«100 jańa esim» jobasyna suranymdardy qabyldaý jalǵasyp jatyr. Atalǵan júz jáne odan da kóp jańa esim zamanaýi Qazaqstannyń kelbeti men beinesine ainalmaq. Búgingi kúnge deiin «100 jańa esim» jobasyna elimizdiń ár túkpirinen 1700-den astam ótinish túsken. Basty maqsat - jańa dáýirdiń basynda turǵan zamandastarymyzdyń jetistikterine zer salyp, olardy halyq arasynda hám keiingi býynǵa nasihattaý. Odan bóek táýelsizdik jyldarynda tabysqa jetken, elimizdiń barlyq óńirinde turatyn túrli jastaǵy, san alýan etnos ókilderiniń tarihi jeńisteri men jetistigin pash etý.
«Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jobasy qoǵam arasynda áldeqashan tartysty pikirtalas týdyryp úlgerdi. Biri atalǵan tizimge tek jastar ensin dese, endi biri shet elde júrgen qandastarymyzdy da, el damýy men órkendeýine sep tigizgen ózge ult ókilderin de umytpaý kerek dep otyr. Elbasynyń rýhani jańǵyrýǵa qatysty bul tapsyrmasyn júzege asyrýǵa bailanysty arnaiy jumys toptary da qurylǵan. Sarapshylar atalǵan jobany iske asyrýdaǵy tetikterdi saralap, bir sypyra máseleniń sheshimin tapqandai boldy.
«Mundai jobalar qazaqstandyq tájiribede osynshalyq úlken deńgeide bolmaǵan, iaǵni memlekettik-halyqaralyq deńgeide deýge bolady. Sondyqtan árine bul - úlken tájiribe, jalpy ǵylymda qalyptasqan qaǵidalar boiynsha bul másele jóninde zertteýge týra keldi», - deidi tarih ǵylymdarynyń doktory, professor Sattar MÁJITOV.
Elimizdiń ár qily salada damýyna úles qosyp júrgen azamattarymyzdy búgingi kúnniń qaharmandary desek artyq bolmas. Mektep qabyrǵasynda júrip, aitarlyqtai jetistikke jetken oqýshydan bastap, zeinet jasyndaǵy qariialarymyz da bul tizimge eńe alady. Qazirdiń ózinde arnaiy kommissiiaǵa ótinim bergenderdiń sany birneshe myńnan asyp jyǵyldy. Olardyń qatarynda Almaty qalasynyń 23 jastaǵy turǵyny Máýlen Bekturǵanov ta bar. Ol bionikalyq protez oilap tapqan. Dál sol qurylǵyny jasap shyǵarý úshin keiipkerimiz jyldar boiy ter tókken. Búgingi tańda jas azamat jekemenshik kompaniiany basqarady.
«Qoldyń bulshyqetteri arqyly myna protezdi basqarýǵa bolady. Arnaiy mikro-baqylaýshy belgilerdi qabyldaidy. Sonyń arqasynda qajetti qimyldar júzege asady. Protezdiń taǵy bir ereksheligi - eger adam qolyna qajetti zatty alsa, ol ony qatty kúshpen qysa almaidy. Ol úshin arnaiy datchik ornatylǵan», - deidi protez daiyndaityn kompaniia direktory Máýlen BEKTURǴANOV.
Protez kómegimen qolynan aiyrylǵan adam birqatar áreketterdi oryndai alady. Ol kúndelikti ómrdegi qarapaiym qimyldar. Jasandy múshe arnaiy qospalary bar plastikten jasalǵan. Sonyń arqasynda ikemdi eken.
«Protez óte yńǵaily jáne qoldanýda esh qiyndyq týdyrmaidy. Ony bekitýdiń de qajeti joq. Protezdi kiip, batyrmany basyp ony qossańyz bolǵany. Bastysysy qurylǵyny qýattandyrýǵa qoiyp alý qajet. Jalpy qoldanysta bul protez ózgelerine qaraǵanda adamǵa jaily», - dedi protez daiyndaityn kompaniia direktory Máýlen BEKTURǴANOV.
Jas ónerpaz dál osyndai protez túrleri shet elderde bar ekenin jáne damyp jatqanyn jasyrmaidy. Biraq baǵasynyń óte qymbat bolýynan otandastarymyz kóp ýaqyt zamanaýi protezge qol jetkize almai kelgen edi. Al osy jyldyń mamyr aiynda «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasy bastaý alǵanyn bilgen Máýlenniń dostary ol bul tizimge enýi tiis dep ótinim jibergen kórinedi.
«Ol tulǵa qandai bolýy kerek? Bir jaǵynan eńbekqor bolýy kerek árine, eńbekqor. Oryssha aitqanda "mobildi" deimiz ǵoi. Jalpy sondai bir eńbekte, turmysynda, is áreketterinde sondai erekshe jańǵyrýǵa jaqyn keletindei tulǵa bolýy kerek sekildi», - dedi tarih ǵylymdarynyń doktory, professor Sattar MÁJITOV.
«Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jobasynyń saityna elimizdiń túkpir-túkipirinen, tipti ózge memlekette júrip Qazaqstannyń damýyna úles qosyp kele jatqan azamattardan suranym túsken. Endigi kezek arnaiy kommissiiada. Olar berilgen aqparattardy tekserip, irikteý ótkizedi. Aita ketý kerek, búgingi kúnniń 100 qaharmanyń otandastarymyz onlain daýys berý arqyly anyqtaityn bolady. Jeńiske jetken azamattar jaily ár túrli telebaǵdarlamalar, tipti filmder de túsiriledi dep josparlanýda.
Sarapshylar: «Buryn-sońdy bundai joba Qazaqstanda qolǵa alynbaǵan», – dedi. 100 jańa esimdi tańdaýda áleýmettik, mádeni, salalyq jáne aimaqtyq sekildi kóptegen qaǵida eskerilmek. Endeshe, Elbasy maqalasynan bastaý alǵan «100 jańa esim» jobasy - qoǵam nazarynda.
