قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپار قارالدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ بايانداما جاساپ, كەشەندٸ جوسپاردى ٷكٸمەتتٸڭ ۇلتتىق بانك, «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى جەنە بيزنەس قاۋىمداستىقتارمەن بٸرلەسٸپ ەزٸرلەگەنٸن جەتكٸزدٸ. بۇلت تۋرالى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
كەشەندٸ جوسپار ەكونوميكا سالالارىن قولداۋ جٶنٸندەگٸ جەدەل شارالاردى قامتيدى. بۇل - سالىقتىق ىنتالاندىرۋ, نەسيە بەرۋدٸ ارتتىرۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ٸشكٸ ٶندٸرٸس پەن كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ, جۇمىسپەن قامتۋدى ساقتاۋ شارالارى.
حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جاڭارتىلعان بولجامدارىنا سەيكەس 2020 جىلى ەلەمدٸك ەكونوميكا 4%-عا, ال جاھاندىق ساۋدا – 32%-عا قىسقارادى. جىل باسىنان بەرٸ مۇناي 50%-عا ارزاندادى, مەتالل باعاسى ورتا ەسەپپەن 16%-عا تٶمەندەدٸ.
«بۇل رەتتە ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ, ساۋدانىڭ جەنە ينۆەستيتسييا اعىمىنىڭ ودان ەرٸ قۇلدىراۋ قاۋپٸ بار. جاھاندىق جەنە ايماقتىق جەتكٸزۋ تٸزبەكتەرٸ بۇزىلدى, سۇرانىس تٶمەندەۋدە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بٷگٸنگٸ تاڭدا ٷكٸمەت تاراپىنان ەكونوميكانى قولداۋ ماقساتىندا ناقتى ٸس-شارالار ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
مەسەلەن, ميكرو-شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سالىق پەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردەن بوساتىلىپ, تٶلەمدەردٸڭ مەرزٸمٸ ۇزارتىلدى. ولار - قوعامدىق تاماقتانۋ, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ, ساۋدا ورتالىقتارى, قوناق ٷيلەر, تۋريزم, اT-كومپانييالار جەنە باسقا دا قىزمەتتەر.
شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەندٸرۋ قۇرالدارى ەدەۋٸر نىعايتىلدى. نەسيەلەندٸرۋ كٶلەمٸ 1 ترلن تەڭگەگە ارتتىرىلدى. ياعني, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا قوسىمشا 400 ملرد تەڭگە جەنە ۇلتتىق بانك تاراپىنان جاڭادان 600 ملرد تەڭگە قاراستىرىلادى.
«بيزنەستٸڭ جول كارتاسى» جەنە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىندا ەكونوميكا سالالارىنىڭ قامتىلۋى ەدەۋٸر ارتتى. سوڭعى سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 6% قۇرايدى.
«جاڭا "جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى" باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. بۇل ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا جەنە قايتا قۇرۋعا جاعداي جاسايدى. سونداي-اق جۇمىسپەن قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ بورىشتىق سالماعىنىڭ ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ ٷشٸن ولاردىڭ نەسيەلەرٸ بويىنشا نەگٸزگٸ بورىش پەن سىياقى تٶلەمدەرٸنٸڭ مەرزٸمدەرٸ 90 كٷنگە ۇزارتىلدى. تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە نەسيەلەر بويىنشا ايىپپۇلدار مەن ٶسٸمپۇلدار ەسەپتەلمەيدٸ. وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ رەسٸمدەرٸ جەڭٸلدەتٸلدٸ», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
سونىمەن قاتار, ەكونوميكا سالالارىن ودان ەرٸ قولداۋ ماقساتىندا سالالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى جەنە بيزنەس قاۋىمداستىقتاردىڭ بارلىق ۇسىنىستارى قارالدى.
