Fotokollaj: Lada.kz
Ziialy qaýym ókilderi Prezident atyna hat joldady, dep habarlaidy "Adyrna" portaly.
Birqatar ziialy qaýym ókili qarqyndy túrde damyp jatqan dini-radikaldy baǵyttarǵa qarsy. Memlekettiń gúldenip jatqan sátinde qoǵamǵa kez kelgen salafitterdiń, gúlenshilerdiń, súleimenshilerdiń, quranitterdiń, sofylardyń sondai-aq ózge de dini sekta ókilderiniń kirip ketpeýin qadaǵalaý kerek deidi olar. Búginde qoǵam dertine ainalǵan teris dini aǵymdar islam dini atyna kir keltirip otyrǵanyn basa aityp, el aǵalary Prezidenttiń atyna hat joldady.
QR Prezidenti
Q.Toqaev myrzaǵa,
QR Parlamenti Senatynyń tóraǵasy M.S.Áshimbaev myrzaǵa,
QR Parlamenti Májilisiniń tóraǵasy E.J.Qoshanov myrzaǵa,
QR Bas prokýrory
B.Asylov myrzaǵa
QR Ulttyq qaýipsizdik komitetiniń Tóraǵasy
E.A. Saǵymbaev myrzaǵa
Ashyq hat!
Elimizde dini-radikaldyq baǵyttar kúsh alyp keledi. Sońǵy kezderi tipti qarqyndy túrde damýda. Oǵan dálel - ulttyq qundylyqtarymyz, ulttyq erekshelikterimizge airyqsha shabýyldar jasalyp jatqany. Budan bylai memleket tarapynan naqty sharalardy qolǵa almasa, múlde kesh bolatyny sózsiz.
Onyń ústine Ózbekstan men Qyrǵyzstan salafittik-ýahabittik jat ideologiiaǵa tyiym salýdy qolǵa aldy. Ózbekstan tipti zań shyǵaryp úlgerdi. Eger bizdiń elimizde de memleket naqty zań qabyldamasa, kórshi elderdegi teris dini aǵym ókilderi Qazaqstanǵa qarai aǵylady. Sondyqtan Memleket tarapynan zań qabyldaý jóninde sheshim shyqqany kópshilik tarapynan qoldaý taýyp otyr.
Osy kúnderi týystar, jastar, tipti bir otbasy músheleri din máselesimen bir-birimen arazdasyp, bir dastarqan basyna otyra almaityn jaǵdaiǵa jetti. Bul ultty bólshekteý saldary ulttyq qaýipsizdikke de orasan zor nusqan keltirmek.
Memlekettik qyzmettiń kez kelgen túrinde salafitterdiń, gúlenshilerdiń, súleimenshilerdiń, quranitterdiń, sofylardyń sondai-aq ózge de dini sekta ókilderiniń kirip ketpeýin bilik qatal qadaǵalaýy tiis.
Teris dini aǵymdar islam dini atyna kir keltirip otyrǵanyn da basa aitýymyz kerek.
Alda qaita qaralatyn zań jobasyna ǵalymdar, ustazdar, aqyn-jazýshylar, jýrnalister, óner adamdary, jalpy, qoǵam belsendileri ózińizge tómendegidei usynystar joldaidy:
1. Qoǵamdyq oryndarda niqab, paranja (betti tolyqtai búrkep jaýyp) kiip júrýge tyiym salynsyn;
2. Salafilik belgidegi murtsyz saqal qoiýshylar, qysqa balaqtylar qatań qadaǵalaýǵa alynsyn;
3. Memlekettik organdardyń, sol mekemege qarasty jartylai memlekettik uiymdardyń dini úgit-nasihatpen ainalysýyna tyiym salý qajet. Sebebi qandai baǵyttyń naqty durys ekenin bilmesten-aq árbir mekeme ózderinshe nasihattyq jumystar júrgizedi. Bul zańǵa qaishy. Kóńili taza, nieti durys jas tolqyn ózderi de sonysyn túsinbei arandatýshy toptardyń qarmaǵyna topyrlap túsip jatyr. Dini aǵymdardyń múddesin kókseitin memlekettik qyzmetkerler bar bolsa, olar qyzmetten ketýi tiis.
