دٷنيەجٷزٸ قازاقتارى قاۋىمداستىعى استانا قالالىق فيليالىنىڭ جەتەكشٸسٸ قارلىعاش قوجامۇراتوۆانىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «اتا مۇرا – ۇرپاققا ميراس» اتتى شەتەل قازاقتارى قولٶنەر شەبەرلەرٸنٸڭ جەرمەڭكەسٸ ٶتەدٸ. وسىنداي شارا بۇعان دەيٸن «مىڭ جىلدىقتار توعىسىنداعى دالا ٶركەنيەتٸ» دەگەن اتپەن ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ شٸلدە ايىندا, قالا كٷنٸن مەرەكەلەۋ بارىسىندا ۇيىمداستىرىلعان ەدٸ. ول كەزدە اتالمىش جەرمەڭكەگە نەگٸزٸنەن قولٶنەر بۇيىمدارى, مەسەلەن, اعاشتان, سٷيەكتەن ويىپ جاسالعان مٷسٸندەر, ات ەبزەلدەرٸ, كيٸز ٷيدٸڭ جابدىقتارى, ۇلتتىق كيٸمدەر, مۋزىكا اسپاپتارى قويىلعان بولاتىن. ال بۇل جولعى جەرمەڭكە قازاقتىڭ قولٶنەر مۇراسىن جالعاستىرۋ, دامىتۋ ماقساتىندا قولعا الىنىپ وتىر.
«بۇل جولعى شارا قازاق كٶشٸنٸڭ اتاجۇرتقا اياق باسۋىنىڭ, ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىعىنا, سونداي-اق ەكسپو-2017 حالىقارالىق كٶرمەسٸنە ورايلاستىرىلىپ وتىر. بۇعان كٶرشٸ ەلدەردەن شاقىرىلعان قازاق شەبەرلەرٸنٸڭ قولىنان شىققان ۇلتتىق قولٶنەر بۇيىمدارى جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلماقشى. مەسەلەن, ولاردىڭ اراسىندا عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ساقتالعان كٷمٸس ەر-توقىم, كيمەشەك, جارتى عاسىرلىق تاريحى بار قولمەن توقىلعان الاشا سيياقتى بۇيىمدار بار. ولار – ەشقانداي رەستاۆراتسييادان ٶتپەي, بٷگٸنگە دەيٸن سول قالپىندا ساقتالىپ كەلگەن قۇندى مۇرالار. سونىمەن قاتار جەرمەڭكەگە جاس جەتكٸنشەكتەردٸڭ قييالىنان تۋىنداعان, جاڭا تەحنولوگيياعا سٷيەنٸپ جاسالعان زاماناۋي ٶنەر تۋىندىلارى دا قويىلادى. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – اتا-بابا دەستٷرٸن ساقتاعان شەتەلدەگٸ قانداستاردىڭ ٶنەرٸن كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋ ارقىلى ماقساتىمىز جاس ۇرپاقتاردى ٶنەردٸ باعالاۋعا, ۇلتتىق مۇرانى ساقتاۋعا ٷندەۋ», دەيدٸ قاۋىمداستىقتىڭ استانا قالالىق فيليالىنىڭ قىزمەتكەرٸ التىن مەدەنقىزى.
بٸز سەتٸ تٷسٸپ جەرمەڭكەگە قاتىسۋعا كەلگەن قانداستاردىڭ بٸرنەشەۋٸن ەڭگٸمەگە تارتقان ەدٸك. سولاردىڭ بٸرٸ – قىتايدىڭ قۇلجا قالاسىنىڭ تۇرعىنى ۇلزيرا مەلٸكقىزى. ونىڭ ۇلتتىق ٶنەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى وقۋشى كەزٸنەن باستالعان ەكەن. مەكتەپ قابىرعاسىندا جٷرگەندە سۋرەت سالۋعا قاتتى قىزىعاتىن ول العاشقىدا ەك تاستى كٷيدٸرٸپ ادامنىڭ باس مٷسٸنٸن جاساپ كٶرٸپتٸ. ٶنەرٸنە تەنتٸ بولعان اۋىلداستارى سودان كەيٸن ونى «مٷسٸنشٸ قىز» اتاپ كەتكەن. كەيٸننەن كەستەشٸلٸك ٶنەرگە بەت بۇرىپ, قۇلجا قالاسىنداعى «تاسبۇلاق», «تاماشا» كيٸم-كەشەك تٸگەتٸن ورتالىقتاردا ديزاينەر-تٸگٸنشٸ بولىپ جۇمىس ٸستەيدٸ. بويىنداعى ٶنەرٸن ەڭبەكپەن ۇشتاي بٸلگەن ول ٶزٸ جەكە «سەنگەر» ۇلتتىق كيٸم-كەشەك, كەستەشٸلٸك ورتالىعىن