كەشەندٸ جوسپار ەكونوميكا سالالارى بويىنشا بارلىق كەلٸسٸلگەن شارالاردى قامتيدى. ولار ٶندەۋ ٶنەركەسٸبٸ, اگروٶنەركەسٸپ جەنە تاۋ-كەن مەتتالۋرگيياسى كەشەنٸ, قۇرىلىس, ازاماتتىق اۆياتسييا, لوگيستيكا, تۋريزم, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس, قىزمەت كٶرسەتۋ سەكتورى جەنە ٸرگەلەس سالالار. ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ جەدەل شەشۋ ماقساتىندا ەر سالا بويىنشا جاڭا شارالار ەزٸرلەندٸ.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن قولداۋ شارالارى
سالانى قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸ ايتارلىقتاي كەڭەيتٸلۋدە. مەسەلەن, ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىنا مٶلشەرٸنە قاراماستان ۇلتتىق بانك باعدارلاماسى بويىنشا اينالىم قاراجاتىن جەڭٸلدٸكپەن قارجىلاندىرۋ ۇسىنىلاتىن بولادى.
ۇزاقمەرزٸمدٸ شارتتاردى ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتتارى «تۇراقتى كەپٸل» رەتٸندە قابىلدايتىن بولادى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنٸڭ ايتۋىنشا, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ سۋبەكتٸلەرٸ «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى بويىنشا جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە الا الادى. سونىمەن قاتار, ەكسپورتتىق نەسيە بەرٸلەتٸن بولادى.
«بٸرنەشە بانكتٸڭ بٸر قارىز الۋشىنى بٸرلەسٸپ نەسيەلەندٸرۋٸ ٷشٸن سينديكاتتالعان نەسيەلەندٸرۋ ەنگٸزٸلەتٸن بولادى. ودان باسقا, ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورى قۇرىلادى. قور ارقىلى 3%-دان اسپايتىن مٶلشەرلەمە بويىنشا ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىنا نەسيە بەرۋ جوسپارلانۋدا», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
ٷكٸمەت وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ تاۋارلارىن ٶتكٸزۋ بويىنشا بٸرقاتار شارالاردى قولدادى. بۇل - مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدا, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋىندا وففتەيك-كەلٸسٸمشارتتار جاساۋ, جەڭٸلدەتٸلگەن قارجىلاندىرۋدى الۋشىلارعا وتاندىق ماتەريالدار مەن جابدىقتاردى پايدالانۋ بويىنشا مٸندەتتەمەلەردٸ بەلگٸلەۋ.
«اتالعان مٸندەتتەمەلەر جەكە ينۆەستورلارمەن ليتسەنزييالىق كەلٸسٸمشارتتا بەكٸتٸلەتٸن بولادى. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋ كەزٸندە ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالار بەرۋ تەتٸگٸ جەتٸلدٸرٸلەدٸ. ودان باسقا, جوعارى ەكسپورتتىق ٶنٸم ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ تاسىمالداۋ شىعىندارىن 80% دەيٸن ٶتەۋدٸ ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا. قوسىلعان قۇن سالىعىن جەدەل قايتارۋ اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا ىقپال ەتەتٸن بولادى», — دەپ تٷسٸندٸردٸ مينيستر.
تاۋ-كەن مەتاللۋرگيياسى كەشەنٸن قولداۋ شارالارى
ر. دەلەنوۆ اتاپ ٶتكەندەي, قوسىلعان قۇن سالىعىن اۆتوماتتى قايتارۋ شەگٸ 80%-عا دەيٸن ۇلعايتىلادى. بۇل جىل سوڭىنا دەيٸنگٸ كەزەڭدە 2020 جىلعى 1-3 توقسان ارالىعىنداعى سالىقتى ٶتەۋدٸ جەدەلدەتەدٸ. اۆانستىق كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن كەلەسٸ جىلدىڭ 10 سەۋٸرٸنە اۋىستىرۋ جوسپارلانۋدا.
سونىمەن قاتار رەنتابەلدٸلٸگٸ تٶمەن كەن ورىندارى ٷشٸن پايدالى قازبالاردى ٶندٸرۋ سالىعىن تٶمەندەتٸلگەن مٶلشەرمەن بەرۋ جەدەل قارالاتىن بولادى.
