Foto: Akorda.kz
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Premer-Ministr, memlekettik organdar basshylary, oblystar men Astana, Almaty, Shymkent qalalary ákimderiniń qatysýymen keńes ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Jiynda el óńirleriniń áleýmettik-ekonomikalyq damýyna qatysty ózekti máseleler qarastyryldy. Qazaqstan halqyna Joldaýynda aitylǵan mindetterdiń iske asyrylýyna jáne Prezidenttiń buǵan deiin bergen tapsyrmalarynyń oryndalýyna erekshe nazar aýdaryldy.
Prezident elimizde jan-jaqty saiasi jańǵyrý protsesi júrip jatqanyn atap ótti.
– Onyń baǵyt-baǵdaryn byltyr naýryz aiyndaǵy Joldaýda aiqyndap aldyq. Elimiz damýdyń jańa kezeńine qadam basty. Bir jyldyń ishinde aýqymdy reformalardy júzege asyrdyq. Bilik júiesin jańa talapqa sai jańǵyrtý úshin birneshe saiasi naýqan ótkizdik. Mańyzdy máselelerdi talqylaý úshin Ulttyq quryltaidy qurdyq. Memlekettigimizdiń tuǵyryn jáne el birligin nyǵaitatyn jańa ideologiialyq tujyrymdar usyndyq. Naýryz meiramyn jańasha atap óte bastadyq. Respýblika kúnin qaita jańǵyrtý tarihi qadam boldy, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń aitýynsha, Qazaqstanda júrgizilip jatqan reformalar el ishinde ǵana emes, shetelderde de talqylanyp jatyr.
– Bizdiń bolashaǵymyz – aiqyn, naqty josparymyz bar. Májilis jáne máslihattar sailaýy – bilik institýttaryn jańartý jumysynyń qorytyndy kezeńi. Osylaisha, bilik jan-jaqty reformalardy jalǵastyrý úshin jańa senim mandatyna ie bolady. Elimizdi damytý jolynda tyń bastamalar kóterip, ony tabysty júzege asyrý – basty mindet. Qazir jetistikke máz bolyp otyratyn zaman emes. Jumysty tyń qarqynmen jalǵastyrý kerek, – dedi Prezident.
Memleket basshysy qoǵamdyq turaqtylyqty saqtaý máselesine basa mán berý kerek ekenin aitty.
– Elimizdi damytý úshin saiasi júieni ǵana jańǵyrtý jetkiliksiz. Reformalar, eń aldymen, qoǵamda jańa saiasi mádeniet qalyptastyrýy kerek. Sonymen birge jańa qundylyqtardy ornyqtyrýy qajet. Eń aldymen, el múddesine jáne ár adamnyń quqyǵyna basymdyq beriledi. Geosaiasi ahýal ýshyqqan kezde memlekettiń jáne azamattardyń jaýapkershilik júgi artady. Ańdamai aitylǵan bir aýyz sóz, oilanbai qabyldanǵan bir sheshim elge zardabyn tigizýi múmkin. Árine, memleket sóz bostandyǵyna kepildik beredi. Árkimniń qalaýynsha qareket jasaýyna múmkindik bar. Biraq bul bassyzdyqqa jol berý degen sóz emes. Árbir azamat eldiń tynyshtyǵyn jáne onyń aýmaqtyq tutastyǵyn saqtaýǵa qatysty zań talaptaryn múltiksiz oryndaýǵa mindetti. Zań men tártip bar jerde turaqtylyq bolady. Bul qaǵida – barlyǵyna ortaq, – dedi Prezident.
Memleket basshysy halqymyzdyń ulttyq biregeiligi men birligin nyǵaitý mańyzdy mindet ekenin aitty.
