Qasym-Jomart Toqaev VI Shyǵys ekonomikalyq forýmynyń plenarlyq májilisine beinebailanys rejiminde qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Sonymen qatar atalǵan jiynda Resei Prezidenti Vladimir Pýtin men Mońǵoliia Prezidenti Ýhnaagiin Hýresýh spiker retinde sóz sóiledi. QHR Tóraǵasy Si Tszinpin, Úndistan Premer-Ministri Narendra Modi, Tailand Premer-Ministri Praiýt Chan-Ocha forýmnyń qatysýshylaryna beineúndeý jasady.
Memleket basshysy sóilegen sózinde osyndai mańyzdy jiynǵa qatysýǵa shaqyrǵany úshin Resei Prezidentine rizashylyq bildirdi. Qazaqstan Prezidenti atalǵan forýmnyń ekonomikalyq yntymaqtastyqtyń meilinshe ózekti problemalary boiynsha, shyn máninde, bedeldi halyqaralyq dialog alańyna ainalǵanyn atap ótti.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan úshin bul aimaqtyń strategiialyq seriktes retinde mańyzy zor ekenin aitty. Óitkeni óńir geografiialyq jaǵynan Eýraziiany qarqyndy damyp kele jatqan Aziia Tynyq Muhit aimaǵymen túiistiredi.
– Qazaqstan Ortalyq Aziiadaǵy ekonomikasy eń iri el retinde óziniń atalǵan aimaqpen qarym-qatynastaryn kúsheitýdi josparlap otyr. Mundai qadam elimizdiń Aziiadaǵy seriktesterimen aradaǵy bailanystarǵa zor mán beretinin kórsetedi. Bizdiń strategiialyq seriktesimiz ári odaqtasymyz, uly eýraziialyq alpaýyt el – Resei Federatsiiasymen jan-jaqty yntymaqtastyq ornatý Qazaqstannyń eýraziialyq strategiiasynyń negizgi elementi bolyp tabylady, – dedi Memleket basshysy.
Memleket basshysy ózara yqpaldastyqty kúsheitý úshin birqatar baǵytqa egjei-tegjeili toqtaldy.
Qazaqstan Prezidenti tiimdi kólik infraqurylymyn qalyptastyrýdyń mańyzdylyǵyna basa mán berdi. Sondai-aq tranzittik toraptardy damytýda elimizdiń áleýeti men múmkindikteri jóninde, sonyń ishinde, osy saladaǵy ulttyq josparlardy Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń qyzmetimen jáne Qytaidyń «Bir beldeý, bir jol» jahandyq bastamasymen ushtastyrý týraly keńinen aitty.
– Qazaqstan tranziti óziniń ekonomikalyq turǵydan tartymdylyǵy men senimdiligin dáleldedi. Sondyqtan infraqurylymdy jetildirý isin jalǵastyra beremiz. Atap aitqanda QHR-men aradaǵy tranzittik qatynastardy keńeitý úshin «Dostyq – Moiynty» jańa temir jol baǵytynyń qurylysyn bastaimyz. Investitsiianyń jalpy kólemi 2 milliard dollardan asady, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev aimaqtyń áleýetin arttyrý úshin yntymaqtastyqtyń jańa formasyn qalyptastyrý jónindegi Shyǵys ekonomikalyq forýmynyń ideiasyna qatysty oi-pikirin ortaǵa saldy.
– Bizdiń ortaq múddemiz investitsiia tartyp, jańa jumys oryndaryn ashatyn jáne keleshekte ornyqty damýdy qamtamasyz etetin ósimniń jańa kózderin tabý, – dedi Prezident.
Osy rette Memleket basshysy Qazaqstan men Resei arasyndaǵy taý-ken metallýrgiiasy, tsifrlandyrý, koronavirýs indetine qarsy vaktsina ázirleý, qarjy, ǵarysh, munai-gaz, jańartylatyn energiia kózderi, avtomobil jasaý salalary boiynsha tabysty júzege asyrylyp jatqan birlesken jobalar jóninde, sondai-aq, jyl saiyn ótetin Óńiraralyq yntymaqtastyq forým týraly aitty.
Budan bólek Qasym-Jomart Toqaev QHR men Ońtústik Koreia arasyndaǵy yqpaldastyqqa baǵyttalǵan osyǵan uqsas birlesken jobalar jaiynda málimet berdi.
– Jalpy, shetel investitsiiasyn tartý – elimizdiń ekonomikalyq saiasatynyń sózsiz basymdyǵy. Qazaqstanǵa 365 milliard dollardan astam shetelden tikelei investitsiia tartyldy. Tipti byltyrǵy daǵdarystyń ózinde Qazaqstanǵa tartylǵan investitsiianyń kólemi 35 paiyzǵa artty, – dedi Prezident.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Aziia Tynyq Muhit aimaǵy elderimen iskerlik bailanystardy nyǵaitýdyń perspektivalaryna toqtaldy. Memleket basshysy Qazaqstannyń bul óńirmen aradaǵy taýar ainalymy byltyr 43 milliard dollardan asqanyn atap ótti. Sonyń 94 paiyzy Resei, Qytai jáne Koreia elderine tiesili.
– Saýda-sattyqty odan ári damytyp, onyń geografiiasyn keńeitý úshin áleýetimiz jetedi dep sanaimyn. Osy rette, álemdik saýda-ekonomikalyq qoǵamdastyqta mańyzdy oryn alýǵa ýáde berip otyrǵan Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń rólin erekshe atap ótý kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy óz sózinde azyq-túlik qaýipsizdigin jahandyq deńgeide qamtamasyz etýge baǵyttalǵan yqpaldastyq ornatýdyń mańyzdy ekenin atap ótti.