سونداي-اق, «كەدەندٸك اۋماقتا قايتا ٶڭدەۋ» رەجيمٸ ٷشٸن كەدەندٸك باقىلاۋ رەسٸمٸ جەڭٸلدەتٸلەدٸ. قۇجاتتاردىڭ كٶشٸرمەلەرٸن راستاۋشى رەتٸندە پايدالانۋعا ۋاقىتشا رۇقسات بەرۋ جوسپارلانۋدا.
اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ قولداۋ شارالارى
فورۆاردتىق كەلٸسٸم-شارتتاردى ەنگٸزۋ, قازاگرو نەسيەلەرٸ بويىنشا مەرزٸمٸن ۇزارتۋ جەنە قايتا قۇرىلىمداۋ جولىمەن قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸ كەڭەيتٸلەدٸ. ودان باسقا, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن كەپٸلدٸ ساتىپ الۋ شارتى بانكتەردە «تۇراقتى كەپٸل» دەپ تانىلاتىن بولادى.
سۋبسيدييالاناتىن شيكٸزات ساناتىن كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا. پيلوتتىق رەجيمدە «ەگٸستٸكتەن سٶرەگە دەيٸن» قاعيداتى بويىنشا قارجىلاندىرۋ تەتٸگٸ ەنگٸزٸلەدٸ. بۇل شارا اگرارلىق ٶنٸمدٸ تۇراقتى ساتىپ الۋعا جەنە ٶتكٸزۋگە باعىتتالادى.
قۇرىلىس سالاسىن قولداۋ شارالارى
بۇل - سالا كەسٸپورىندارىنىڭ قىزمەتٸن جەدەل قالپىنا كەلتٸرۋ شارالارى. اۋرۋحانا جەنە باسقا دا وبەكتٸلەردٸ جەدەل جوبالاۋ مەن سالۋ ٷشٸن ارنايى نورمالار ەزٸرلەنەتٸن بولادى.
سونىمەن قاتار قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ بويىنشا مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ مەرزٸمدەرٸ اۆتوماتتى تٷردە ۇزارتىلادى. بۇل رەتتە مٸندەتتەمەلەردٸ اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ورىنداۋ قاجەت.
«سەنٸمدٸ جەتكٸزۋشٸلەر تۇرعىن ٷي جەنە ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردى سالۋ كەزٸندە بانك كەپٸلدٸگٸنٸڭ بالاماسى رەتٸندە ساقتاندىرۋ پوليسٸن پايدالانا الادى. بۇل كومپانييالاردىڭ شىعىندارىن قىسقارتادى», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
سونىمەن قاتار, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا ساتۋدىڭ شەكتٸ بەلگٸلەنگەن باعالارى بويىنشا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلەدٸ. تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى بويىنشا «5-10-20» جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرۋدٸڭ پيلوتتىق جوباسىن ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» وبەكتٸلەرٸن سالۋ كەزٸندە وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن ساتىپ الۋ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
قۇرىلىس سالاسىنىڭ سۋبەكتٸلەرٸنە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ نەسيەلەندٸرۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلەدٸ. بۇل شارالار مەملەكەتتٸك تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى باعدارلاماسىنا قۇرىلىسشىلار مەن قاتىسۋشىلار توبىن كەڭەيتەدٸ.
ازاماتتىق اۆياتسييانى قولداۋ شارالارى
وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ۇشۋ جاعدايىن قولداۋ ٷشٸن ۇشاقتارعا قوسالقى بٶلشەكتەر يمپورتى ۋاقىتشا قوسىلعان قۇن سالىعىنان بوساتىلادى. سونداي-اق ەۋەجايلار جەر سالىعىنان جەنە ونى پايدالانعانى ٷشٸن تٶلەيتٸن تٶلەمنەن بوساتىلادى.
ودان باسقا, اۆياتسييا سالاسىندا تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە باسقا دا قىزمەتتەر رەزيدەنت ەمەس ٷشٸن قوسىلعان قۇن سالىعىنان بوساتىلادى.