4. Áleýmettik jelidegi ártúrli dini aǵymdardyń ulttyq ideologiiaǵa qaýip tóndiretin úgit-nasihattaryna toqtam jasaǵan jón. Ásirese, áleýmettik jelilerdegi teris dini aǵymdarǵa jasalǵan úgit-nasihattar qatań qadaǵalanýy tiis. Áleýmettik jelidegi ýaǵyzdar tekserýden ótýi qajet.
5. Ártúrli dini aǵymdarǵa syrt elderden qoldaý jasalyp otyr. Olardyń qarjy kózderin anyqtap, shetten qarjylandyrý joldaryna tyiym salynýy kerek. Ulttyq qaýipsizdik komiteti batyl áreket jasaýyn talap etemiz.
6. Sońǵy 30 jylda ulttyq ideologiianyń ornyn dini ideologiia basyp, jastar óz tamyrynan, óz teginen, ulttyq bolmysynan jerip jatyr. Sol sebepti ulttyq qundylyqtardy damytatyn arnaiy memlekettik baǵdarlama qabyldanýy qajet. Sonyń aiasynda júieli, naqty jumystar júrgizilýi kerek.
7. Eldi damytatyn, kógertetin – din emes, ǵylym men bilim. Ǵylym men bilimge jastardy tartýdyń, qyzyqtyrýdyń ádis-tásilderi zerdelenip, ǵylym men bilim salasyn nasihattaityn jobalar júieli iske asýy tiis.
8. Búginde ideologiia salasy bos qalǵandyqtan, onyń ornyn ártúrli dini aǵym jetekshileri, ýaǵyzshylar toltyrýda. Blogerler men ánshiler, ýaǵyzshylar jastar elikteitin tulǵalarǵa ainalyp otyr. Sonyń ornyn eldi naqty damytatyn ǵalymdar, tarihshy-etnograftar, kásipkerler, jalpy, eńbek adamdary basýy tiis. Osy baǵytta jobalar arnaiy iske asyrylyp, barlyq BAQ uiymdasqan túrde jumyldyrylýy kerek.
9. Elimizde jyl saiyn meshitter qarqyndy túrde salynyp jatyr. Kei jaǵdaida bul qurylys jumystaryna memlekettik qoldaýdyń da bar ekeni seziledi. Budan ári meshitterdiń ornyna balabaqshalar men mektepter, ýniversitetter (jataqhanalar) salynýy kerek. Balabaqsha jetispeidi, kezekte turǵandardyń sany esepsiz. Mektepte balalar 2-3 aýysymda oqidy. Ýniversitetterdiń jataqhana máselesi de óte ózekti. Stýdentterdiń tek 1-kýrsta oqityndary ǵana jataqhanada jatýǵa múmkindigi bar. Byltyrǵy jylǵy esep boiynsha Almaty qalasynda sol 1-kýrs stýdentteriniń nebári 40 paiyzy jataqhanamen qamtylǵan. Al meshitter aptasyna bir kún ǵana, onyń ózinde sol juma kúniniń tús mezgilinde ǵana paidalanylady. Al ǵylym men bilim alýy tiis jastar páteraqysyn tóleý úshin oqýdyń ornyna jumys isteýge májbúr bolyp otyr. Tolyq bilim alý úshin olardy tolyqtai jataqhanamen qamtamasyz etý qajet. Kásipkerlerdi osy baǵyttaǵy qurylys jumystaryna yntalandyrǵan jón. Memleket tarapynan qoldaý qajet.
10. Memlekettik mekemelerde (M.Tazabekov bir kezde quqyq qorǵaý organdarymen kezdesý ótkizdi), ýniversitetterde, mektepterde (ásirese, sport mektepterinde) din ókilderimen kezdesýler ótkizýge tyiym salynýy qajet. Olardyń ornyna tarihshy-etnograftarmen, ǵalymdarmen, eńbek adamdarymen kezdesýlerdi kóbeitken durys. Ataýly mekemelerde dini rásimder, dini is-sharalar ótýine de tyiym salynýy kerek. Ash qursaq stýdentterge jataqhanada aýyzashar jasap berip, ýaǵyzshylar óz aǵymynyń qaqpanyna op-ońai túsiredi. Búginge deiin osy jaǵdai qalyptasyp otyr.
Ár aýylda eki meshitten. Ekeýi de bos qańyrap turady. Tek juma kúni túste bireýine ǵana kisiler jinalady. Al sol aýyldarda mádeniet oshaqtary joq. Jol nashar. Qaýipsiz bassein joq. Jyl saiyn jazda balalar sýǵa aǵyp, ózenderge batyp ketip jatyr.
