Foto: kaztag.kz
Aýyldyń jyry men zaryn Úkimetke jetkizip júrgen sanaýly májilis depýttarynyń biri, Agrarlyq máseleler komitetiniń múshesi Jigýli Dairabaev sý tasqyny kezindegi dihandardyń problemasy, tozyǵy jetken eldi mekender jaiy, bos jatqan jerler, Parlamenttegi aýyl únine qatysty Ulys tilshisiniń birqatar suraǵyna jaýap berdi.
Jigýli Moldaqalyquly, ýaqytyńyzdy bólip bizge suhat bergenińizge redaktsiia atynan zor alǵys bildiremin! Alǵashqy suraǵym qazir jáne bolashaqta asa mańyzdy bolatyn sý máselesine qatysty. Bárimiz biletindei siz osy jyldyń basynda Úkimet janynan qurylǵan Sý keńesiniń quramyna kirdińiz? Osy keńes jumysy týraly tolyq aityp berseńiz?
Prezidentimiz sý ainalasynda qordalanǵan túiinderdi sheshý maqsatynda Úkimetke tapsyrma berip, jeke ministrlik qurǵan bolatyn. Bul tek atqarýshy organnyń bir tarmaǵy ǵana. Muny qanaǵat tutyp otyra beretin bolsaq nátije bolmaityny anyq. Mysaly, transshekaralyq ózenderdiń máselesinde Syrtqy ister ministrliginiń yqpaly qajet bolsa, sý júielerin tsifrlandyrý baǵytynda bólek qurylymdaǵy vedomstvonyń kómegine muqtaj. Al sýdyń negizgi tutynýshysy bolyp esepteletin óndiris pen aýyl sharýashylyǵy basqa memorgandardyń quzyretinde. Budan bólek jańa tehnologiialardy jetik biletin sarapshylar qaýymdastyǵy men ǵalymdar bar emes pe? Minekei, solardyń barlyǵynyń pikiri men usynystaryn biriktiretin, bir jerde talqylaityn arnaiy alqalyq orta kerek boldy. Osy turǵydan qurylǵan Sý keńesiniń qazirgi qolǵa alǵan jumystary júieli ózgeristiń bir bóligi ǵana dep bilemin.
JAŃA SÝ QOIMALARYN SALÝ TRANSShEKARALYQ ÓZEN SÝYNA TÁÝEKELDI AZAITADY
Qazaqstan transshekaralyq ózen sýyna kiriptar. Bul máseleler bolashaqta qalai sheshimin tabýy múmkin? Sosyn aýyl sharýashylyǵy jerlerin sýarýdaǵy túiinder týraly ne aitasyz?
Sońǵy ýaqytta qýańshylyq problemasy tek ǵana Qazaqstanda emes, álemniń barlyq elinde baiqalýda. Onyń ústine jer sharyndaǵy halyq sanynyń kúrt ósýi, azyq-túlik daǵdarysyna ákelip soqtyratyny taǵy bar. Osyny eskergen memleketter qol qýsyryp otyrmasy anyq. Qazaqstanǵa kiretin ózenderdiń bastaýyna ielik etip otyrǵan Qytai da, Ortalyq Aziiadaǵy kórshilerimiz de bul táýekeldiń aldyn alatyny belgili. Demek olardyń árqaisysy sý qoryn jinaqtaidy. Prezidentimizdiń 20-ǵa jýyq sý qoimasyn jaqyn ýaqytta salý kerek degen tapsyrmasy esińizde shyǵar? Bul sý boiynsha basqa elderge degen táýeldilikti azaitýdyń negizgi amaly. Sondyqtan da Úkimet Memleket basshysynyń tapsyrmasyn tez arada qolǵa alyp, osy baǵyttaǵy jumystardy údetýi tiis. Jáne de syrtqy saiasatta transshekaralyq ózender boiynsha pozitsiiamyzdy naqty aiqyndap alyp, kelisózderdi intensivti túrde júrgizý qajet.
Aýyldaǵy sharýashylyqty ulǵaitý úshin jer kerek. Negizgi igerilmei jatqan aýyldyq jerler kóp pe?
