Foto: ashyq derekkóz
Qazaqstanda kámeletke tolmaǵan qyzdardyń ana ataný jaǵdailary áli de ózekti másele kúiinde qalyp otyr. Sarapshylardyń aitýynsha, mundai jaǵdailardyń bir bóligi zorlyq-zombylyq saldarymen bailanysty, dep habarlaidy Ult.kz Ranking.kz saityna silteme jasap.
Ótken jyldyń kúzinde qoǵamdy dúr silkindirgen birneshe oqiǵa tirkelgen. Máselen, Aqtóbe oblysynda 14 jastaǵy qyz ájesiniń kúieýinen bosansa, Túrkistan oblysynda 15 jastaǵy jasóspirim 71 jastaǵy kórshisiniń zorlyǵynan keiin ana atanǵan. Mamandar bul derekterdi qyzdardyń jynystyq qolsuǵylmaýshylyǵyna qarsy qylmystardyń saldary retinde baǵalaidy.
Statistikaǵa sáikes, 2025 jyly elimizde 15–19 jas aralyǵyndaǵy qyzdar arasyndaǵy týý kórsetkishi 1 myń adamǵa shaqqanda 12,96-ny quraǵan. Qalada bul kórsetkish 10,4 bolsa, aýyldyq jerlerde 16,63-ke deiin jetken.
Óńirler arasynda aiyrmashylyq aiqyn baiqalady. Jasóspirimder arasyndaǵy bala týý kórsetkishi ásirese Jambyl (19,67), Mańǵystaý (18,87) jáne Túrkistan (18,51) oblystarynda joǵary. Sarapshylar bul kórsetkishterdi alańdatarlyq deńgei dep baǵalap otyr.
Sonymen qatar, jalpy týý deńgeii joǵary óńirlerde jasóspirimder arasyndaǵy júktilik mindetti túrde kóp bolady degen tujyrym árdaiym sáikes kele bermeidi. Mysaly, Qyzylorda oblysynda jalpy týý kórsetkishi joǵary bolǵanymen, 15–19 jas aralyǵyndaǵy qyzdar arasyndaǵy týý deńgeii eldegi ortasha kórsetkishten de tómen.
Zertteý nátijeleri 10–14 jas aralyǵyndaǵy qyzdar arasynda da bosaný derekteri tirkeletinin kórsetedi. Mundai jaǵdailar Ulytaý, Qaraǵandy, Qostanai, Jambyl, Aqtóbe jáne Túrkistan oblystarynda baiqalǵan.
Halyqaralyq uiymdar bul máselege erekshe nazar aýdaryp otyr. Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń málimetinshe, tabysy tómen jáne ortasha elderde jyl saiyn 21 millionnan astam jasóspirim qyz júkti bolady, onyń jartysyna jýyǵy josparlanbaǵan.
Qazaqstanda erte júktilik máselesi erte nekemen de tyǵyz bailanysty. 2024 jyly elde 123,6 myń neke tirkelse, olardyń ishinde 616 kámeletke tolmaǵan qyz jáne 18–19 jastaǵy 16,8 myń boijetken turmysqa shyqqan. Bul rette jas qyzdardyń kóbine ózinen edáýir úlken er adamdarǵa turmysqa shyǵatyny baiqalady.
Sarapshylardyń aitýynsha, erte júktilik pen erte neke kóbine Túrkistan, Jambyl jáne Mańǵystaý oblystarynda jii kezdesedi. Bul óńirlerde qyzdardyń alǵashqy nekege turý jasy da respýblika boiynsha eń tómen kórsetkishterdiń qatarynda.
Mamandar mundai úrdisterge erekshe nazar aýdarý qajettigin atap ótedi. Óitkeni erte júktilik qyzdardyń densaýlyǵyna qaýip tóndirip qana qoimai, olardyń bilim alýyna, áleýmettik damýyna da keri áser etedi.