11. Talim tv, “Halyq arna” siiaqty telearnalar jabylyp, onyń ornyna ǵylym men bilim týraly telearnalar kóptep ashylýy qajet. Memlekettik aqparat quraldaryndaǵy (“Qazaqstan”, “Qazaq radiosy” siiaqty) dini baǵdarlamalar jabylyp, ornyn ǵylym týraly jobalar basýy kerek. Bul baǵdarlamalar qazirdiń ózinde zańǵa qaishy jumys istep tur. Memleket dinge qarajat salmaýy kerek. Din ýaǵyzdary tek meshit pen medresede ǵana aitylýyn jiti qadaǵalaý qajet.
12. Meshitterge sadaqadan, zeketten túsetin qarajattarǵa ashyq júie arqyly baqylaý ornatylýy qajet. Sebebi eldiń qarajaty qandai da bir terroristik uiymdardy, radikaldyq toptardy qarjylandyrýǵa jumsalýy ábden múmkin. Halyqtyń da meshitke berip jatqan óz qarajattarynyń qalai jumsalyp jatqanyn kórip-bilip otyrýǵa tolyqtai quqyǵy bar.
13. Sport salasyndaǵy salafitterdi anyqtap, qatań baqylaýǵa alý kerek. Sporttaǵy salafitter daiyndyqtan ótken «halifat áskerleri» ekenin jaqsy túsinýimiz kerek. Sport salasyndaǵy ásiredinshildikti toqtatý úshin jas sportshylarǵa ulttyq qundylyqtyń dánin egý kerek jáne qoǵamdyq sport túrin damytyp, aýyldarda sport keshenderin kóptep salýdy qolǵa alýymyz tiis.
14. Túrmedegi salafizmniń damýyna toqtaý salynýy tiis. Abaqtyda tárbie quraly retinde ulttyq qundylyqtar negizge alynǵany jón. Túrmedegi salafittik aǵym ókilderi de dap-daiyn «halifaat áskerleri» ekenin bir sát te esten shyǵarmaý kerek. Bul – ulttyq qaýipsizdikke tónip turǵan úlken qaýip. Osy kúni túrmedegi namazhandar abaqtyǵa qamalǵan pedofilder men qyz zorlaýshylardy qorǵaýlaryna alyp, qamqorlyq jasaityndyqtary da ashyq aityla bastady.
15. Áskeriler arasynda da ásiredinshilderdiń paida bolǵany jaily aqparattar tarap júr. Politsiia, keden qyzmetkerleri, jalpy quqyq qorǵaý salasy boiynsha mamandardyń, áskerilerdiń arasynda profilaktikalyq jumystar júrgizilip, qatań tyiym salynyp, qadaǵalaý kerek. Onyń ornyna, ulttyq tarih pen salt-dástúri, batyrlar jyrlaryn oqytyp, olardyń boiyna otansúigishtik qasietterdi damytýǵa kóńil bólinýi tiis.
16. Dini kitaptar qaita súzgiden ótip, zerttelip, saraptalyp qana usynylýy kerek. Radikaldyq ideialar tarap júrgen kez kelgen kitaptyń kitap dúkenderindegi satylymy toqtatylyp, kitaphanalardan da joiylýy kerek.
17. Oń men solyn tanymaityn, 18 jasqa tolmaǵan jastardyń meshitke barýyna qatań tyiym salynýy kerek. Mektep jasyndaǵy balalar mekteptegi bilimdi birinshi orynǵa qoiýy kerek. Tiisinshe medreselerge shákirtterdi mektep baǵdarlamasyn oqyp shyqqannan soń ǵana qabyldaityn jańa júie qajet. Sebebi medresede dinge basa nazar aýdarylyp, adamǵa qajetti jalpy bilim durys oqylmai qalady. Sondyqtan, moldalar sanaǵa syimaityn, qisynsyz ýaǵyzdar aitady.
18. Imamdardyń bilim deńgeiin ár kez kóterip otyrý qajet. Olarǵa otandyq tarih, salt-dástúr, folklor jáne taǵy basqa ulttyq qundylyqtar týraly oqytylýy kerek. Jaratylystaný ǵylymdary boiynsha da kýrstardan ótip, saýattylyqtaryn arttyrý qajet. Ózbekstanda 1990-shy jyldary shetelden bilim alýǵa tyiym salynǵan eken. Bizge de imamdardyń shet elderde dini bilim alýyna shekteý qoiylýy kerek.
