قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» جوباسىن ٸسكە اسىرۋ مەسەلەسٸ قارالدى.
قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ج. قاسىمبەك قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىلعى 27 اقپانداعى «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ XVIII سەزٸندە بەرگەن تاپسىرماسىنا سەيكەس «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» جوباسىن ٸسكە اسىرۋ باستالعانىن ايتىپ ٶتتٸ.
جوبانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى — اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ, اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك ورتاسىن جاڭعىرتۋ, ولاردى ٶڭٸرلٸك ستاندارتقا دەيٸن جەتكٸزۋ. جوبا شەڭبەرٸندە ەلەۋمەتتٸك جەنە ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ, اۋىل حالقىنىڭ ەلەۋمەتتٸك يگٸلٸكتەر مەن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەرگە قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جەنە جالپى جايلى ٶمٸر سٷرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا بٸرقاتار مٸندەتتەردٸڭ شەشٸمٸ تابىلاتىن بولادى.
ج. قاسىمبەك الداعى جىلدارى اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ باسىمدىلاۋ ٷشٸن ەسەپتەۋ كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ەدٸستەمەسٸ مەن مودەلٸ جەتٸلدٸرٸلٸپ جاتقانىن مەلٸم ەتتٸ. ٶڭٸرلٸك ستاندارتتار – بۇل ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىنىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ. ولارعا ەلەۋمەتتٸك يگٸلٸكتەر مەن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر قولجەتٸمدٸلٸگٸنٸڭ ناقتى كريتەرييلەرٸنٸڭ تٸزٸمٸ, سونداي-اق ٶمٸر سٷرۋ ٷشٸن ادامداردى قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىمدارمەن قامتاماسىز ەتۋ كٸرەدٸ. مەسەلەن, تٸرەك اۋىلداردا سالالىق نورماتيۆتەرگە سەيكەس كەلەتٸن كەم دەگەندە 19 اۋىلدىق وكرۋگ ورتالىقتارىندا جەنە 26 اۋىل-اۋدان ورتالىقتارىندا وبەكتٸلەر مەن قىزمەتتەردٸڭ بولۋى كٶزدەلەدٸ. وسىعان بايلانىستى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قولدانىستاعى مەملەكەتتٸك باعدارلامالار شەڭبەرٸندە ٸسكە اسىرۋ كەزٸندە «بيۋدجەتتٸك سٷزگٸ» (باسىمدىقتى قارجىلاندىرۋ) قامتاماسىز ەتٸلە وتىرىپ, تٸرەك اۋىلداردى دامىتۋدا كەشەندٸ تەسٸل قولدانىلدى.
جوبانى ٸسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2019–2021 جىلدارى 90 ملرد تەڭگە بٶلۋ كٶزدەلگەن, ونىڭ ٸشٸندە 2019 جىلى 30 ملرد تەڭگە بٶلٸنەتٸن بولادى.
ٶڭٸرلەردەگٸ ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ بيىل 52 اۋىلدىق ەلدٸ مەكەن ٸرٸكتەپ الىندى, وندا 454 ٸس-شارا ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى, ونىڭ ٸشٸندە 247 ٸس-شارا — كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا, 135 ٸس-شارا – ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جەنە 72 ٸس-شارا — تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا باعىتتالعان.
باستى نازار ٸرٸ ەلدٸ مەكەندەرگە – ياعني جيناقتالعان ٶزەكتٸ ينفراقۇرلىمدىق پروبلەمالاردى جىلدام شەشۋدٸ قاجەت ەتەتٸن, حالىق سانى كٶپ اۋدان ورتالىقتارىنا اۋدارىلدى. قارجىلاندىرۋدىڭ كٶلەمٸ بٸر اۋدان ورتالىعىنا ورتا ەسەپپەن شامامەن 670 ملن تەڭگەنٸ قۇرايدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن 4,7 ملرد تەڭگە نەمەسە 15,8% باعىتتالدى.
جوبانى تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ۆيتسە-پرەمەر ج. كاسىمبەكتٸڭ تٶراعالىعىمەن جوبالىق وفيس قۇرىلدى. وسى سيياقتى ٶڭٸرلٸك وفيستەر وبلىستاردا ەكٸمدەردٸڭ تٶراعالىعىمەن قۇرىلاتىن بولادى. ٶڭٸرلٸك جوبالىق وفيستەردٸڭ ەسەبٸ ەربٸر ەكٸ اپتا سايىن تىڭدالاتىن بولادى. جوبانى تٸكەلەي ٷيلەستٸرۋدٸ جەنە ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸ قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ جٷزەگە اسىرادى.
سونىمەن قاتار, پارلامەنت جەنە مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ, قوعام قايراتكەرلەرٸنٸڭ, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار جەنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن جوباعا قوعامدىق مونيتورينگ ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
ٷكٸمەت جەلٸسٸ بويىنشا ناقتىلانعان بيۋدجەت قابىلداندى. جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا ماقساتتى ترانسفەرتتەر ٶڭٸرلەرگە جولداناتىن بولادى.
ەكٸمدٸكتەر, ٶز كەزەگٸندە, بٶلٸنگەن قاراجاتتى ۋاقىتىلى ەرٸ تيٸمدٸ يگەرۋدٸ قامتاماسىز ەتٸپ, جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋدىڭ تيٸستٸ رەسٸمدەرٸن ساپالى جٷرگٸزٸپ — كونكۋرستاردى جارييالاپ, ولاردىڭ تەجٸريبەلٸك ٸسكە اسىرىلۋىن باستاۋى قاجەت.
2025 جىلعا دەيٸن «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» جوباسىن ٸسكە اسىرۋ دامۋ ەلەۋەتٸ جوعارى (تٸرەك اۋىلدار) 2 مىڭعا جۋىق اۋىلدىق ەلدٸ مەكەننٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل, سونداي-اق, اۋىل مەن قالا اراسىنداعى, دامۋ دەڭگەيلەرٸ ەرتٷرلٸ اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەر اراسىنداعى كٶشٸ-قون پروتسەسٸنە وڭ ەسەر ەتەدٸ.
7 جىل ٸشٸندە «كٸشٸ ۋربانيزاتسييا» پروتسەستەرٸن قامتۋ جەنە 2025 جىلى حالىق سانى 600 مىڭ ادامعا ٶسٸپ, 6,1 ملن ادامعا جەتەتٸن تٸرەك اۋىلداردا قولايلى ٶمٸر سٷرۋ ورتاسىن قۇرۋ كٶزدەلگەن.
«2019 جىلى باستاپقى كەزەڭدە بٸز 52 وبلىس ورتالىعىن جاڭعىرتامىز, بۇل 700 مىڭعا جۋىق ادامەىڭ نەمەسە اۋىل حالقىنىڭ 9%-ىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتادى. 2025 جىلعا قاراي بارلىق اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 80%-ىن ٶڭٸرلٸك ستاندارتتار جٷيەسٸنە سەيكەس قاجەتتٸ يگٸلٸكتەرمەن جەنە قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان.», — دەدٸ ج. قاسىمبەك.
جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان شارالار اۋىلدىق جەرلەردٸ دامىتۋعا جاڭا سەرپٸن بەرەدٸ جەنە جالپى العاندا ەكونوميكاعا وڭ ەسەر ەتەدٸ.