لوگيستيكا جەنە تۋريزمدٸ قولداۋ شارالارى
ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار باعىتتار بويىنشا جولاۋشىلار اۆتوبۋسىنىڭ قىزمەتتەرٸن قوسىلعان قۇن سالىعىن تٶلەۋدەن بوساتۋ كٶزدەلەدٸ. باسىمدىقتى تۋريستٸك اۋماقتاردا تۋريستٸك ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ كەزٸندە سالىق ارتىقشىلىقتارى بەرٸلەتٸن بولادى. بۇل كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعى, مٷلٸك سالىعى جەنە جەر سالىعى بويىنشا جەڭٸلدٸكتەر.
«ەكٸمشٸلٸك جٷكتەمەنٸ ازايتۋ ماقساتىندا حابارلاندىرىلعان سەتتەن باستاپ 48 ساعاتتان استام ۋاقىت تۇراتىن جٷكتٸ ساقتاعانى ٷشٸن الىمنىڭ 10 ەسەلەنگەن مٶلشەرٸن الۋ 6 ايعا شەگەرٸلەدٸ. سونداي-اق, ترانزيت كەزٸندە كونتەينەرلٸك پويىزداردى كەدەندٸك تەكسەرۋدەن ٶتكٸزۋ الىنىپ تاستالادى. ال يمپورت كەزٸندە تەكسەرۋ سوڭعى ستانتسييادا بٸر رەت جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
شەكتۋ شارالارىن ەسكەرە وتىرىپ, تەمٸر جول تاسىمالداۋشىلارىن سۋبسيدييالاۋ دەڭگەيٸ ساقتالادى. كەمە قاتىناسى قىزمەتتەرٸنە تاريفتەردٸڭ شەكتٸ دەڭگەيٸنٸڭ قولدانىلۋ مەرزٸمٸ ۇزارتىلاتىن بولادى.
شوب جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ سەكتورىن قولداۋ شارالارى
«بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسىنا «ميكرو جەنە شاعىن كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ» بويىنشا جاڭا باعىت ەنگٸزٸلەدٸ.
سۋبسيدييالاۋ ەسەبٸنەن قارجىلاندىرۋ مٶلشەرلەمەسٸ 6%-دان اسپايدى. اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا 5 ملن تەڭگەگە دەيٸن جەنە ٶندٸرستٸك ماقساتتارعا 20 ملن تەڭگەگە دەيٸن نەسيە بەرٸلەتٸن بولادى. بۇل ميكروبيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ ٷلكەن توبىن قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇل رەتتە, ميكروبيزنەس ٷشٸن جاڭا فورمات بويىنشا وقىتۋ ەنگٸزٸلەدٸ, بۇل دا قارجىلاندىرۋعا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ جەڭٸلدەتەدٸ.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ اتاپ ٶتكەندەي, كەپٸلدٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸن شەشۋ ٷشٸن اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا شاعىن جەنە ورتا بيزنەس جوبالارىن نەسيەلەندٸرۋ بويىنشا ۇلتتىق بانك باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە بەرٸلەتٸن قارىزدارعا دامۋ قورىنىڭ كەپٸلدٸگٸن پايدالاناتىن بولادى.
بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارى نەسيەلەرٸ بويىنشا تٶلەمدەردٸڭ مەرزٸمٸن ۇزارتاتىن سالالاردىڭ تٸزبەسٸ كەڭەيتٸلدٸ.
«ارنايى سالىق رەجيمٸندە جۇمىس ٸستەيتٸن جەكە كەسٸپكەرلەر ٷشٸن بۋحگالتەرلٸك جەنە سالىق ەسەپتەرٸن جٷرگٸزۋ جەڭٸلدەتٸلەتٸن بولادى. جەكە كەسٸپكەرلەردٸڭ جالدامالى قىزمەتكەرلەرٸ مەن ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى شارتتار بويىنشا جٷكتەمەنٸ تٶمەندەتۋ جەنە مٸندەتتٸ تٶلەمدەردٸ تٶلەۋدٸ وڭايلاتۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالۋدا», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
سالىق ورگاندارىنا سالىق ەسەپتٸلٸگٸن الدىن الا دەكلاراتسييالاۋ مٸندەتٸ جٷكتەلەتٸن بولادى, بۇل بيزنەسكە ەكٸمشٸلٸك اۋىرتپالىقتى ازايتادى. قازاقستاندىق كەسٸپكەرلەردٸڭ احقو ينفراقۇرىلىمىن پايدالانۋعا قولجەتٸمدٸلٸگٸ كەڭەيتٸلەدٸ.
