قازاقستاندا 15 قاراشادا ۇلتتىق ۆاليۋتا كٷنٸ اتالىپ ٶتەدٸ. دەل وسى كٷن قارجىگەرلەردٸڭ كەسٸبي مەرەكەسٸ سانالادى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
بٷگٸن ۇلتتىق ۆاليۋتامىز تەڭگەگە 26 جىل تولدى. 1993 جىلى 12 قاراشادا قر پرەزيدەنتٸنٸڭ 15 قاراشادان باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگەنٸ اينالىمعا شىعارۋ تۋرالى جارلىعى جارىق كٶردٸ. دەل وسى كٷنٸ پرەزيدەنت حالىققا ٷندەۋ جارييالادى.
«وسى ۋاقىتتان باستاپ قازاقستاننىڭ شىنايى تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ ماڭىزدى كەزەڭٸ باستالادى. بۇنداي تاريحي سەتتەر ەل ٶمٸرٸندە بٸر-اق رەت بولاتىن ٸرٸ وقيعا», - دەدٸ ن.نازارباەۆ.
26 جىلدا تەڭگەنٸڭ 4 سەريياسى شىقتى. بٸرٸنشٸ اقشامىز ۇلىبريتانييادا باسىلىپ شىقتى. 1995 جىلى ٶز بانكنوت فابريكامىز اشىلدى.
ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ العاشقى لەگٸندە «پورترەتتٸك سەرييا» قولدانىلعان. اۆتورلار بانكنوت بەتتەرٸندە قازاقتىڭ ۇلى تۇلعالارىنىڭ سۋرەتتەرٸن جارييالادى.
وسىلايشا تۇڭعىش رەت اقشا بەتٸندە ەل-فارابي, سٷيٸنباي, قۇرمانعازى, شوقان ۋەليحانوۆ, اباي, ەبٸلقايىر حان, ابىلاي حان بەينەلەرٸ جارىق كٶردٸ.
ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ەكٸنشٸ لەگٸ قازاقستاندا باسىلىپ شىقتى. جاڭا سەرييا «ەل-فارابي» دەپ اتالدى.
شىعىس ويشىلىنىڭ بەينەسٸ 200-10000 تەڭگەگە دەيٸنگٸ بانكنوتتارعا باسىلدى. بۇل اقشا اينالىمدا كٶپ بولعان جوق. ادام بەينەسٸ سالىنعان بانكنوتالار تەز جىرتىلىپ, مىجىلاتىندىقتان سۋرەتشٸلەر پورترەتتٸك سۋرەتتەردەن باس تارتا باستادى.
ۇلتتىق ۆاليۋتامىزدىڭ ٷشٸنشٸ بۋىنى 2006 جىلى بەيتەرەك بەينەسٸمەن جارىق كٶردٸ.
بۇل جولى ديزاينەرلەر اقشا بەتٸندە تەك قازاقستاننىڭ تاريحىن عانا ەمەس, سەۋلەتٸ مەن تابيعاتىن دا سىيعىزۋعا تىرىستى. تەڭگەنٸڭ بەتٸندە اشىق الاقان, تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ قولى, ەنۇراننىڭ نوتالارى باسىلدى.
«2011 جىلدان باستاپ قازاقستاندىقتاردىڭ قولىندا جاڭا ۆاليۋتا اينالىمعا شىعا باستادى. «سامۇرىق» سەريياسىنداعى نومينالى 500, 1 000, 2 000, 5 000, 10 000 جەنە 20 000 تەڭگە بولاتىن اقشا پايدا بولدى. بٸر جاق بەتٸندە «قازاق ەلٸ» مونۋمەنتٸ مەن ۇشىپ بارا جاتقان كەپتەرلەر جارييالاندى. ەكٸنشٸ جاق بەتٸنە سۋرەتشٸلەر الماتى قالاسىنىڭ, ەرتٸس ٶزەنٸنٸڭ,ٷستٸرت جازىعىنىڭ پانوراماسىن بەينەلەدٸ» - دەدٸ ۇلتتىق بانكتەن.
مونەتالاردىڭ بٸرٸنشٸ پارتيياسى گەرمانييادا باسىلدى. ال قازٸر مونەتالار قازاقستان مونەتا سارايىندا شىعارىلادى. مونەتا سارايىندا ينۆەستيتسييالىق, كوللەكتسييالىق شاقالار شىعارىلدى.
قازٸر اينالىمدا نومينالى 1, 2, 5, 10, 20, 50 جەنە 100 تەڭگە بولاتىن مونەتالار بار. كەلەر جىلى نومينالى 200 تەڭگە بولاتىن مونەتا شىعادى. قر ۇلتتىق بانكٸ كوللەكتسييالىق مونەتالاردى شىعارۋدى 1995 جىلدان باستاپ جولعا قويعان. ينۆەستيتسييالىق مونەتالار – اu 999,9 باعالى مەتالداردان سوعىلعان.
تەڭگە ٶز تاريحىندا 3 رەت دەۆالۆاتسيياعا ۇشىرادى. 1993 جىلدىڭ قاراشاسىندا $1 قۇنى 4,7 تەڭگە بولاتىن. 1994 جىلدىڭ قاراشاسىندا $1 قۇنى 50 تەڭگەدەن استى.
1999 جىلى تۇڭعىش رەت تەڭگە ەلسٸرەدٸ. جىل سوڭىندا $1 قۇنى 138 تەڭگەگە جەتتٸ.
ەكٸنشٸ دەۆالۆاتسييا سالقىنى 2009 جىلدىڭ سوڭىندا سوقتى. $1 قۇنى 148 تەڭگەگە جەتتٸ.
2014 جىلدىڭ قاڭتارىندا ٷشٸنشٸ قۇنسىزدانۋ تولقىنى كەلٸپ, $1 قۇنى 181 تەڭگەگە جەتتٸ.
2015 جىلدىڭ تامىزىندا قازاقستان تەڭگە باعامىنىڭ ەركٸن تەربەلٸسٸنە كٶشتٸ. بٷگٸندە تەڭگەنٸڭ رەسمي باعامى $1 – 388 تەڭگە.
