QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda biylǵy qańtar-aqpandaǵy elimizdiń áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń jáne respýblikalyq biýdjettiń oryndalýynyń qorytyndysy týraly Premer-Ministrdiń Birinshi orynbasary – qarjy ministri Á. Smaiylov jáne ulttyq ekonomika ministri R. Dálenov baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Ulttyq ekonomika ministri R. Dálenov jalpy osy jylǵy eki aidyń qorytyndylary boiynsha JIÓ serpini jyldamdaǵynyn, infliatsiia nysanaly dálizde saqtalyp otyrǵanyn, investitsiialar qaita óse bastap, halyqaralyq qorlar turaqty deńgeide turǵanyn atap ótti.
«JIÓ ósýi 3,5%-ǵa deiin jyldamdady. Qańtarda ol 2,9% quraǵan bolatyn. Mundai serpin taýarlar óndirisiniń ósýimen, sondai-aq qyzmet kórsetý sektorynyń ósýimen qamtamasyz etildi», — dedi ulttyq ekonomika ministri.
Sonymen qatar, investitsiialar serpininde ózgeris boldy. Eger ol ótken aida tómendese, esepti kezeńde olardyń ósimi 4,2% qurady. Ósý mashinalar men jabdyqtardy satyp alýmen, sondai-aq «Beineý – Bozoi – Shymkent» magistraldy gaz qubyrynyń kompressorlyq stantsiiasynyń qurylysymen bailanysty.
Ónerkásip óndirisiniń ósýi qańtar–aqpanda 2,7% qurady. Aýyl sharýashylyǵy turaqty ósý qarqynyn kórsetip otyr. Óndiris kólemi 3,6% ulǵaidy. Ósim mal sharýashylyǵyndaǵy óndiristiń 3,8% ósýi esebinen qamtamasyz etildi. Bul rette, ósimdik sharýashylyǵy kólemi ótken jyldyń deńgeiinde saqtaldy.
Qurylys sektorynyń serpininde keri burylys boldy. Qurylys jumystarynyń kólemi 2%-ǵa ulǵaidy. Jalpy qyzmet kórsetý salasy ozyq qarqynmen ósýde. Esepti kezeńde ol 3,9%-ǵa ósti. Aitarlyqtai ósim saýdada 7,6% deńgeiinde belgilendi. Kólik salasynda ósim 4,4%-ǵa deiin jyldamdady. Bul kóbinese júk tasymalynyń artýyna bailanysty.
Óz kezeginde, QR Ulttyq bankiniń tóraǵasy E. Dosaev jyldyq infliatsiianyń báseńdegenin habarlady. Bazalyq mólsherlemeniń aǵymdaǵy deńgeii infliatsiia boiynsha 2019 jylǵa arnalǵan nysanaly baǵdarlarǵa jetýge yqpal etedi.
«11 naýryzdaǵy jaǵdai boiynsha teńge baǵamy bir AQSh dollary úshin 379,48 teńgeni qurady. Ulttyq bank erkin aiyrbas baǵamy rejimin ustanýdy jalǵastyrady. Ulttyq banktiń netto-interventsiialarynyń kólemi 2019 jylǵy aqpandaǵy valiýta naryǵynda nólge teń boldy», — dedi Ulttyq bank tóraǵasy.
Berilgen derekterge sáikes, 2019 jylǵy qańtarda depozitter 3,7%-ǵa ósti: ulttyq valiýtamen — 11,9%-ǵa ósip, shetel valiýtasymen — 5%-ǵa tómendedi. Nesie berý naryǵy qalpyna kelýde. Ótken jyly jańa nesieler berý 24,4%-ǵa ósti. 2019 jylǵy qańtarda ótken jylǵy uqsas kezeńge qaraǵanda 8,2%-ǵa kóp jańa nesieler berildi.
«7-20-25» baǵdarlamasyn 8 bank júzege asyrýda. 1 naýryzdaǵy jaǵdai boiynsha bankter 114 mlrd tg somasyna 9 983 ótinimdi maquldady. Ulttyq Bank belsendi túsindirý jumysyn júrgizýde. Baǵdarlamany iske asyrý barysy buqaralyq aqparat quraldarynda, áleýmettik jelilerde jariia etiledi, sall-ortalyq táýlik boiy jumys isteidi», — dedi E. Dosaev.
Premer-Ministrdiń Birinshi orynbasary – qarjy ministri Á. Smaiylov ótken eki aidyń qortyndysy boiynsha biýdjettiń barlyq deńgeilerinde 2018 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda kiristerdiń ósý qarqyny baiqalatynyn aitty: memlekettik biýdjet — 17,4%, respýblikalyq biýdjet — 23,2% jáne jergilikti biýdjet — 4,1%.
«Memlekettik biýdjettiń kiristeri eseptilik kezeńniń josparyna qaraǵanda 108,6%-ǵa, olardyń ishinde respýblikalyq kirister – 102,7%-ǵa, jergilikti biýdjetter – 128,4%-ǵa asyra oryndaldy», — dedi Á. Smaiylov.
Memlekettik biýdjet shyǵystary 94,9%-ǵa, respýblikalyq – 95,6%-ǵa, jergilikti biýdjetter 95,9%-ǵa atqaryldy. Respýblikalyq biýdjet shyǵystary 1 trln 870 mlrd teńgeni qurady. Biýdjet qarajaty 86 mlrd teńgege atqarylmady. Onyń 11 mlrd teńgesi — únemdeý. Al, igerilmeý somasy 75 mlrd teńgeni qurady. Bul ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 54 mlrd teńgege tómen.
Jergilikti biýdjetterdiń shyǵystary 559 mlrd teńgeni quraǵany atalyp ótti. 24 mlrd teńge oryndalmady. Barlyq óńirlerdegi igerilmeýdiń basty sebebi: kelisimsharttardyń uzaq jasalýy jáne sol sebepti qazynashylyq organdarynda kesh tirkelýi, jumystardyń kesteden qalýy. Almaty qalasyndaǵy basty sebep — ákimdiktiń basqarý qurylymynyń ózgerýi.
Budan ózge, memlekettik satyp alýlar veb-portaly arqyly kameraldyq baqylaý sharalarymen 220 myńnan astam memlekettik satyp alý protsedýralary qamtyldy. Jalpy somasy 81 mlrd teńgege buzýshylyqtarǵa jol berilmedi.
370 aýditorlyq is-sharalar júrgizildi. Taýarlardy jetkizý, qyzmetterdi kórsetý jáne jumystardy oryndaý, biýdjetke óteý jáne esep boiynsha kórsetý jolymen 11 mlrd teńge somasyna buzýshylyqtar joiyldy.
