قر بعم مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ بٶلٸم باستىعى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جاباي قاليەۆ قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جەنە ححٸ عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىنا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«ەلٸمٸز, بيىل, ياعني 2020 جىلى بٸرنەشە ماڭىزدى مەرەيتويدى اتاپ ٶتكٸزگەلٸ وتىر. سولاردىڭ قاتارىندا كونستيتۋتسييامىزدىڭ 25 جىلدىعىن, التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىن, ەل-فارابيدٸڭ 1150-جىلدىعىن, ابايدىڭ 175 جىلدىعىن مەملەكەت دەڭگەيٸندە اتاپ ٶتەتٸن بولدىق. سونداي-اق, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعانىنا شيرەك عاسىر تولادى. تيٸستٸ ٸس-شارالاردىڭ بارلىعىن ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەي, مازمۇندى وي تۋدىراتىن دەڭگەيدە ٶتكٸزەمٸز» دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ. وسى مەرەيتويلاردىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ ماڭىزدىلارىنىڭ بٸرٸ – ول اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىعى», - دەيدٸ جاباي قاليەۆ.
ول مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جەنە ححٸ عاسىرداعى قازاقستان» دەگەن ماقالاسىنداعى ايتىلعان پٸكٸرلەرٸ مەن تۇجىرىمدارى قاتتى قۋانتقانىن ايتتى.
«پرەزيدەنتٸمٸز ايتقانداي, قازٸرگٸ ٶركەنيەتتٸ مەملەكەتتەردٸڭ بارلىعى دەرلٸك شوقتىعى بيٸك تاريحي تۇلعالارىمەن ماقتانا الادى. ولاردىڭ قاتارىندا ساياساتكەرلەر, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸ, قولباسشىلار, اقىن-جازۋشىلار, ٶنەر جەنە مەدەنيەت مايتالماندارى بار. قازاق جۇرتى دا بٸرتۋار پەرزەنتتەردەن كەندە ەمەس. سولاردىڭ ٸشٸندە ابايدىڭ ورنى ەرەكشە.
قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ ماقالاسىنىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ول بۇل ەڭبەگٸندە اباي تۋرالى وي-پٸكٸرلەرٸن قازٸرگٸ زامانعى تالاپتارمەن ٷيلەسٸمدٸ ۇشتاستىرىپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸر ەلەم كٷن سايىن ەمەس, ساعات سايىن ٶزگەرۋدە. بارلىق سالادا جاڭا مٸندەتتەر مەن تىڭ تالاپتار قويىلۋدا. عىلىمداعى جاڭالىقتار ادامدى العا جەتەلەيدٸ. اقىل-ويمەن عانا وزاتىن كەزەڭ كەلدٸ. زامان كٶشٸنە ٸلەسٸپ, ٸلگەرٸ جىلجۋ ٷشٸن بٸز سانانىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋٸمٸز كەرەك. بۇل قادام ٶركەنيەتتٸڭ وزىق تۇستارىن ۇلتتىق مٷددەمەن ٷيلەستٸرە بٸلۋدٸ تالاپ ەتەدٸ», - دەيدٸ ول.
ابايدىڭ شىعارمالارىنا زەر سالساق, ونىڭ ٷنەمٸ ەلدٸڭ العا جىلجۋىنا, ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە شىن نيەتٸمەن تٸلەۋلەس بولعانىن, وسى يدەيانى بارىنشا دەرٸپتەگەنٸن بايقاۋعا بولادى.
«ال ٸلگەرٸلەۋدٸڭ نەگٸزٸ بٸلٸم مەن عىلىمدا ەكەنٸن انىق بٸلەمٸز. اباي قازاقتىڭ دامىلسىز وقىپ-ٷيرەنگەنٸن بار جان-تەنٸمەن قالادى. «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەپ, بٸلٸمدٸ يگەرمەيٸنشە, بيٸكتەردٸڭ باعىنا قويمايتىنىن ايتتى. «پايدا ويلاما, ار ويلا, تالاپ قىل ارتىق بٸلۋگە» دەگەن ٶنەگەلٸ ٶسيەتٸن دە وسى تۇرعىدان ۇعىنۋىمىز قاجەت.
بۇل تۇجىرىمدار قازٸر دە اسا ٶزەكتٸ. تٸپتٸ بۇرىنعىدان دا زور ماڭىزعا يە بولىپ وتىر, سەبەبٸ ححٸ عاسىرداعى عىلىمنىڭ ماقساتى بيٸككە ۇمتىلۋ, الىسقا قۇلاش سەرمەۋ ەكەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. ال بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز – وسى ٸلگەرٸ كٶشكە ٸلەسٸپ قانا قويماي, الدىڭعى قاتاردان ورىن الۋ.
اباي ايرىقشا دەرٸپتەگەن يگٸلٸكتٸ ٸستٸڭ بٸرٸ – تٸل ٷيرەنۋ. اقىن «ەربٸرەۋدٸڭ تٸلٸن, ٶنەرٸن بٸلگەن كٸسٸ ونىمەنەن بٸردەيلٸك داعۋاسىنا كٸرەدٸ, اسا ارسىزدانا جالىنبايدى», – دەيدٸ. دەمەك, ٶزٸمٸزدەن وزىق تۇرعان جۇرتپەن دەڭگەيلەس بولۋ ٷشٸن دە ونىڭ تٸلٸن مەڭگەرۋدٸڭ ماڭىزى زور», - دەيدٸ جاباي قاليەۆ.
ول قازٸر انا تٸلٸمٸزدٸڭ دامۋىنا نازار اۋدارىپ, ونىڭ مەرتەبەسٸن ارتتىرۋ كەرەكتٸگٸنە توقتالدى.
«اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەنۋگە دە باسىمدىق بەرۋ قاجەت. جاستارىمىز نەعۇرلىم كٶپ تٸلدٸ مەڭگەرسە, سوعۇرلىم مٷمكٸندٸگٸ كەڭەيەدٸ. بٸراق ولاردىڭ انا تٸلٸن بٸلۋٸنە باسا مەن بەرگەن جٶن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بٸز ابايدى تەرەڭ تانۋعا باسا مەن بەرگەنٸمٸز جٶن. ابايدى تانۋ – ادامنىڭ ٶزٸن-ٶزٸ تانۋى. ادامنىڭ ٶزٸن-ٶزٸ تانۋى جەنە ٷنەمٸ دامىپ وتىرۋى, عىلىمعا, بٸلٸمگە باسىمدىق بەرۋٸ – كەمەلدٸكتٸڭ كٶرٸنٸسٸ. ينتەللەكتۋالدى ۇلت دەگەنٸمٸز دە – وسى. وسىعان وراي, اباي سٶزٸ ۇرپاقتىڭ باعىت الاتىن تەمٸرقازىعىنا اينالۋى قاجەت. اباي قازاقتىڭ ەر بالاسىن ۇلتجاندى ازامات ەتٸپ تەربيەلەۋگە شاقىردى. ونىڭ مۇراسى – پاراساتتى پاتريوتيزمنٸڭ مەكتەبٸ, ەلدٸكتٸ قادٸرلەۋدٸڭ نەگٸزٸ. وسى مٸندەتتەردٸ حالىق اراسىندا كەڭٸنەن ناسيحاتتاپ, جٷزەگە اسىرۋعا بەلسەندٸ اتسالىسۋ – زييالى قاۋىمنىڭ ابىرويلى پارىزى دەپ بٸلەمٸز», - دەيدٸ جاباي نۇرماقۇلى.