Qasym-Jomart Toqaev álemdegi aýyl sharýashylyǵy damyǵan elderdiń múmkindikterine silteme jasai otyryp, muqtaj adamdardy sapaly ári arzan azyq-túlikpen qamtamasyz etý úshin birlese kúsh jumyldyrýǵa shaqyrdy. Osy rette Prezident Qazaqstannyń agrarlyq áleýeti týraly, sonyń ishinde, otandyq óńdelgen ónimdi syrtqy naryqqa eksportqa shyǵarý jóninde aitty.
– Qazaqstan men Reseidiń salalyq vedomstvolary aýyl sharýashylyǵy ónimderin úshinshi elderdiń naryǵyna shyǵarý maqsatynda kúsh jumyldyrý múmkindigin qarastyra alar edi. Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy ónimderin QHR-ǵa eksporttaý úshin nomenklatýrany keńeitý máseleleri boiynsha Qytaimen jumys istep jatyr. Azyq-túlik tasymaldaý salasyndaǵy uzaqmerzimdi yntymaqtastyq kólik-tranzit salasy siiaqty óńirlik kooperatsiiany damytýdyń tiimdi úlgileriniń biri bola alady, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev kómirtekti azaita otyryp damýǵa kóshýdi Forýmdaǵy ózekti taqyryptardyń biri retinde atady. Osy rette, ol kómir ónerkásibine tartylatyn investitsiianyń azaiýyna jáne munai-gaz sektoryn qarjylandyrý deńgeiiniń tómendeýine bailanysty týyndaýy múmkin qiynshylyqtarǵa basa mán berdi. Onyń pikirinshe, bul jaǵdailar elderimizdiń ekonomikasyna qater tóndiredi. Munyń saldary resýrs tapshylyǵyna, infliatsiiaǵa jáne turmys deńgeiiniń tómendeýine alyp kelýi múmkin.
– Atalǵan máselege barynsha pragmatikalyq turǵydan, múmkindiginshe, úilesimdi turǵydan kelý kerek dep esepteimin. Aldaǵy ýaqytta árbir el tehnologiialyq jáne ekonomikalyq qurylys transformatsiiasyna bailanysty qiynshylyqty bastan ótkeredi. Bul, árine, ulttyq ekonomikaǵa qaýip tóndiredi. Biraq bul qaterdi tek óńirlik, ásirese jahandyq deńgeide birlese jeńýge bolady, – dedi Prezident.
Memleket basshysy sózin qorytyndylai kele, eleýli tehnologiialyq progress pen turmys sapasynyń artýyna qaramastan, qaýipsizdik turǵysynan álem odan saiyn álsiz bola túskenin aitty.
– Qazaqstan Eýraziia – «bizdiń ortaq úiimiz» degen ustanymdy qoldaidy. Biz barlyq sala boiynsha syndarly yntymaqtastyqty jalǵastyrýǵa daiynbyz. Keremet qurlyǵymyzdaǵy memleketter ózara tiimdi saýda-sattyq pen ekonomikalyq yntymaqtastyq arqyly ortaq ári jarqyn bolashaq ideiasy jolynda bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarǵan qoǵamdastyq bola alar edi. Mundai ádis óńirlik jáne jahandyq kooperatsiiany damytýǵa, ekonomikadaǵy ósimniń jańa kózderin qalyptastyrýǵa tyń serpin beretini sózsiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy forým aiasynda Resei Prezidenti Vladimir Pýtinmen birge Qazaqstan Úkimeti men SBER kompaniialar toby arasynda tsifrlyq transformatsiia, tsifrlandyrýdyń platformalyq modeline kóshý jobalary men Data-Driven Government tujyrymdamasyn júzege asyrý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoiý rásimine qatysty. Atalǵan qujatqa Qazaqstan tarapynan Premer-Ministr Asqar Mamin, Resei jaǵynan «Sberbank» JAQ basqarma tóraǵasy German Gref qol qoidy.
Qasym-Jomart Toqaev qol qoiylǵan Memorandýmǵa qatysty túsindirme jasai otyryp, bul joba eki memlekettiń bir-birine degen ózara senimin bildiretinin atap ótti. Sondai-aq sipaty jaǵynan shyn máninde strategiialyq bastama ekenine nazar aýdardy.
– 15 jyldan astam ýaqyt bizdiń naryqta tabysty jumys istep kele jatqan SBER-diń qazaqstandyq memtehtyń institýtsionaldyq negizin qalyptastyrýǵa atsalysýy Qazaqstan men Resei arasyndaǵy yntymaqtastyqty ziiatkerlik tehnologiia siiaqty asa mańyzdy sala arqyly jan-jaqty ete túsedi. Shyn máninde, bul óte mańyzdy qadam. Bul strategiialyq jobanyń júzege asyrylýy Qazaqstan azamattarynyń turmys sapasyn arttyrýǵa jáne biznes-klimatty jaqsartýǵa yqpal etetini sózsiz, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Óz kezeginde Resei Prezidenti Vladimir Pýtin SBER-di strategiialyq seriktes retinde tańdaǵany úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys bildirdi.
– Búgingi birlesken jumystar jemisti ári nátijeli bolady dep sanaimyn. Bul elderimiz ben halyqtarymyz arasyndaǵy tolyqqandy ári mańyzdy seriktestikti odan ári nyǵaitýǵa yqpal etedi, – dedi Resei Prezidenti.
