QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda «Aýyl – El besigi» jobasyn iske asyrý máselesi qaraldy.
QR Premer-Ministriniń orynbasary J. Qasymbek QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń biylǵy 27 aqpandaǵy «Nur Otan» partiiasynyń XVIII sezinde bergen tapsyrmasyna sáikes «Aýyl – El besigi» jobasyn iske asyrý bastalǵanyn aityp ótti.
Jobanyń negizgi maqsaty — aýyl turǵyndarynyń turmys sapasyn jaqsartý, aýyldyq aýmaqtardyń áleýmettik ortasyn jańǵyrtý, olardy óńirlik standartqa deiin jetkizý. Joba sheńberinde áleýmettik jáne injenerlik infraqurylymdardy damytý, aýyl halqynyń áleýmettik igilikter men memlekettik qyzmetterge qoljetimdiligin qamtamasyz etý jáne jalpy jaily ómir súrý ortasyn qalyptastyrý boiynsha birqatar mindetterdiń sheshimi tabylatyn bolady.
J. Qasymbek aldaǵy jyldary aýyldyq eldi mekenderdi basymdylaý úshin esepteý kórsetkishteriniń ádistemesi men modeli jetildirilip jatqanyn málim etti. Óńirlik standarttar – bul azamattardyń ómir súrý sapasynyń kórsetkishteri. Olarǵa áleýmettik igilikter men memlekettik qyzmetter qoljetimdiliginiń naqty kriteriileriniń tizimi, sondai-aq ómir súrý úshin adamdardy qajetti infraqurylymdarmen qamtamasyz etý kiredi. Máselen, tirek aýyldarda salalyq normativterge sáikes keletin kem degende 19 aýyldyq okrýg ortalyqtarynda jáne 26 aýyl-aýdan ortalyqtarynda obektiler men qyzmetterdiń bolýy kózdeledi. Osyǵan bailanysty infraqurylymdyq jobalardy qoldanystaǵy memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde iske asyrý kezinde «biýdjettik súzgi» (basymdyqty qarjylandyrý) qamtamasyz etile otyryp, tirek aýyldardy damytýda keshendi tásil qoldanyldy.
Jobany iske asyrýǵa respýblikalyq biýdjetten 2019–2021 jyldary 90 mlrd teńge bólý kózdelgen, onyń ishinde 2019 jyly 30 mlrd teńge bólinetin bolady.
Óńirlerdegi ákimdiktermen birlesip biyl 52 aýyldyq eldi meken iriktep alyndy, onda 454 is-shara iske asyrylatyn bolady, onyń ishinde 247 is-shara — kólik infraqurylymyn damytýǵa, 135 is-shara – áleýmettik infraqurylymdy damytýǵa jáne 72 is-shara — turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan.
Basty nazar iri eldi mekenderge – iaǵni jinaqtalǵan ózekti infraqurlymdyq problemalardy jyldam sheshýdi qajet etetin, halyq sany kóp aýdan ortalyqtaryna aýdaryldy. Qarjylandyrýdyń kólemi bir aýdan ortalyǵyna orta eseppen shamamen 670 mln teńgeni quraidy. Qazirgi ýaqytta jobalardy iske asyrýǵa jergilikti biýdjetten 4,7 mlrd teńge nemese 15,8% baǵyttaldy.
Jobany tiimdi iske asyrý úshin Vitse-Premer J. Kasymbektiń tóraǵalyǵymen Jobalyq ofis quryldy. Osy siiaqty óńirlik ofister oblystarda ákimderdiń tóraǵalyǵymen qurylatyn bolady. Óńirlik jobalyq ofisterdiń esebi árbir eki apta saiyn tyńdalatyn bolady. Jobany tikelei úilestirýdi jáne ákimshilendirýdi QR Ulttyq ekonomika ministrligi júzege asyrady.
Sonymen qatar, Parlament jáne máslihat depýtattarynyń, qoǵam qairatkerleriniń, úkimettik emes uiymdar jáne buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń qatysýymen jobaǵa qoǵamdyq monitoring uiymdastyrylatyn bolady.
Úkimet jelisi boiynsha naqtylanǵan biýdjet qabyldandy. Jobalardy júzege asyrý boiynsha maqsatty transfertter óńirlerge joldanatyn bolady.
Ákimdikter, óz kezeginde, bólingen qarajatty ýaqytyly ári tiimdi igerýdi qamtamasyz etip, jobalardy júzege asyrýdyń tiisti rásimderin sapaly júrgizip — konkýrstardy jariialap, olardyń tájiribelik iske asyrylýyn bastaýy qajet.
2025 jylǵa deiin «Aýyl – El besigi» jobasyn iske asyrý damý áleýeti joǵary (tirek aýyldar) 2 myńǵa jýyq aýyldyq eldi mekenniń áleýmettik jáne injenerlik infraqurylymyn jańǵyrtýǵa múmkindik beredi. Bul, sondai-aq, aýyl men qala arasyndaǵy, damý deńgeileri ártúrli aýyldyq eldi mekender arasyndaǵy kóshi-qon protsesine oń áser etedi.
7 jyl ishinde «kishi ýrbanizatsiia» protsesterin qamtý jáne 2025 jyly halyq sany 600 myń adamǵa ósip, 6,1 mln adamǵa jetetin tirek aýyldarda qolaily ómir súrý ortasyn qurý kózdelgen.
«2019 jyly bastapqy kezeńde biz 52 oblys ortalyǵyn jańǵyrtamyz, bul 700 myńǵa jýyq adameyń nemese aýyl halqynyń 9%-ynyń turmys sapasyn jaqsartady. 2025 jylǵa qarai barlyq aýyl turǵyndarynyń 80%-yn óńirlik standarttar júiesine sáikes qajetti igiliktermen jáne qyzmettermen qamtamasyz etý josparlanǵan.», — dedi J. Qasymbek.
Júrgizilip jatqan sharalar aýyldyq jerlerdi damytýǵa jańa serpin beredi jáne jalpy alǵanda ekonomikaǵa oń áser etedi.
