قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا بيىلعى قاڭتار-اقپانداعى ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ ورىندالۋىنىڭ قورىتىندىسى تۋرالى پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قارجى مينيسترٸ ە. سمايىلوۆ جەنە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ر. دەلەنوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ر. دەلەنوۆ جالپى وسى جىلعى ەكٸ ايدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا جٸٶ سەرپٸنٸ جىلدامداعىنىن, ينفلياتسييا نىسانالى دەلٸزدە ساقتالىپ وتىرعانىن, ينۆەستيتسييالار قايتا ٶسە باستاپ, حالىقارالىق قورلار تۇراقتى دەڭگەيدە تۇرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«جٸٶ ٶسۋٸ 3,5%-عا دەيٸن جىلدامدادى. قاڭتاردا ول 2,9% قۇراعان بولاتىن. مۇنداي سەرپٸن تاۋارلار ٶندٸرٸسٸنٸڭ ٶسۋٸمەن, سونداي-اق قىزمەت كٶرسەتۋ سەكتورىنىڭ ٶسۋٸمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
سونىمەن قاتار, ينۆەستيتسييالار سەرپٸنٸندە ٶزگەرٸس بولدى. ەگەر ول ٶتكەن ايدا تٶمەندەسە, ەسەپتٸ كەزەڭدە ولاردىڭ ٶسٸمٸ 4,2% قۇرادى. ٶسۋ ماشينالار مەن جابدىقتاردى ساتىپ الۋمەن, سونداي-اق «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ كومپرەسسورلىق ستانتسيياسىنىڭ قۇرىلىسىمەن بايلانىستى.
ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ ٶسۋٸ قاڭتار–اقپاندا 2,7% قۇرادى. اۋىل شارۋاشىلىعى تۇراقتى ٶسۋ قارقىنىن كٶرسەتٸپ وتىر. ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 3,6% ۇلعايدى. ٶسٸم مال شارۋاشىلىعىنداعى ٶندٸرٸستٸڭ 3,8% ٶسۋٸ ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. بۇل رەتتە, ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى كٶلەمٸ ٶتكەن جىلدىڭ دەڭگەيٸندە ساقتالدى.
قۇرىلىس سەكتورىنىڭ سەرپٸنٸندە كەرٸ بۇرىلىس بولدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كٶلەمٸ 2%-عا ۇلعايدى. جالپى قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى وزىق قارقىنمەن ٶسۋدە. ەسەپتٸ كەزەڭدە ول 3,9%-عا ٶستٸ. ايتارلىقتاي ٶسٸم ساۋدادا 7,6% دەڭگەيٸندە بەلگٸلەندٸ. كٶلٸك سالاسىندا ٶسٸم 4,4%-عا دەيٸن جىلدامدادى. بۇل كٶبٸنەسە جٷك تاسىمالىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى.
ٶز كەزەگٸندە, قر ۇلتتىق بانكٸنٸڭ تٶراعاسى ە. دوساەۆ جىلدىق ينفلياتسييانىڭ بەسەڭدەگەنٸن حابارلادى. بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ اعىمداعى دەڭگەيٸ ينفلياتسييا بويىنشا 2019 جىلعا ارنالعان نىسانالى باعدارلارعا جەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
«11 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا تەڭگە باعامى بٸر اقش دوللارى ٷشٸن 379,48 تەڭگەنٸ قۇرادى. ۇلتتىق بانك ەركٸن ايىرباس باعامى رەجيمٸن ۇستانۋدى جالعاستىرادى. ۇلتتىق بانكتٸڭ نەتتو-ينتەرۆەنتسييالارىنىڭ كٶلەمٸ 2019 جىلعى اقپانداعى ۆاليۋتا نارىعىندا نٶلگە تەڭ بولدى», — دەدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسى.