19. Áielderdiń quqyqtyq mártebesin kóterý. «Talaq» uǵymy boiynsha áielderdiń áleýmettik quqyqtary taptalýda. Olardyń tizimi jasalyp, densaýlyǵy tekserelýi kerek. Memleket em-dom jáne psihologiialyq kómek kórsetýi qajet. «Talaq» aityp qyzdardy tastap ketetin er-azamattarǵa qoldanylatyn jaza kúsheitilýi tiis. Meshittegi nekeler tek memleket beretin neke kýáligi arqyly ǵana qatań júrgizilgeni jón. Talaq etý saldarynan zardap shekken analardyń balalaryna da qoldaý jasalýy kerek. Balalaryna psihologiialyq kómek kórsetken jón.
20. Elimizde qalyptasyp otyrǵan dini ahýaldyń jaǵdaiy óte kúrdeli. Sol sebepti Mádeniet jáne aqparat ministrliginiń quramyndaǵy Din isteri komitetin bólip alyp, jeke-dara derbes Din isteri agenttigin qurý kún tártibinde tur. Búginde Din isteri komitetindegi qyzmetkerlerdiń zaiyrly ustanymdaryna kúmánmen qaraýshylar da kezdesedi. Din isteri agenttiginde bilikti ári minezdi basshy jáne zańǵa sai zaiyrlyq ustanymdy tý etetin mamandar qyzmet etýi tiis. Ol jerde qandai da bir aǵymdar músheleriniń kirip ketip, óz múddelerin júzege asyrýyna múmkindik berilmeýi tiis. Osy jerde zertteýler, saraptamalar, jobalar ázirlenip, oqytý jumystary júrgizilýi kerek. Álbette, mundaǵy mamandar joǵary deńgeidegi daiyndyqtan ótkizilip, únemi suryptalyp, aimaqtaǵy ákimdikterge basqarma basshylyǵyna usynylyp otyrýy tiis.
21. Búginde elimizde jekemenshik dini balabaqshalar sany artyp otyr. Jasyryn dini tálim-tárbie beredi. Balalarǵa arnalǵan dini qaiyrymdylyq mekemeleri de kóp. Áleýmettik jaǵdaiy qiyn ata-analardyń barlyǵy derlik osyndai qaiyrymdylyq mekemelerge balalaryn beredi. Bul mekemeler túrkiialyq dini aǵymdar tarapynan qarjylandyrylady. Radikaldyq aǵymdar jetimder úiin de ashyp, balalardy din arqyly tárbieleýdi júieli qolǵa alǵaly da ondaǵan jyl boldy. Qańtar oqiǵasynda qaraqshylyq jasaǵan da, áskermen qaqtyǵysqa túsken de solar bolýy múmkin.
22. Osy kúnderi ýaǵyzshylar tarapynan qazaqtyń dombyra siiaqty aspaptaryna, ulttyń qasietti uǵym-túsinikterine til tigizý jiilep ketti. Ulttyq qundylyqtarymyzǵa til tigizý, kez kelgen balaǵattaý túrleri, rýhani mádenietterimizge baǵyttalǵan kez kelgen shabýyl zań aiasynda tyiym salynyp, joǵary tólemdi aiyppul negizinde jazalanýy tiis.
Qoryta kele, Muhtar Áýezovtyń “El bolamyn deseń, besigińdi túze” degen ulaǵatty sózin esimizge alǵymyz keledi. Bul sózdiń astarynda ulttyq tárbieni ulyqtaý kerektigi týraly úlken mán bar. Balabaqshadan bastap ulttyq qundylyqtardy, ǵylym men bilimdi nasihattap, jas tolqynnyń boiyna sińiretin aýqymdy jobalar, irgeli jumystar júrgizilýi kerek.
El bolashaǵy úshin búgin áreket jasamasaq, erteń múlde kesh bolmaq.
