قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ كەزەكتٸ وتىرىسىندا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك ۇسىنۋدى جەتٸلدٸرۋ شارالارى قارالدى. اەك تٶلەۋدٸڭ ەرەكەت ەتٸپ تۇرعان تەتٸگٸن تٷزەۋ تۋرالى قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ ب. نۇرىمبەتوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, اەك تٶلەۋ كريتەرييلەرٸن ٶزگەرتۋ ونىڭ ايقىندىعىن, ەدٸلدٸگٸن جەنە ەڭبەككە دەگەن ىنتانى قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق, از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىنا كەپٸلدەندٸرٸلگەن ەلەۋمەتتٸك پاكەتتٸ ەنگٸزۋگە باعىتتالعان.
«بيىل 1 سەۋٸردەن باستاپ كەدەيلٸك شەگٸ 50%-دان 70%-عا دەيٸن ٶستٸ (14 849-دان 20 789 تەڭگەگە دەيٸن), سونداي-اق, تابىسى تٶمەن وتباسىنىڭ ەربٸر بالاسىنا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك ناقتى 20 789 تەڭگە مٶلشەرٸندە بەلگٸلەندٸ. سونىمەن قاتار, شارتسىز اقشالاي كٶمەكتٸ تاعايىنداۋ مەرزٸمٸ 3 ايدان 6 ايعا دەيٸن, شارتتى اقشالاي كٶمەك 6 ايدان 12 ايعا دەيٸن ۇزارتىلعان بولاتىن. وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك 417 مىڭ وتباسىعا نەمەسە 2,1 ملن ادامعا تاعايىندالدى. اەك ورتاشا مٶلشەرٸ 2,5 ەسەگە ۇلعايتىلادى.
بارلىق اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋشىلاردىڭ جارتىسىنان استامى - كٶپ بالالى وتباسىلاردىڭ مٷشەلەرٸ. مينيستر اتاپ ٶتكەندەي, ەنگٸزٸلگەن اەك تەتٸگٸ وڭ ەرٸ تەرٸس فاكتٸلەرگە يە. ٶكٸنٸشكە وراي, جەكەلەگەن ازاماتتار اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ كەڭەيتٸلگەن مٷمكٸندٸكتەرٸن تەرٸس پايدالانعان فاكتٸلەر ورىن العان. مىسالى, اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تاعايىنداۋ كەزٸندە 73 000-نان استام وتباسى ٶز تابىستارىن جاسىرىپ, اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ زاڭسىز تاعايىلدانعانى انىقتالعان.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا مينيسترلٸكتە قولدانىستاعى اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك جٷيەسٸن ٶزگەرتەتٸن زاڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. ۇسىنىلعان ٸس-شارالار كەشەندٸ تٷردە قاراستىرىلۋى كەرەك. بۇل — كٶپ بالالى انالاردى قولداۋ, جاڭعىرتىلعان اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك, كەپٸلدەندٸرٸلگەن ەلەۋمەتتٸك پاكەت.
از قامتىلعان بالالاردىڭ 60%-عا جۋىعى كٶپ بالالى وتباسىدان شىققان بالالار (56,5%). وسىعان بايلانىستى, اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋشى وتباسىلار قۇرامىنان بالالاردى شىعارىپ, ولارعا تابىسقا قاراماستان بەرٸلەتٸن مەملەكەتتٸك جەردەماقىعا اۋىستىرۋ ۇسىنىلادى. بۇل كٶپ بالالى انالاردىڭ بەدەلٸن مويىنداپ, ولاردىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ جولى بولادى.
كٶپ بالالى وتباسىلارعا بەرٸلەتٸن جاڭا مەملەكەتتٸك جەردەماقىنى 42 500 تەڭگەدەن 73 375 تەڭگەگە دەيٸن سارالانعان مٶلشەردە بەلگٸلەۋ ۇسىنىلادى. اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان جەنە ٶز بەتٸنشە شىعۋعا مٷمكٸندٸگٸ جوق ادامدارعا تاعايىندالۋى تيٸس.
وسىعان بايلانىستى, كەلەسٸ نەگٸزگٸ تەتٸكتەر ۇسىنىلادى: اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ توقسان سايىنعى تاعايىنداۋ تەرتٸبٸن قايتارۋ جەنە تيٸسٸنشە شارتتى جەنە شارتسىز كٶمەكتٸ ٷش ايعا تاعايىنداۋ», — دەدٸ مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل بٸر جاعىنان اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋشىلاردىڭ ٶز تابىسىن جاسىرۋ جاعدايلارىن بارىنشا تٶمەندەتەتٸن بولادى. ەكٸنشٸ جاعىنان, كٶمەكتٸ تاعايىنداۋ تەرتٸبٸ ەدٸل بولادى, سەبەبٸ, وتباسىنىڭ جان باسىنا شاققانداعى تابىسى, كەلەسٸ توقساندا كٶبٸنە ازايۋ جاعىنا ٶزگەرٸپ جاتادى, ياعني اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸ توقسان سايىن ەسەپتەگەندە تاعايىندالعان مٶلشەرٸ ۇلعايۋى مٷمكٸن. بارلىق وتباسى مٷشەلەرٸنە اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك ورتا تابىسى مەن كەدەيلٸك شەگٸ اراسىنداعى ايىرماشىلىق كٶلەمٸندە تٶلەنەتٸن بولادى.
