸن ماماندار زامانى ٶتتٸ. بٸلٸم جٷيەسٸ ناقتى نارىققا قاجەتتٸ كادرلاردى دايارلاۋعا كٶشۋٸ تيٸس.
2028 جىلعا دەيٸن بالاباقشا كەزەگٸندە تۇرعان 2-6 جاس ارالىعىنداعى بٷلدٸرشٸندەردٸ تولىق قامتۋ, ال 2031 جىلعا دەيٸن 300 مىڭ جاڭا وقۋشى ورنىن سالۋ مەجەلەنگەن. اۋىلدىق تٸرەك مەكتەپتەر جەلٸسٸن قۇرۋمەن قاتار, جاراتىلىستانۋ, ينجەنەرلٸك جەنە IT باعىتىن دامىتۋ ٷشٸن ٶڭٸرلەردە STEM-سىنىپتار اشىلماق. كوللەدجدەردەگٸ دۋالدى وقىتۋدى 45 پايىزعا جەتكٸزٸپ, ستۋدەنتتەردٸ تٸكەلەي ٶندٸرٸس ورىندارىندا تەجٸريبەدەن ٶتكٸزۋ كٶزدەلگەن.
پارتييا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالىسىنا دا ٶزٸندٸك ٶزگەرٸس ەنگٸزبەك. جٷرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ, كارديولوگييالىق وڭالتۋ, ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتىن دامىتۋ جەنە انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋدى نازارىنا الىپ وتىر. جىل سايىن 40 مىڭ جاستى جۇمىسپەن قامتۋ, جاس كەسٸپكەرلەرگە گرانتتار بەرۋ جەنە جۇمىس ٸستەيتٸن جاستارعا ارنالعان ٶڭٸرلٸك يپوتەكالىق باعدارلامالاردى دامىتۋ ۇسىنىلدى.
«ەدٸلەت» پارتيياسىنىڭ «ەدٸلەتتٸ بولاشاق ٷشٸن» باعدارلاماسى جالاڭ ۋەدە مەن قۇرعاق سٶزدٸڭ جيىنتىعىنداي كٶرٸنبەيدٸ. پارتييا ۇلتتىڭ جانىنا باتقان ەلەۋمەتتٸك «سىزداۋىقتاردى» ەمدەۋگە بٸلەك سىبانا كٸرٸسەتٸنٸن مەلٸمدەپ وتىر. ەرينە, قاعاز بەتٸندەگٸ ايشىقتى سٶزدەردٸڭ ناقتى ٸسكە اينالۋى ٷشٸن ۋاقىت سىنىنان, حالىقتىڭ تارازىسىنان ٶتۋٸ كەرەك. دەگەنمەن, باستامانىڭ تٷپكٸ ماقساتى ايقىن: شىن مۇقتاجعا قولداۋ كٶرسەتٸپ, ەربٸر قازاقستاندىقتىڭ ٶز ەلٸندە ەڭسەسٸن تٸك ۇستاپ ٶمٸر سٷرۋٸن قامتاماسىز ەتۋ.
سايلاۋالدى باعدارلامانىڭ تولىق مەتٸنٸن "ەدٸلەت" پارتيياسىنىڭ سايتىنان وقي الاسىزدار.
دايىنداعان: «ەدٸلەت» پارتيياسىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ. «ەدٸلەت» پارتيياسى» قب سايلاۋ قورىنىڭ قاراجاتى ەسەبٸنەن تٶلەندٸ. تاپسىرىس بەرۋشٸ: ن.ت. مىڭجاساروۆ.