بەرٸلگەن دەرەكتەرگە سەيكەس, 2019 جىلعى قاڭتاردا دەپوزيتتەر 3,7%-عا ٶستٸ: ۇلتتىق ۆاليۋتامەن — 11,9%-عا ٶسٸپ, شەتەل ۆاليۋتاسىمەن — 5%-عا تٶمەندەدٸ. نەسيە بەرۋ نارىعى قالپىنا كەلۋدە. ٶتكەن جىلى جاڭا نەسيەلەر بەرۋ 24,4%-عا ٶستٸ. 2019 جىلعى قاڭتاردا ٶتكەن جىلعى ۇقساس كەزەڭگە قاراعاندا 8,2%-عا كٶپ جاڭا نەسيەلەر بەرٸلدٸ.
«7-20-25» باعدارلاماسىن 8 بانك جٷزەگە اسىرۋدا. 1 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا بانكتەر 114 ملرد تگ سوماسىنا 9 983 ٶتٸنٸمدٸ ماقۇلدادى. ۇلتتىق بانك بەلسەندٸ تٷسٸندٸرۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋدە. باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋ بارىسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە جارييا ەتٸلەدٸ, سall-ورتالىق تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيدٸ», — دەدٸ ە. دوساەۆ.
پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قارجى مينيسترٸ ە. سمايىلوۆ ٶتكەن ەكٸ ايدىڭ قورتىندىسى بويىنشا بيۋدجەتتٸڭ بارلىق دەڭگەيلەرٸندە 2018 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا كٸرٸستەردٸڭ ٶسۋ قارقىنى بايقالاتىنىن ايتتى: مەملەكەتتٸك بيۋدجەت — 17,4%, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت — 23,2% جەنە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت — 4,1%.
«مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەرٸ ەسەپتٸلٸك كەزەڭنٸڭ جوسپارىنا قاراعاندا 108,6%-عا, ولاردىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق كٸرٸستەر – 102,7%-عا, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر – 128,4%-عا اسىرا ورىندالدى», — دەدٸ ە. سمايىلوۆ.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەت شىعىستارى 94,9%-عا, رەسپۋبليكالىق – 95,6%-عا, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر 95,9%-عا اتقارىلدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 1 ترلن 870 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بيۋدجەت قاراجاتى 86 ملرد تەڭگەگە اتقارىلمادى. ونىڭ 11 ملرد تەڭگەسٸ — ٷنەمدەۋ. ال, يگەرٸلمەۋ سوماسى 75 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 54 ملرد تەڭگەگە تٶمەن.
جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ شىعىستارى 559 ملرد تەڭگەنٸ قۇراعانى اتالىپ ٶتتٸ. 24 ملرد تەڭگە ورىندالمادى. بارلىق ٶڭٸرلەردەگٸ يگەرٸلمەۋدٸڭ باستى سەبەبٸ: كەلٸسٸمشارتتاردىڭ ۇزاق جاسالۋى جەنە سول سەبەپتٸ قازىناشىلىق ورگاندارىندا كەش تٸركەلۋٸ, جۇمىستاردىڭ كەستەدەن قالۋى. الماتى قالاسىنداعى باستى سەبەپ — ەكٸمدٸكتٸڭ باسقارۋ قۇرىلىمىنىڭ ٶزگەرۋٸ.
بۇدان ٶزگە, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار ۆەب-پورتالى ارقىلى كامەرالدىق باقىلاۋ شارالارىمەن 220 مىڭنان استام مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ پروتسەدۋرالارى قامتىلدى. جالپى سوماسى 81 ملرد تەڭگەگە بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرٸلمەدٸ.
370 اۋديتورلىق ٸس-شارالار جٷرگٸزٸلدٸ. تاۋارلاردى جەتكٸزۋ, قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋ جەنە جۇمىستاردى ورىنداۋ, بيۋدجەتكە ٶتەۋ جەنە ەسەپ بويىنشا كٶرسەتۋ جولىمەن 11 ملرد تەڭگە سوماسىنا بۇزۋشىلىقتار جويىلدى.
