«100 جاڭا ەسٸم» جوباسىنا سۇرانىمداردى قابىلداۋ جالعاسىپ جاتىر. اتالعان جٷز جەنە ودان دا كٶپ جاڭا ەسٸم زاماناۋي قازاقستاننىڭ كەلبەتٸ مەن بەينەسٸنە اينالماق. بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن «100 جاڭا ەسٸم» جوباسىنا ەلٸمٸزدٸڭ ەر تٷكپٸرٸنەن 1700-دەن استام ٶتٸنٸش تٷسكەن. باستى ماقسات - جاڭا دەۋٸردٸڭ باسىندا تۇرعان زامانداستارىمىزدىڭ جەتٸستٸكتەرٸنە زەر سالىپ, ولاردى حالىق اراسىندا ھەم كەيٸنگٸ بۋىنعا ناسيحاتتاۋ. ودان بٶەك تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا تابىسقا جەتكەن, ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە تۇراتىن تٷرلٸ جاستاعى, سان الۋان ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ تاريحي جەڭٸستەرٸ مەن جەتٸستٸگٸن پاش ەتۋ.
«قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسٸم» جوباسى قوعام اراسىندا ەلدەقاشان تارتىستى پٸكٸرتالاس تۋدىرىپ ٷلگەردٸ. بٸرٸ اتالعان تٸزٸمگە تەك جاستار ەنسٸن دەسە, ەندٸ بٸرٸ شەت ەلدە جٷرگەن قانداستارىمىزدى دا, ەل دامۋى مەن ٶركەندەۋٸنە سەپ تيگٸزگەن ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸن دە ۇمىتپاۋ كەرەك دەپ وتىر. ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋعا قاتىستى بۇل تاپسىرماسىن جٷزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ارنايى جۇمىس توپتارى دا قۇرىلعان. ساراپشىلار اتالعان جوبانى ٸسكە اسىرۋداعى تەتٸكتەردٸ سارالاپ, بٸر سىپىرا مەسەلەنٸڭ شەشٸمٸن تاپقانداي بولدى.
«مۇنداي جوبالار قازاقستاندىق تەجٸريبەدە وسىنشالىق ٷلكەن دەڭگەيدە بولماعان, ياعني مەملەكەتتٸك-حالىقارالىق دەڭگەيدە دەۋگە بولادى. سوندىقتان ەرينە بۇل - ٷلكەن تەجٸريبە, جالپى عىلىمدا قالىپتاسقان قاعيدالار بويىنشا بۇل مەسەلە جٶنٸندە زەرتتەۋگە تۋرا كەلدٸ», - دەيدٸ تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ساتتار مەجٸتوۆ.
ەلٸمٸزدٸڭ ەر قيلى سالادا دامۋىنا ٷلەس قوسىپ جٷرگەن ازاماتتارىمىزدى بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ قاھارماندارى دەسەك ارتىق بولماس. مەكتەپ قابىرعاسىندا جٷرٸپ, ايتارلىقتاي جەتٸستٸككە جەتكەن وقۋشىدان باستاپ, زەينەت جاسىنداعى قارييالارىمىز دا بۇل تٸزٸمگە ەڭە الادى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە ارنايى كومميسسيياعا ٶتٸنٸم بەرگەندەردٸڭ سانى بٸرنەشە مىڭنان اسىپ جىعىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا الماتى قالاسىنىڭ 23 جاستاعى تۇرعىنى مەۋلەن بەكتۇرعانوۆ تا بار. ول بيونيكالىق پروتەز ويلاپ تاپقان. دەل سول قۇرىلعىنى جاساپ شىعارۋ ٷشٸن كەيٸپكەرٸمٸز جىلدار بويى تەر تٶككەن. بٷگٸنگٸ تاڭدا جاس ازامات جەكەمەنشٸك كومپانييانى باسقارادى.
«قولدىڭ بۇلشىقەتتەرٸ ارقىلى مىنا پروتەزدٸ باسقارۋعا بولادى. ارنايى ميكرو-باقىلاۋشى بەلگٸلەردٸ قابىلدايدى. سونىڭ ارقاسىندا قاجەتتٸ قيمىلدار جٷزەگە اسادى. پروتەزدٸڭ تاعى بٸر ەرەكشەلٸگٸ - ەگەر ادام قولىنا قاجەتتٸ زاتتى السا, ول ونى قاتتى كٷشپەن قىسا المايدى. ول ٷشٸن ارنايى داتچيك ورناتىلعان», - دەيدٸ پروتەز دايىندايتىن كومپانييا ديرەكتورى مەۋلەن بەكتۇرعانوۆ.