Qol qoiýshylar:
Tóregeldi Sharmanov, UǴA akademigi, m.ǵ.d., professor, Qazaq taǵamtaný akademiiasynyń Prezidenti
Dosmuhamed Kishibekov, UǴA akademigi
Orazaly Sábden, Qazaqstan ǵylymdar odaǵynyń Prezidenti, QR Memlekettik syilyqtyń iegeri, akademik
Ermurat Bapi, QR Parlament májilisiniń depýtaty, jýrnalist, qoǵam belsendisi
Qazybek Isa, QR Parlament májilisiniń depýtaty, aqyn
Abzal Quspan, QR Parlament májilisiniń depýtaty, zańger
Rinat Zaiytov, QR Parlament májilisiniń depýtaty, aitysker aqyn
Samat Nurtaza, QR QR Parlament májilisiniń depýtaty
Baian Raqyshev, UǴA akademigi
Iasin Uzaqov, Keńes Odaǵynyń eńbek sińirgen ónertapqyshy, akademik, t.ǵ.d., professor
Hangeldi Ábjanov, UǴA akademigi, tarih ǵylymynyń doktory, professor
Tynyshtyqbek Ábdikákimuly, aqyn, QR Memlekettik syilyqtyń iegeri
Zeinep Ahmetova, jazýshy-etnograf
Baǵdat Múptekeqyzy, etnograf, «Qyran» búrkitshiler federatsiiasynyń atqarýshy direktory
Tólegen Búkirov, t.ǵ.k., QR Qurmetti metallýrgi, Qaraǵandy oblysy jáne Jezqazǵan qalasynyń Qurmetti azamaty
Sultanáli Balǵabaev, jazýshy, dramatýrg, QR Eńbek sińirgen qairatkeri
Babaqumar Qinaiatuly, etnoraf, tarih ǵylymynyń kandidaty
Ábdirashit Bákiruly, etnograf, filosof
Berdaly Ospan, etnograf, mádeniettanýshy, mýzykant
Muhtar Taijan, saiasatker, ekonomist
Sultan-Han Aqquly, alashtanýshy, álihantanýshy-ǵalym, halyqaralyq jýrnalist, «Alash» ǵylymi-zertteý institýtynyń direktory
Qaiyrbek Kemeńger, L.N.Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversiteti Qazaq ádebieti kafedrasynyń meńgerýshisi, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty
Qanat, Aitkúl Qudaibergenovter, QR Eńbek sińirgen artisteri, «Qurmet» ordeniniń iegerleri
Sovetqazy Nursilla, qoǵam qairatkeri
Ahmetbek Nursila, kásipker, motivator
Erlan Tóleýtai, ónertanýshy, ánshi-kompozitor
Qanat Júnis, akter, ánshi, aqyn, dramatýrg
Jarylqap Qalybai, jýrnalist, qoǵam belsendisi
Erzat Káribai, biolog, tarihshy
Almas Mustafa, qolóner sheberi, sýretshi, «Dala sazy» sheberler ortalyǵynyń direktory
Qusmilia Nurqasym, ádebietshi, memleket qairatkeri
Januzaq Ákim, ekonomist, qoǵam belsendisi
Erbolat Baiat, Sh. Ýálihanov atyndaǵy Kókshetaý ýniversitetiniń professory, PhD doktor, aqyn, jazýshy, ádebiettanýshy, folklortanýshy
Baibota Qoshym-Noǵai, aqyn, Halyqaralyq «Alash» ádebi syilyǵynyń iegeri, «Qurmet» ordeniniń iegeri
Amanqos Mekteptegi, túriktanshy, filologiia ǵylymynyń kandidaty
Táttigúl Qartaeva, etnoraf, ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń professory
Táýke Altynbekov, tehnika ǵylymynyń doktory
Aigúl Orynbek, Prezident janyndaǵy Ulttyq quryltai múshesi, quqyqqorǵaýshy, zańger
Orynbasar Jánibekov, qoǵam qairatkeri
Ramazan Qurmanbaev, Asharshylyq qurbandary qaýymdastyǵynyń tóraǵasy
Erkin Raqyshev, rejisser, qoǵam belsendisi, Almaty qalasy máslihatynyń depýtaty
Adai Abdildinov, «Qazaqstan animatsiialyq stýdiialar qaýymdastyǵy» ZTB tóraǵasy
Jumash Kenebai – Kókbóri, qoǵam qairatkeri, aqyn, pýblitsist
Sultan Erdáýlet, táýelsiz jýrnalist
Nurlybek Qýańbaev, «Jeltoqsan qoǵamy» uiymynyń tóraǵasy
Murathan Shoqan, aqyn, «Tulǵa-Dostyq» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy
Shynqýat Baijanov, zańger
Sábit Shildebai, tarih ǵylymynyń kandidaty, QR Ortalyq memlekettik arhiviniń direktory
Dárenbek Nysanbaev, dáriger-kardiolog, PhD doktor, m.ǵ.k.