جۇمىسپەن قامتۋ, بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋدى قولداۋ شارالارى
ەڭبەك نارىعىنداعى جاعدايدى جەدەل جاقسارتۋ ماقساتىندا جۇمىسسىز مەرتەبەسٸن الۋ ٷشٸن تٸركەۋدٸ وڭايلاتۋ شارالارى قابىلدانادى.
«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋ كەزٸندە ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعان حالىقتى تارتۋعا جەنە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ كەڭەيتۋگە باسا نازار اۋدارىلاتىن بولادى. بٸلٸم بەرۋدە قاشىقتان وقىتۋ ەدٸستەمەسٸ جەتٸلدٸرٸلەتٸن بولادى. وقۋلىقتار مەن ەدٸستەمەلٸك قۇرالدار تسيفرلىق فورماتتا قولجەتٸمدٸ بولادى», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا شارالار ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا جەنە قورعاۋعا باعىتتالعان. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ كەڭەس قۇرىلاتىن بولادى. وعان بەدەلدٸ عالىمدار مەن ساراپشىلار تارتىلادى. ۇلتتىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قىزمەتتٸ كٷشەيتۋ بويىنشا شارالار قابىلداناتىن بولادى. بۇل ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى.
«بۇل شارالار ەكونوميكا سالالارىنا كەشەندٸ قولداۋ كٶرسەتۋگە باعىتتالعان. جالپى اتالعان شارالاردىڭ قۇرالدارى سالىقتىق ىنتالاندىرۋدى, رەتتەۋشٸ ساياساتتى جەتٸلدٸرۋدٸ, مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى ٸسكە اسىرۋدى, جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرۋدٸ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى, سونداي-اق وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ ودان ەرٸ قولداۋدى قامتيدى», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
قازاقستاننىڭ ەت-سٷت وداعى قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما تٶراعاسى يۆان ساۋەر 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپاردى قولداپ, جوسپاردا بۇرىن-سوڭدى بولماعان, ويلاستىرىلعان شارالار ۇسىنىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸزدٸڭ قۇجاتتىڭ ماتەريالدارىندا “پيلوت” دەگەن سٶزدٸڭ پايدا بولعانى ۇنايدى, ياعني بٸز بٷكٸل رەسپۋبليكا ٷشٸن جاپپاي حابار تاراتۋدان ٶتتٸك. بۇل باسقا قاتەلەردٸ بولدىرماۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار شاعىن, ورتا جەنە ٸرٸ بيزنەس ساناتتارى بويىنشا ەمەس, “تابىستى» ساناتى بويىنشا قولداۋ قاجەت. تەك تابىستىلارعا قولداۋ كٶرسەتۋ كەرەك, ەشقانداي قولداۋ كٶمەكتەسە المايتىنداردى كٶتەرمەلەۋدٸ توقتاتۋ كەرەك. تەك تيٸمدٸلەرٸن انىقتاپ, ولارعا ٶز ٶندٸرٸسٸن ودان ەرٸ دامىتۋعا كٶمەكتەسۋ كەرەك جەنە سول كەزدە نەتيجە بٸردەن ايقىن كٶرٸنەدٸ», — دەدٸ ي. ساۋەر.