پروتەز كٶمەگٸمەن قولىنان ايىرىلعان ادام بٸرقاتار ەرەكەتتەردٸ ورىنداي الادى. ول كٷندەلٸكتٸ ٶمردەگٸ قاراپايىم قيمىلدار. جاساندى مٷشە ارنايى قوسپالارى بار پلاستيكتەن جاسالعان. سونىڭ ارقاسىندا يكەمدٸ ەكەن.
«پروتەز ٶتە ىڭعايلى جەنە قولدانۋدا ەش قيىندىق تۋدىرمايدى. ونى بەكٸتۋدٸڭ دە قاجەتٸ جوق. پروتەزدٸ كيٸپ, باتىرمانى باسىپ ونى قوسساڭىز بولعانى. باستىسىسى قۇرىلعىنى قۋاتتاندىرۋعا قويىپ الۋ قاجەت. جالپى قولدانىستا بۇل پروتەز ٶزگەلەرٸنە قاراعاندا ادامعا جايلى», - دەدٸ پروتەز دايىندايتىن كومپانييا ديرەكتورى مەۋلەن بەكتۇرعانوۆ.
جاس ٶنەرپاز دەل وسىنداي پروتەز تٷرلەرٸ شەت ەلدەردە بار ەكەنٸن جەنە دامىپ جاتقانىن جاسىرمايدى. بٸراق باعاسىنىڭ ٶتە قىمبات بولۋىنان وتانداستارىمىز كٶپ ۋاقىت زاماناۋي پروتەزگە قول جەتكٸزە الماي كەلگەن ەدٸ. ال وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسٸمٸ» جوباسى باستاۋ العانىن بٸلگەن مەۋلەننٸڭ دوستارى ول بۇل تٸزٸمگە ەنۋٸ تيٸس دەپ ٶتٸنٸم جٸبەرگەن كٶرٸنەدٸ.
«ول تۇلعا قانداي بولۋى كەرەك? بٸر جاعىنان ەڭبەكقور بولۋى كەرەك ەرينە, ەڭبەكقور. ورىسشا ايتقاندا "موبيلدٸ" دەيمٸز عوي. جالپى سونداي بٸر ەڭبەكتە, تۇرمىسىندا, ٸس ەرەكەتتەرٸندە سونداي ەرەكشە جاڭعىرۋعا جاقىن كەلەتٸندەي تۇلعا بولۋى كەرەك سەكٸلدٸ», - دەدٸ تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ساتتار مەجٸتوۆ.
«قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسٸم» جوباسىنىڭ سايتىنا ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكٸپٸرٸنەن, تٸپتٸ ٶزگە مەملەكەتتە جٷرٸپ قازاقستاننىڭ دامۋىنا ٷلەس قوسىپ كەلە جاتقان ازاماتتاردان سۇرانىم تٷسكەن. ەندٸگٸ كەزەك ارنايى كومميسسييادا. ولار بەرٸلگەن اقپاراتتاردى تەكسەرٸپ, ٸرٸكتەۋ ٶتكٸزەدٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ 100 قاھارمانىڭ وتانداستارىمىز ونلاين داۋىس بەرۋ ارقىلى انىقتايتىن بولادى. جەڭٸسكە جەتكەن ازاماتتار جايلى ەر تٷرلٸ تەلەباعدارلامالار, تٸپتٸ فيلمدەر دە تٷسٸرٸلەدٸ دەپ جوسپارلانۋدا.
ساراپشىلار: «بۇرىن-سوڭدى بۇنداي جوبا قازاقستاندا قولعا الىنباعان», – دەدٸ. 100 جاڭا ەسٸمدٸ تاڭداۋدا ەلەۋمەتتٸك, مەدەني, سالالىق جەنە ايماقتىق سەكٸلدٸ كٶپتەگەن قاعيدا ەسكەرٸلمەك. ەندەشە, ەلباسى ماقالاسىنان باستاۋ العان «100 جاڭا ەسٸم» جوباسى - قوعام نازارىندا.