اشىپ, كەسٸبٸن دٶڭگەلەنتۋدە. بٷگٸندە اشىلعانىنا بٸر جىل بولعان شاعىن ورتالىقتا ونعا تارتا ادام جۇمىس ٸستەپ, نەگٸزٸنەن ۇلتتىق ناقىشتا توي, ساحنالىق, بالالارعا ارنالعان كيٸمدەر تٸگەدٸ. بارلىعىن شەبەردٸڭ ٶزٸ جوبالاپ, ٶزٸ دايىندايدى. ال استانادا ٶتەتٸن جەرمەڭكەگە ول ٶزٸنٸڭ قييالىنان شىققان تٶرت قولٶنەر بۇيىمىن الا كەلٸپتٸ. ونىڭ ەكەۋٸ – كەزٸندەگٸ قازاقتىڭ باي-ماناپتارىنىڭ ەيەلدەرٸ مەن قىزدارى كيگەن باس كيٸمدەردٸڭ ٷلگٸسٸمەن تٸگٸلگەن سەۋكەلەلەر بولسا, ٷشٸنشٸسٸ – قازاقتىڭ بٸرتۋار باتىر ۇلى باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ بەينەسٸ كەستەلەنگەن شاعىن كيٸز كٸلەمشە. ول ٷيدٸڭ قابىرعاسىنا ٸلٸپ قويۋعا لايىقتالعان ەكەن. تاعى بٸر كٸلەمشەدە بٷركٸت بەينەسٸ باستىرما ەدٸسٸمەن كەستەلەنە تٸگٸلٸپ, بەدەرلەنگەن.
استاناعا ارنايى كەلگەن شەبەرلەردٸڭ تاعى بٸرٸ – قايگٷل اسۋبايقىزى تەكەس اۋدانى «قايگٷل» كەستەشٸلٸك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى. بۇل ورتالىق بٸز-كەستە ٶنەرٸمەن سان تٷرلٸ ٷي جابدىقتارىن, مەسەلەن, كٶرپە-جاستىق, تٷسكيٸز, قازاقى ويۋمەن ٶرنەكتەلگەن پەردە, شىمىلدىق, سىرماق ەزٸرلەپ, كيٸم-كەشەكتەر مەن باس كيٸم تٸگەدٸ ەكەن. بٷگٸنگە دەيٸن 300-دەن ارتىق شەكٸرت تەربيەلەپ ٷلگەرگەن شەبەر قازٸرگٸ تاڭدا 50-دەن استام ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. «مەن ورتالىقتى 2014 جىلى اشتىم. قازٸر شەبەرلەرٸمٸز ەكٸ جەردە جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸزدٸڭ قولىمىزدان شىققان دٷنيەلەرگە دەگەن حالىقتىڭ سۇرانىسى دا, ىقىلاسى دا ٶتە جوعارى. قۇلجا جەنە ٷرٸمجٸ قالالارىندا بٸرنەشە دٷكەنٸمٸز بار. نەگٸزٸنەن, شىڭجاڭعا تارايدى. كەيدە تاپسىرىستىڭ كٶپتٸگٸنەن 50 ادام ٷلگەرمەي دە جاتادى. بۇعان قوسا, مەن مايلى بوياۋمەن دە سۋرەتتەر سالىپ, اعاشتان ويىپ, تٷرلٸ مٷسٸندەر جاسايمىن. بٸراق نەگٸزگٸ كەسٸبٸم – بٸزكەستەمەن تٷرلٸ جابدىقتار تٸگۋ», دەيدٸ قايگٷل اسانبايقىزى.
ال قۇلجا قالاسىنداعى «جاڭا عاسىر-مەدەۋ» شەبەرحاناسىنىڭ ديرەكتورى دٸلنۇر سامالبەكقىزى – بايىرعى كەستەنٸڭ ٶرنەك ٷلگٸلەرٸن جاڭا زامانعا ساي ٷيلەستٸرٸپ, ەسكٸنٸ جاڭارتىپ, جاڭعىرتىپ جٷرگەن شەبەرلەردٸڭ بٸرٸ. ونىڭ قولىنان شىققان دٷنيەلەر قۇلجا قالاسىنا عانا ەمەس, قازاق ەلٸنە دە كەڭٸنەن تانىمال ەكەن. دٸلنۇر اپايدىڭ ەندٸگٸ ويى – تٸگٸن تسەحىن قازاق جەرٸنە كٶشٸرۋ. ونىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە قولدىڭ كٷشٸمەن دە, تەحنيكانىڭ كٶمەگٸمەن دە تٸگٸلگەن كەستەلەرگە جۇرت ايرىقشا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جٷر ەكەن.
قازاقتىڭ قولٶنەر مۇراسىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «سامعاۋ» ساۋدا ورتالىعىنداعى جەرمەڭكەگە قويىلاتىن بۇل تۋىندىلار ەلورداداعى ۇلتتىق مۇراجايعا تاپسىرىلادى.
لەيلا ەدٸلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
.jpeg)