«ەگەر وتباسىنىڭ ەڭبەككە قابٸلەتتٸ مٷشەسٸ ۇسىنىلعان جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنان باس تارتسا, وندا ول جەنە ونىڭ وتباسىنىڭ بارلىق مٷشەسٸ اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋ قۇقىعىنان ايىرىلادى.
سونداي-اق, بالا كٷتٸمٸمەن اينالىساتىن اناعا بالا ٷش جاسقا تولعاننان كەيٸن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندٸ شارالارىنا قاتىسۋ قۇقىعىن بەرۋ ۇسىنىلادى.
بۇعان قوسا, ۋچاسكەلٸك كوميسسييالار جۇمىسىن كٷشەيتۋ قاجەت. اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك بەرۋگە مۇقتاج ەمەس وتباسىلارعا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تاعايىنداۋدان باس تارتۋ نەگٸزدەرٸن تولىقتىرۋ ۇسىنىلادى.
اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەككە ٷمٸتكەر وتباسىلار سانىنىڭ ارتۋى, قوعامدىق نەگٸزدە جۇمىس ٸستەيتٸن ۋچاسكەلٸك كوميسسييالاردىڭ جۇمىسىنا ەسەر ەتكەنٸن مويىنداۋ كەرەك. سوندىقتان ۋچاسكەلٸك كوميسسييالارعا وتباسىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنا تەكسەرۋ جٷرگٸزۋ جەنە قورىتىندى جاساۋ ٷشٸن مەرزٸمدٸ ٷش كٷننەن جەتٸ كٷنگە دەيٸن ارتتىرۋدى ۇسىنامىز.
مەملەكەتتٸك اتاۋلى كٶمەك تۋرالى زاڭدى تابىسى از وتباسىنداعى بالالارعا كەپٸلدٸ ەلەۋمەتتٸك توپتامانى ەنگٸزۋمەن كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى.
مەكتەپكە دەيٸنگٸ جاستاعى بالالار تاماقپەن, گيگيەنالىق قۇرالدارمەن جەنە بٸلٸم بەرۋ قىزمەتتەرٸمەن قامتاماسىز ەتٸلەتٸن بولادى. ال, وقۋشى بالالار ٷشٸن مەكتەپتەردە تەگٸن ىستىق تاماقتى, كٷندەلٸكتٸ مەكتەپكە بارىپ-كەلۋگە تەگٸن جول جٷرۋدٸ, سونداي-اق مەكتەپ فورماسى مەن وقۋ قۇرالدارىن الۋدى مەملەكەت ەسەبٸنەن بەرۋ كٶزدەلەدٸ», — دەدٸ مينيستر.
ب. نۇرىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, وسىلايشا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ قولدانىستاعى تەتٸگٸ تٷزەتٸلەتٸن بولادى. كٶپ بالالاى وتباسىلار مەملەكەتتٸڭ قامقورلىعىندا بولدى جەنە سولاي قالا بەرمەك.
«اەك – بۇل ۋاقىتشا قولداۋ. وتباسىنىڭ ەل-اۋقاتى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك مەملەكەتپەن قاتار, ەڭبەككە جارامدى وتباسى مٷشەلەرٸنە دە جٷكتەلۋٸ كەرەك. اتالعان زاڭ جوباسى از قامتىلعان ازاماتتارعا اتاۋلى, اشىق جەنە ەدٸل كٶمەك كٶرسەتۋدٸ قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس, جۇمىس ٸستەۋگە جاڭا ىنتا بەرۋٸ كەرەك. سونىڭ نەتيجەسٸندە مەملەكەت تەك مۇقتاج ادامدارعا كٶمەكتەسەدٸ», — دەپ تولىقتىردى ەڭبەك مينيسترٸ.
ٶز كەزەگٸندە پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ب. ساپارباەۆ اەك تاعايىنداۋ ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ادامدارعا ارنالعانىن اتاپ ٶتتٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا تەتٸكتەر جەتٸلدٸرٸلٸپ جاتىر, قولداۋ مەسەلەلەرٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسە جالعاسادى.