Rýstem Ashetaev, qoǵam belsendisi
Aidarhan Daýlybaev, sport sheberi, Keńes odaǵy áskerileri arasyndaǵy boks chempiony
Áset Tuiaqov, Aýǵan soǵysynyń ardageri, Qurmetti sáýletshi
Qýanysh Ospan, aqyn, Maǵjan Jumabaev atyndaǵy Aqmola oblystyq ámbebap ǵylymi kitaphanasynyń direktory
Arman Nurmuhamedov, tarihshy, jýrnalist
Abylaihan Áshimhan, aqyn, Qazaqstan jazýshylar odaǵynyń múshesi
Aian Qajybai, Sh. Ýálihanov atyndaǵy Kókshetaý ýniversitetiniń «Qazaq tili men ádebieti» kafedrasynyń professor-assistenti, f.ǵ.k.
Baýyrjan Ramazan, «Jebe» qoǵamdyq qorynyń múshesi
Serjan Erikov, bloger, videooperator, monajer, «S-studio» stýdiiasynyń negizin qalaýshy
Nurislam Ábdil, teatrtanýshy, Aqmola oblystyq Sh. Qusaiynov atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynyń kórkemdik jetekshisi
Berik Ataev, Sh. Ýálihanov atyndaǵy Kókshetaý ýniversitetiniń oqytýshysy, magistr
Talapker Ýáliev, Sh. Ýálihanov atyndaǵy Kókshetaý ýniversitetiniń aǵa oqytýshysy
Bolat Boranbai, filologiia ǵylymynyń kandidaty, Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda ýniversitetiniń qaýymdastyrylǵan professory
Bolat Náýkenuly, qoǵam qairatkeri
Kákim Hasambai, akter, rejisser, ustaz
Mergen Toqsanbai, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Aqmola oblystyq filialynyń direktory, «Rýh-Aldaspan» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, Aqmola oblystyq mádeniet basqarmasynyń sarapshysy
Qýat Ahmetjanov, jýrnalist, bloger, diktor
Ońǵar Qabden, aitysker aqyn, bloger
Marǵulan Ermaǵanbetuly, qoǵam belsendisi, BasQaru qorynyń direktory
Dýman Ramazan, jazýshy, dramatýrg, «Abylaihannyń armany», «Joshy» dramalarynyń avtory
Ómir Shynybekuly, pedagog, Y. Altynsarin tósbelgisiniń iegeri
Aiman Saǵidolla, ustaz, qoǵam belsendisi
Serik Máliev, jýrnalist, «Altyn Orda» portalynyń direktory
Aibar Oljai, PR mamany
Amangeldi Keńshilikuly, synshy, Halyqaralyq «Alash» ádebi syilyǵynyń laýreaty
Baqyt Bedelhan, aqyn
Ómirjan Ábdihalyq, jazýshy, «Arasha» internet portalynyń jetekshisi
Qanat Ábilqaiyr, jazýshy
Arman Áýbákir, jýrnalist, «Adyrna» UEB qoǵamdyq qorynyń Prezidenti
Jumat Qunanbai, Prezident kúzet qyzmetiniń ardageri, Aýǵan soǵysynyń ardageri
Turarbek Qusaiynuly, din zertteýshisi, quqyqqorǵaýshy
Beibit Moldahmetuly, «Social project management» ortalyǵynyń direkory
Buǵybek Sandýov, sýretshi-dizainer, Aýǵan soǵysynyń ardageri
Dúisen Maǵlumov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, jýrnalist, jazýshy
Sháken Turar Sáttarqyzy, “Qara shańyraq” QB direktory, QR Jýrnalister odaǵynyń múshesi
Serik Sársekeev, «Qazaqstandyq salalyq temirjol, avtomobil, áýe jáne sý kóligi qyzmetkerleriniń kásibi odaǵy» qoǵamdyq birlestiginiń «Astana» filialynyń tóraǵasy, meditsina ǵylymynyń kandidaty
Tolqyndat Tóleshov, zapastaǵy polkovnik, Ulttyq qorǵanys ýniversitetiniń oqytýshysy
Aigúl Bolathanqyzy, jýrnalist
Baýyrjan Qaraǵuzuly, aqyn, «Mádeniet» portalynyń jetekshisi