Árine, igerilmei jatqan jerler óte kóp! Sol jerdiń barlyǵyn baiaǵydan beri óndiris ainalymyna jiberip, qolǵa alǵanda Qazaqstan agrarly derjava elderiniń qataryna enetin edi. Átteń, bul baǵytta Úkimet aýyz toltyrarlyq nátijege qol jetkize almai júr. Onyń ústine ýrbanizatsiia problemasy kadr tapshylyǵyna alyp kelýde. Egis alqaptaryn igerý jáne mal sharýashylyǵyn qolǵa alý úshin jumysshy kerek emes pe? Al halyq jappai qalalarǵa kóship jatqanda munyń arty jaqsylyqqa apara qoimasy anyq. Meniń pikirimshe, bul máseleni sheshýdiń eki sheshimi bar. Birinshisi – qolda bar óndiristi intensivti júiege aýystyryp, jańa tehnologiialardyń arqasynda ónimdilikti ulǵaitý. Ekinshisi – óndirispen ainalysamyn degen azamattarǵa meilinshe jaǵdai jasaý, olardy yntalandyrý. Tek sonda ǵana bos jatqan jer, halyq igiligine ainalatyn bolady.
PREZIDENT SAILAÝYNA TÚSIP, JEŃILIP QALǴANYMA ÓKINBEIMIN
Siz 2022 jyly Prezident sailaýynda negizgi kandidattardyń biri bolyp baq synadyńyz. Shyndyǵyn aitý kerek, sol kezde sizdi kóbi «ekinshi Qosanov» degen pikir aitty?
Men Prezident sailaýyna kandidat bolyp tirkelip, alǵashqy kezdesýimdi ózimniń týǵan aýylymnan bastadym. Sol kezdesýde meniń jaqyn týys aǵam kóp adamnyń kózinshe «Jigýli, sen shynyńdy ait, sen spektakl qoiyp, Qosanov siiaqty bolyp júrgen joqsyń ba? Erteń el-jurtqa kúlki, mazaq bolmaiyq» dep tótesinen aitty. «Aǵa, men satqyn nemese bireýdiń rólin oinap júrgen joqpyn. Shamańyz kelse, meni qoldap daýys berińiz!» dedim men. Mine, kezinde osyndai áńgimeler aitylǵan. Árine, men eshkimniń aýzyna qaqpaq bola almaimyn ǵoi... «It úredi, kerýen kóshedi». Men shynymen prezident sailaýynda jeńiske jetkim keldi jáne bul isim úshin esh ókinbeimin. Sosyn men prezidenttikke kandidat bolyp, sailaýda jeńiske jetpei qalǵanyma ókinip, sary ýaiymǵa da túsken joqpyn. Men saiasatkermin... Saiasatkerde jeńis te, jeńilis te bolady. Kersinshe men osy dodadan keiin kúsh aldym. Óz partiialastarymdy jigerlendirip, qaita Parlament sailaýyna tústim. Ómirdiń ózi kúres...
Siz Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisiniń Agrarlyq máseleler komitetiniń múshesiz. Qazir Parlament qabyrǵasynda júrip agrarlardyń jaǵdaiyn jaqsartý baǵytynda qandai jumystar men jobalarǵa bastamashyl bolyp júrsiz?
Parlament Májilisinde «Aýyl» partiiasy fraktsiiasynyń 8 depýtaty bar. Men solardyń birimin. Árqaisymyzdyń alǵa qoiǵan maqsatymyz bar. Ol– partiianyń sailaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrý. «Aýyldyqtardy» qoldap, daýys bergen saýlaýshylardy umytpaiymyz kerek. Bizdiń tiregimiz – sailaýshylar. Sondyqtan sailaýaldy baǵadarlamamyzdyń ár tarmaǵyn oryndaýǵa mindettimiz. Maǵan júktelgen is –agrarly máselelerge qatysty zańnamalyq problemalardy sheshý. Negizgi jobamyz Agrarly bank qurý jáne azyq-túlik qaýipsizdigi týraly zań jobasyn daiyndap, onyń qabyldaýyna kúsh salý. Sondai-aq fermerlerdiń nazyn tyńdap, olardy Úkimetke jetkizýmen ainalysamyn. Fraktsiiamyzdyń depýtattary tómengi palatadaǵy ár komitette múshe bolyp otyr. Biri salyq máselelerimen shuǵyldansa, endi biri aýyldy eldi mekenderdiń problemasyn sheshýmen ainalysyp júr.
Biylǵy kóktemgi egin egý naýqany sharýalar úshin qiynshylyqtar ákelýde. Bul baǵytta ne aitar edińiz?
