مۇعالٸم تاقتاعا ماتەماتيكالىق تەڭدەۋ جازادى. سوسىن سىنىپقا بۇرىلىپ, كٷتٸپ تۇرادى. سەل ۋاقىتتان سوڭ بٸر وقۋشى قول كٶتەرەدٸ. مۇعالٸم جانىنا كەلەدٸ. دەپتەرٸنە ٷڭٸلٸپ, ەسەپتٸڭ جاۋابىنىڭ استىن سىزادى: بەرٸ دۇرىس. ارى قاراي كەرەمەت قۇبىلىس باستالادى. ەندٸ ەلگٸ وقۋشى ورنىنان تۇرادى دا قولىن كٶتەرگەن كەلەسٸ وقۋشىنىڭ ەسەبٸن تەكسەرەدٸ. وسىلاي جالعاسا بەرەدٸ. «ەگەر ٶزٸڭ بٸلگەن نەرسەنٸ باسقاعا ٷيرەتسەڭ, اقپاراتتىڭ توقسان پايىزى ميىڭدا قالادى, - دەيدٸ جاپوندىق مۇعالٸم كۋنيتو يتۋ, - ەگەر تاقتانىڭ الدىنا شىعىپ جاي عانا تٷسٸندٸرٸپ بەرسەم, وندا اقپاراتتىڭ قىرىق پايىزى عانا وقۋشىعا تٷسٸنٸكتٸ بولادى. ٶزارا تالقىلاي وتىرىپ, بٸر-بٸرٸنە ٷيرەتسە, سوندا اقپارات سٸڭٸمدٸ بولماق».
وقۋشىلار توپتاسىپ جۇمىس ٸستەيدٸ. مۇعالٸمدەر ەرتٷرلٸ جاۋاپتى تاپقاندارىنا قۋانادى. نەمەسە بٸردەي جاۋاپقا ەرتٷرلٸ جولمەن كەلسە, جەتٸستٸك دەپ ەسەپتەيدٸ. سوسىن بەرٸ بٸرٸگٸپ كٸم قانداي جولمەن شىعارعانىن تالقىلايدى. امەريكالىق جۋرناليست ٷزٸلٸستە ويناپ جٷرگەن بٸر وقۋشىدان ەڭ سٷيٸكتٸ پەنٸڭ نە دەپ سۇراپتى. بالا ويلانباستان «ماتەماتيكا» دەيدٸ. مٷمكٸن سوندىقتان دا شىعار نوبەل سىيلىعىن العان فيزيكتەردٸڭ تەڭ جارتىسى – جاپوندار بولۋى.
قىزىقتىڭ بەرٸ ساباق بٸتكەندە باستالادى. التى-جەتٸ جاسار كٸشكەنتاي وقۋشىلار مەكتەپتەن كەيٸن ٷيلەرٸنە ٶزدەرٸ قايتا بەرەدٸ. بۇعان ەشكٸم تاڭ قالمايدى. جاپوندار سوڭعى جيىرما بەس جىل «مەنٸڭ تۇڭعىش تاپسىرمام» دەگەن رەاليتي-شوۋ كٶرٸپ جاتىر. وندا ٷش جاسار بٶبەكتەردٸڭ ٶزٸ نان ساتىپ الۋعا دٷكەنگە ٶزدٸگٸنەن بارا بەرەدٸ. جول-جٶنەكەي ولاردى كامەرا تٷسٸرٸپ وتىرادى.
نەگە جاپوندىقتار بالالارىن جالعىز جٸبەرۋگە قورىقپايدى? نەگە ولاردىڭ بالالارى سونشالىقتى ەستييار? امەريكالىق مەدەنيەتتانۋشى دۋەين ديكسوننىڭ ايتۋىنشا, مەسەلە تەك كٶشەدە قىلمىستىڭ ازدىعىنان ەمەس, جاپونداردىڭ توپتاسىپ ۇجىم بولىپ ٶمٸر سٷرە الاتىندىعىندا ەكەن. «جاپون بالالارى قاجەت كەزٸندە كٶشەدەگٸ كەز كەلگەن جاپوننان كٶمەك سۇراي الاتىنىن بٸلٸپ ٶسەدٸ» دەيدٸ.
وقۋشىلار ۇجىمدىق ىنتىماق پەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاپ باسقان العاشقى سەتتەن ٷيرەنە باستايدى. وقۋشىلار كەزەك-كەزەك كابينەت جيناستىرادى. اسحانادا كەزەكشٸ بولادى. دەرەتحانا جۋادى. مۇنداي جۇمىستارعا ارناۋلى قىزمەتشٸلەر الىنبايدى. «بەرٸ بەرٸنە جاۋاپتى» دەگەن ۇستانىم. بۇل ۇستانىم ٶمٸردٸڭ بارلىق سالاسىنا قاتىستى. قوعامدا دا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. ونىڭ ٸشٸندە كٶلٸكتە جٷرگەندە: قوعامدىق كٶلٸك جولاۋشى ٷشٸن ٶتە ىڭعايلى ەرٸ قاۋٸپسٸز. ديكسوننىڭ ايتۋىنشا, باتىس ٶركەنيەتٸندە ٶسكەن ادامدى "كٸشكەنتاي بٶبەكتەردٸڭ ەرتە ەس كٸرۋٸنەن" گٶرٸ قوعام مٷشەلەرٸنٸڭ بٸر-بٸرٸنە دەگەن "مىزعىماس سەنٸمٸ" تاڭ قالدىرادى ەكەن.