«قازاقستان كەسٸپكەرلەرٸ فورۋمى» قاۋىمداستىعى كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى رايىمبەك باتالوۆ جوسپاردا شاعىن جەنە ورتا بيزنەس تۇرعىسىنان ٶتە ماڭىزدى ٸس-شارالار جاسالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸز اپتا سايىن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس كوميتەتٸ, “اتامەكەن” ۇكپ, كەسٸپكەرلەر فورۋمى اياسىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸمەن بٸرلەسٸپ وتىرىس ٶتكٸزەمٸز. بۇل سالىق بلوگىنا قاتىستى كٶپتەگەن مەسەلەلەردٸ شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مۇنداي فورما بٸزدە ايلار, كەيبٸرٸ جىلدار بويى شەشٸمٸ تابىلماعان مەسەلەلەردٸ شەشۋگە جەنە ولاردى ٷكٸمەت قابىلداعان پاكەتتەرگە شىعارۋعا جول اشتى», — دەدٸ ر. باتالوۆ.
قازاقستان ماشينا جاساۋشىلارى وداعىنىڭ تٶراعاسى مەيرام پٸشەمباەۆ ٶز كەزەگٸندە بۇل جوسپاردىڭ ەلٸمٸز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى جوبا ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بيزنەس جوسپاردا كٶرسەتٸلگەن بارلىق شارالاردى تولىق قولدايدى. ولار ٶتە ٶزەكتٸ.
«بٸز ٷشٸن كەسٸپورىنداردى قولداۋ جٶنٸندەگٸ شەشٸمدەر ٶتە ماڭىزدى, سوعان بايلانىستى بٸز اتالعان باعدارلامانى بٸرلەسٸپ ٸسكە اسىرامىز. بۇل ٶندٸرٸستٸ قالپىنا كەلتٸرۋگە جاقسى ەسەر ەتەدٸ. زاڭناماعا ينۆەستيتسييالىق قولداۋ بويىنشا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن جاسالعان شارتتار شەڭبەرٸندە قازاقستاندىق قامتۋ 80%-دان كەم بولماۋى تيٸس. بۇل حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن جاقسى سەرپٸن بەرەدٸ», — دەدٸ م. پٸشەمباەۆ.
«KazakhmysCopper» باسقارما تٶراعاسى باقتييار قىرىقپىشەۆ اتاپ ٶتكەندەي, بٷگٸنگٸ تاڭدا حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن ساقتاۋ اسا ماڭىزدى مەسەلە بولىپ وتىر. مەتالل باعاسى 20%-عا تٶمەندەدٸ.
«الدىمىزدا بەلگٸلٸ بٸر سىن-قاتەرلەر تۇر, لوگيستيكا بويىنشا پروبلەمالار بار. وسىعان بايلانىستى اتالعان سالا ٷشٸن جوسپاردى ٸسكە اسىرۋ ٶتە ماڭىزدى بولماق. وسى شارالاردى قولداۋ قاجەت. ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارىن جالعاستىرىپ جاتىرمىز. باسقارۋ اپپاراتىنىڭ 70%-ى قاشىقتان جۇمىس ٸستەيدٸ, قالعاندارى سانيتارلىق شارالاردى ساقتاي وتىرىپ قالىپتى تەرتٸپتە جۇمىس ٸستەيدٸ. جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى 140 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن جەتكٸزٸلدٸ. قاراجات بٶلٸندٸ», — دەدٸ ب. قىرىقپىشەۆ.
«اتامەكەن» ۇكپ تٶراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, مامىر ايىنىڭ باسىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ جەنە بارلىق مٷددەلٸ تاراپتاردىڭ قاتىسۋىمەن كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋدىڭ بارلىق مەسەلەلەرٸ قارالدى. كٶپتەگەن مەسەلەلەر كەشەندٸ جوسپاردا شەشٸمٸن تاپتى.
«تاريحتا العاش رەت ميكروبيزنەسكە نازار اۋدارىلدى. قازاقستاندىق بيزنەستٸڭ 70%-دان استامى – ميكروبيزنەس. العاش رەت ميكروبيزنەسكە ٷلكەن ماتەريالدىق قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ. سونداي-اق وتاندىق كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋعا ٷلكەن كٶڭٸل بٶلٸندٸ. جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸن 70%-عا ارتتىرۋ بويىنشا مٸندەت قويىلدى. بۇل بيزنەس ٷشٸن ٷلكەن دەمەۋ بولادى دەپ ەسەپتەيمٸن», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ا. مىرزاحمەتوۆ.