– Sońǵy kezde bir aimaqqa ǵana belgili adamdarǵa eskertkish ornatý sánge ainaldy. Jergilikti onomastika komissiialary buǵan jol bermeýge tiis. Orynsyz sheshimderge Respýblikalyq komissiia tosqaýyl qoiýy kerek. Árkim óz babasyna eskertkish qoia berse, elde rýshyldyq, jershildik beleń alady. Osyǵan nazar aýdaryńyzdar. Keńestik kezeń qairatkerlerine, sonyń ishinde jappai qýǵyn-súrginge tikelei qatysy bar adamdarǵa eskertkish, biýst ornatý isi áli jalǵasyp keledi. Ómirde bolmaǵan erlik isterge toly ómirbaiandar oidan qurastyrylyp jatyr. Olar týraly derekter arhiv qujattarynda naqtylanbaǵan nemese múlde joq. Keibir belsendi toptar azamattarymyzdy keńestik kezeńdegi partiia jáne memleket qairatkerleriniń ańyzǵa bergisiz ómirbaiandaryna senýge májbúrlep júr, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Etnosaralyq qarym-qatynas máselesi árdaiym ózekti bolyp qala beredi.
– Etnosaralyq kelisimdi nyǵaitý – elimizdiń turaqty damýynyń negizi. Bul mańyzdy mindetti júzege asyrý úshin ortalyq memlekettik organdar men jergilikti bilik, sondai-aq Qazaqstan halqy Assambleiasy men jalpy azamattyq qoǵam kúsh biriktirýi qajet, – dedi Prezident.
Sonymen qatar Memleket basshysy rýhani qundylyqtarymyzdy saqtaý mańyzdy ekenine nazar aýdardy.
– Halqymyzdyń dúnietanymyna sai dástúrli islamdy dáripteý asa mańyzdy. Onyń ǵylymi-teoriialyq negizin damytý qajet. Óskeleń urpaqtyń rýhani tárbiesin nazardan tys qaldyrýǵa bolmaidy. Shyn máninde, bul – óte mańyzdy másele. Ony betimen jibersek, ulttyq salt-sanamyzdan aiyrylyp qalýymyz múmkin. Ákimderge quzyrly organdarmen birlesip, din salasyndaǵy jumysty jandandyrýdy tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident halyqtyń turmys sapasyn arttyrý Úkimet pen oblys ákimderiniń eń basty mindetteriniń biri ekenin atap ótti. Memleket basshysy azamattarymyz elimizde oń ózgeris bolyp jatqanyn sezinýi qajettigine toqtaldy. Ol úshin igi bastamalardyń mán-mańyzyn halyqqa udaiy aityp otyrǵan jón.
– Biz turaqsyzdyqqa aparatyn áreketterge jol bermeimiz. Mundai zańsyz áreketterdiń aldyn alý qajet. Elge iritki salyp, qoǵamdyq tártipti buzýǵa shaqyrǵan adamdar qatań jazalanady. Arandatýǵa qarsy kúres zań aiasynda, jedel ári júieli túrde júrgizilýi kerek. Tiisti zańdarymyz bar, olardy qatań saqtaýymyz kerek. Áitpese áreketsizdiktiń saldary elimiz úshin óte qaýipti bolýy múmkin. Men birneshe ret aitqanymdai, bizge, eń aldymen, zań ústemdigi asa qajet. Zań saqtalsa jáne azamattyq jaýapkershilik joǵary bolsa, qoǵamda tártip bolady. Turaqtylyq bar jerde ǵana damý, órkendeý bolady. El birligi – reformalardy tabysty júzege asyrýdyń basty kepili. Sondyqtan yrysty yntymaqpen bilek sybana jumys isteýimiz qajet. Memleketti jan-jaqty jańǵyrtýǵa qatysty jumys bolashaqta jalǵasyn tabady. Osy oraida men birqatar tyń bastamalardy oilastyryp jatyrmyn. Ony sailaýdan keiin jariia etemin, – dep Prezident sózin qorytyndylady.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev ákimder men memlekettik organdar basshylaryna azamattarmen ózara bailanysty kúsheitýdi, kezdesýler men jeke qabyldaýlar ótkizýdi tapsyrdy.
Keńes barysynda Premer-Ministrdiń orynbasary Altai Kólginov, Astana qalasynyń ákimi Jeńis Qasymbek, Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaev jáne Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áitenov sóz sóiledi.