Ár kóktemgi egis naýqany – bizder úshin stress. Janar-jaǵarmaidyń kólemi jete me? Olardy jetkizý júiesi qalai bolmaq? Bekitilgen normativ agrotehnologiialyq talaptardy oryndaýǵa jetkilikti me? Tuqymnyń sapasy ne bolady? Tyńǵaitqyshtar qymbattady ma? Taǵy basqa osyndai suraqtar árine maza bermeidi. Kóktemgi egis naýqyny kezinde taǵy bir másele - nesie men sýbsidiianyń durys bólinbeýi. Onyń ústine biylǵy sý tasqyny sharýalardyń, aýyl turǵyndarynyń jaǵdailaryn odan ári qiyndatyp otyr. Egetin tuqymy men maldary sý astynda qalyp zor shyǵynǵa ushyraýda. Onyń ústine egin salatyn ýaqytty eshqashanda kesheýildetýge bolmaidy. Eger ýaqyttan sál kesh qalsańyz tiisti ónim ala almai qalasyz. Sondyqtan da dál qazir fermerlerge jan-jaqty qoldaý qajet. Aita bersek, problema kóp. Jaqynda ǵana Agrarlyq máseleler komiteti osy aitylǵan ózekti máselelerdi talqyǵa salyp, Aýyl sharýashylyǵy ministrligine tiisti talaptardy joldadyq.
QAZAQSTANDY AGRARLY DERJAVAǴA AINALDYRATYN ZAŃ ShYǴARÝ KEREK
Parlamenttegi «Aýyl» partiiasynyń jumysy men partiia atynan daiyndalyp jatqan zań jobalar týraly aityp berseńiz?
Eń basty eki jobamyz bar dep aitqan edim joǵaryda. Biri fermerlerdiń arzan qarajatqa degen qajettiligin sheshýge baǵyttalǵan Agrobank qurý bolsa, ekinshisi Qazaqstandy agrarly derjavaǵa ainaldyrýdy kózdeitin azyq-túlik qaýipsizdigi týraly zań shyǵarý. Eki jobamyzdy qatar alyp kelemiz. Zańdardyń mátini men kontseptsiiasy daiyn. Dál osy shaqta solardy qaýymdastyqtarmen talqylap jatyrmyz. Ázirshe betalysymyz jaman emes siiaqty.
Sońǵy bolǵan Parlament sailaýynda «Aýyl» partiiasy yqpaldy, aitary bar saiasi kúshke ainalǵanyn kórdik. Sailaýshylaryńyzdyń muń-múddesin, talap-tilegin Úkimetke jetkizýde qandai jumystar atqarylýda?
Sailaýshylarymyzdyń kóp bóligi – óńirlerde turady. Olarmen tyǵyz bailanys partiiamyzdyń filialdary arqyly júrgizilip jatyr. Muny qolǵa alý asa mańyzdy dep bilemiz. «Aýyl» parlamenttik partiiaǵa ainalǵaly beri elektoratymyzdyń aitarlyqtai senimi kúsheidi. Ózimizdi maqtaǵandai bolmaiyn, biraq aýyldyń úni biik minberden estile bastady. Sonymen qatar Úkimetke kóptegen máseleler boiynsha depýtattyq saýaldar joldanyp, tushymdy usynystar engizildi. Eń negizgi jumysymyz – zań jobalaryn qabyldaý barysynda aýyl men agroónerkásip kesheniniń múddesin qorǵaý. Osy baǵytta birqatar zańǵa tolyqtyrýlar men ózgerister engizildi. Bizdi izdep kelgen azamattarǵa da esigimizdi aiqara ashyp, qabyldaýdamyz. Aldaǵy shilde men tamyz ailarynda óńirlerge is-saparǵa barǵanda osy jaily tolyq aqparat beremiz dep otyrmyz.
«Aýyl» partiiasynyń jumysy sailaýdan keiin qalai ózgerdi?
Óz-ózimizge baǵa bergennen aýlaqpyn. Mundaida sailaýshylar sóilegeni durys. Aitatynym - ózgeris bar. Birqatar joba naqty iske asa bastady. Olarmen jaqyn tanysý úshin ortalyq apparatymyzǵa arnaiy qonaqqa shaqyramyz. Kelińizder.
«KEPIILDIKKE MÚLIK ÁKELIP, NESIE AL DA JUMYS ISTE» DEGEN QAǴIDA JARAMAIDY
Aýyldyń jaiyn sizden jaqsy biletin adam joq. Qazir tozǵan aýyldar kóp? Qaitsek aýyl-aimaqty damyta alamyz? Sizdiń jeke pikirińiz?
Aýyl men aýyl sharýashylyǵy egiz uǵym. Men bul qaǵidany únemi aityp kelemin. Agroónerkásip damymai júieli jumys bolmaidy. Adamzatty alǵa jeteleitin tek eńbek qana. Qolǵa ketpen-kúrek alamyn deitin azamattarǵa tiisti jaǵdai jasalýy tiis. «Kepildikke múlik ákelip, nesie al da jumys iste» dep otyra berý jaramaidy. Úkimet bul printsipten ketýi tiis. Sondai-aq investitsiialyq jobalardy meilinshe aýylǵa qarai burý kerek. Sonda ǵana aýyl damidy.
