Muǵalim taqtaǵa matematikalyq teńdeý jazady. Sosyn synypqa burylyp, kútip turady. Sál ýaqyttan soń bir oqýshy qol kóteredi. Muǵalim janyna keledi. Dápterine úńilip, eseptiń jaýabynyń astyn syzady: bári durys. Ary qarai keremet qubylys bastalady. Endi álgi oqýshy ornynan turady da qolyn kótergen kelesi oqýshynyń esebin tekseredi. Osylai jalǵasa beredi. «Eger óziń bilgen nárseni basqaǵa úiretseń, aqparattyń toqsan paiyzy miyńda qalady, - deidi japondyq muǵalim Kýnito Itý, - Eger taqtanyń aldyna shyǵyp jai ǵana túsindirip bersem, onda aqparattyń qyryq paiyzy ǵana oqýshyǵa túsinikti bolady. Ózara talqylai otyryp, bir-birine úiretse, sonda aqparat sińimdi bolmaq».
Oqýshylar toptasyp jumys isteidi. Muǵalimder ártúrli jaýapty tapqandaryna qýanady. Nemese birdei jaýapqa ártúrli jolmen kelse, jetistik dep esepteidi. Sosyn bári birigip kim qandai jolmen shyǵarǵanyn talqylaidy. Amerikalyq jýrnalist úziliste oinap júrgen bir oqýshydan eń súiikti pániń ne dep surapty. Bala oilanbastan «matematika» deidi. Múmkin sondyqtan da shyǵar Nobel syilyǵyn alǵan fizikterdiń teń jartysy – japondar bolýy.
Qyzyqtyń bári sabaq bitkende bastalady. Alty-jeti jasar kishkentai oqýshylar mektepten keiin úilerine ózderi qaita beredi. Buǵan eshkim tań qalmaidy. Japondar sońǵy jiyrma bes jyl «Meniń tuńǵysh tapsyrmam» degen realiti-shoý kórip jatyr. Onda úsh jasar bóbekterdiń ózi nan satyp alýǵa dúkenge ózdiginen bara beredi. Jol-jónekei olardy kamera túsirip otyrady.
Nege japondyqtar balalaryn jalǵyz jiberýge qoryqpaidy? Nege olardyń balalary sonshalyqty estiiar? Amerikalyq mádeniettanýshy Dýein Diksonnyń aitýynsha, másele tek kóshede qylmystyń azdyǵynan emes, japondardyń toptasyp ujym bolyp ómir súre alatyndyǵynda eken. «Japon balalary qajet kezinde kóshedegi kez kelgen japonnan kómek surai alatynyn bilip ósedi» deidi.
Oqýshylar ujymdyq yntymaq pen jaýapkershilikti mektep tabaldyryǵyn attap basqan alǵashqy sátten úirene bastaidy. Oqýshylar kezek-kezek kabinet jinastyrady. Ashanada kezekshi bolady. Dárethana jýady. Mundai jumystarǵa arnaýly qyzmetshiler alynbaidy. «Bári bárine jaýapty» degen ustanym. Bul ustanym ómirdiń barlyq salasyna qatysty. Qoǵamda da mańyzdy ról atqarady. Onyń ishinde kólikte júrgende: qoǵamdyq kólik jolaýshy úshin óte yńǵaily ári qaýipsiz. Diksonnyń aitýynsha, batys órkenietinde ósken adamdy "kishkentai bóbekterdiń erte es kirýinen" góri qoǵam músheleriniń bir-birine degen "myzǵymas senimi" tań qaldyrady eken.
