Ulttyq bank 2019 jylǵa arnalǵan valiýtalyq saiasattyń qorytyndysyn shyǵardy jáne 2020 jyly baǵamnyń qalyptasýyna áser etetin faktorlar týraly aitty, – dep habarlaidy QazAqparat.
«Birinshiden, 2018 jylmen salystyrǵanda munaidyń ortasha jyldyq baǵasynyń tómendeýine bailanysty eksporttyq túsimniń tómendegenin atap ótken jón. Saryarqa gaz qubyry, Úlken Almaty ainalma joly siiaqty investitsiialyq jobalardy iske asyrý, munai óndiretin qondyrǵylardaǵy jabdyqtardy jańartý jáne aýystyrý importtyń ósýine sebepshi boldy, sáikesinshe shetel valiýtasyna suranysty arttyrdy», - deidi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Áliia Moldabekova.
Ótken jyly teńgeniń aiyrbas baǵamyna syrtqy saýda qyzmetiniń faktorlary, iaǵni eksport jáne import aǵyndary ǵana áser etken joq.
«Jeke tulǵalardyń shetel valiýtasyna suranysynyń ósýine bailanysty ishki faktorlar dinamikaǵa aitarlyqtai qysym kórsetti. Maýsymda halyq 1,3 mlrd dollar kóleminde qolma-qol shetel valiýtasyn satyp aldy.Ulttyq bank elimizde mańyzdy saiasi oqiǵalardyń bolyp jatqandyǵyn eskere otyryp, valiýtaǵa degen suranystyń artýy múmkin ekenin bildi», - deidi Ulttyq bank ókili.
Onyń aitýynsha, 2019 jyly teńgeniń shekteýli usynysymen ósip kele jatqan suranys jaǵdaiynda úlken bóligi álsiredi. Birjadaǵy saýda-sattyqtyń 2019 jylǵy kólemin aldyńǵy jylyndaǵy deńgeiimen salystyrǵanda kóleminiń tómendeýi 25%-dan joǵarylaý ekeni baiqaldy. Valiýta baǵamynyń qubylmalylyǵy tómendedi, bul naryq qatysýshylary men sarapshylarynyń qosymsha alańdaýshylyǵyn týdyrdy.
«2019 jyldyń aiaǵy men 2020 jyldyń basynda teńgeniń nyǵaiýyna qolaily jaǵdailar jasaldy: negizgi importtyq tólemder aiaqtaldy, AQSh pen Qytai arasyndaǵy saýda qaqtyǵystaryn ishinara retteý aiasynda munai baǵasynyń ósýi, sonymen qatar negizgi saýda seriktesteriniń jáne damýshy elderdiń valiýtalary kúsheitildi», - deidi Áliia Moldabekova.
Ol ulttyq valiýtanyń qubylmalylyǵy jyl sońynda qalypqa kelgeni týraly aityp ótti.
«Ulttyq valiýtanyń álsireýine qatysty boljam ózin-ózi aqtamady jáne oǵan senim túgesildi, bul ulttyq valiýtanyń álsireý tendentsiiasynyń qalpyna kelýine ishinara áser etti. Qazan aiynan jyl sońyna deiin teńge 390-dan 378-ge deiin nemese 12 teńgege nyǵaidy. 2019 jyldyń qarasha aiynyń sońynan bastap biz shyn máninde teńgeniń nyǵaiý tendentsiiasynyń óskenin baiqadyq, buǵan eksporttaýshylardyń satylymy jáne az ǵana bolsa da, jergilikti memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵyna sheteldik investorlardyń túsýi yqpal etti», - deidi ol.
2015 jyldan bastap Ulttyq bank infliatsiiany targetteý saiasatyn júrgizip keledi, ol erkin qubylmaly kýrspen júredi.
«Biz baqylap otyrǵan teńgeniń dinamikasy valiýta naryǵyndaǵy suranys pen usynystyń tepe-teńdigi jáne teńgerimsizdiginiń nátijesi. 2019 jyl shetel valiýtasyna degen suranystyń joǵarylaýymen erekshelendi. Bizdiń oiymyzsha, bul teńgeniń belgili bir deńgeide tómendeýine ákeldi», - deidi Áliia Moldabekova.
Teńgeniń aiyrbas baǵamyna áser etetin faktorlar 2020 jyly ózgerissiz qalady, bul – munai, saýda seriktesteriniń valiýtalary, tólem balansy, halyqtan, biznes pen kvazimemlekettik sektordan valiýtaǵa suranys jáne eksporttaýshylardan usynys jáne salyq aptalyqtary.