Álihan Jaqsylyq, jazýshy-dramatýrg
Nursáýle Tolqyn, aqyn, stsenarist
Ashat Qasenǵali, saiasattanýshy
Erjan Tólek, jýrnalist
Nurgeldi Ábdiǵaniuly, Abai.kz aqparattyq portalynyń Bas redaktory. Halyqaralyq TÚRKSOI syilyǵynyń iegeri
Erlan Eleý, aqyn, dáriger, kásipker
Talas Orazbai, mýltiplikator, Quantfilim kinostýdiiasynyń jetekshisi
Roza Asanova, QazUÓÝ Qorqyt ata atyndaǵy ǴZO ǵylymi qyzmetkeri
Jibek Dosybaeva, ardager ustaz
Rabiǵa Saýyt, zeinetker
Ospan qajy Súleimenuly, qoǵam qairatkeri, aǵartýshy-ustaz, Eńbek ardageri, «Qurmet belgisi ordeni» iegeri, Mádeniet qairatkeri, aqyn, sazger, kúishi
Ádilet Amangeldi, «Qara shańyraq» QB quryltaishysy
Sandýǵash Nurqanova, «Qara shańyraq» QB quryltaishysy
Altynai Táńirbergenova, «Qara shańyraq» QB quryltaishysy
Qajymurat Násiuly, Tarih jáne qoǵamdyq ǵylymdar akademiiasynyń akademigi, ardager-ustaz, QR Oqý isiniń úzdigi, ólketanýshy-shejireshi
Ótegen Aishýaqov, «Ulttyq múdde» QB múshesi, «Elorda biler keńesi» QB múshesi
Baqytgúl Káribai, zeinetker-ustaz, Qorqyt baba muralaryn nasihattaýshy
Fanida Nurbaeva, Y. Altynsarin medaliniń iegeri, «Esil tolqyndary» ardagerler halyqtyq ansambiliniń jetekshisi
Sandýǵash Seidahmetova, Mádeniet qairatkeri, QR kitaphana isiniń ardageri
Ásemgúl Qulymbetova, Y. Altynsarin medaliniń iegeri
Erbol Beiilhan, aqyn, jazýshy, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń múshesi, Mádeniet salasynyń úzdigi, Halyqaralyq poeziia akademiiasynyń Akademigi
Tileýǵaly Ámirtaiuly, ardager ustaz, Halyqaralyq Jazýshylar Odaǵynyń múshesi, Qazaqstan Jýrnalister Odaǵynyń múshesi,
Qaraǵandy oblysynyń bilim berý salasyna eńbegi sińgen qyzmetker
Niqanbai Omarhanov, QR Aýyl sharýashylyǵy salasynyń úzdigi, Qaraǵandy oblystyq qoǵamdyq keńesiniń múshesi, qoǵam belsendisi
Tuńǵyshbai Muqan, QR Bilim berý salasynyń úzdigi, QR Mádeniet salasynyń úzdigi, Qazaqstan Jýrnalister Odaǵynyń múshesi, ólketanýshy, qoǵam belsendisi
Ańǵar Smaǵulov, eńbek ardageri, jazýshy, ólketanýshy, shejireshi, Qazaqstan Jýrnalister Odaǵynyń múshesi, qoǵam belsendisi
Sáken Keldibaev, zeinetker, qoǵam belsendisi
Turar Sháken, tarihshy-etnolog, «Qara shańyraq» RQB direktory, QR Jýrnalister Odaǵynyń múshesi
Asmagúl Qulymbetova, zeinetker ustaz, Y.Altynsarin medaliniń iegeri
Saǵynysh Seidahmetova, QR Mádeniet qairatkeri,QR kitaphana isiniń ardageri
Fanida Nurbaeva, Y.Altynsarin medaliniń iegeri, «Esil tolqyndary» Ardagerler halyqtyq ansambliniń jetekshisi
Baqytkúl Káribai, zeinetker ustaz, Qorqyt baba muralaryn nasihattaýshy
Bibisara Áýbakirqyzy, QR PǴA akademigi, psihologiia ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaq psihologiialyq qoǵamynyń múshesi, E.A. BÓKETOV atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýniversitetiniń eńbek sińirgen qyzmetkeri
Kúlásh Ahmetova, filologiia ǵylymynyń doktory, professor, Tursynbek Kákishulynyń jary
Omar Jáleluly, abaitanýshy
Qurmanǵazy Rahmetov, qoǵam qairatkeri, jeltoqsanshy
