Memleket basshysy «Digital Era Lifestyle» taqyrybynda ótken dástúrli «Digital Bridge» halyqaralyq tehnologiialyq forýmyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Úshinshi ret ótkizilip otyrǵan jiynǵa Prezident Ákimshiliginiń basqarýshy quramy, Premer-Ministr men Úkimet músheleri, memlekettik organdardyń basshylary, otandyq jáne halyqaralyq sarapshylar qatysty.
Memleket basshysyna startaptar alleiasy tanystyrylyp, Astana Hub IT ekojúiesiniń qazirgi jumysy týraly baiandaldy. Sodan keiin Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen Tsifrlandyrý júiesin engizý máseleleri jónindegi komissiianyń otyrysy ótti.
Jiynǵa qatysýshylardyń sózin tyńdaǵan Memleket basshysy praktikalyq, qoldanbaly tsifrlandyrý máselesi bizdiń strategiialyq mindetimiz jáne memleketimizdiń basymdyǵy ekenin aitty.
Osy rette, Qasym-Jomart Toqaev birqatar basym mindetke nazar aýdarý qajet ekenin atap ótti.
Atap aitqanda, Prezident kórsetiletin memlekettik qyzmettiń barlyq túrin únemi jańǵyrtyp otyrýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.
– Mindet – qyzmetterdi oflain rejimnen onlain rejimge aýystyrý ǵana bolmaýy kerek. «Tsifr» kórsetiletin memlekettik qyzmettiń jáne oǵan qatysty suranymdardyń, jaýaptardyń, kelisimderdiń sanyn qysqartýǵa tiis. Kórsetiletin memlekettik qyzmetter keshendi jáne sapaly bolýǵa tiis. Memlekettik organdardyń tsifrlyq transformatsiiasyn biýrokratiiamen, sybailas jemqorlyqpen jáne tiimsizdikpen kúres quraly retinde qarastyrǵan jón, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev Úkimetke «Atameken» UKP-men birlesip, kórsetiletin barlyq memlekettik qyzmetke tekseris júrgizip, olardyń tsifrlyq turǵydan ońtailandyrylýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Memleket basshysy is júzinde eń túitkildi degen eki salany – qurylys pen jer qatynastaryn erekshe atap ótti.
Memleket basshysy qurylys salasyndaǵy jaǵdai týraly aita kele, tehnikalyq-ekonomikalyq negizdemelerdi, jobalyq-smetalyq qujattardy jáne memlekettik saraptamany ázirleý kezinde qaǵaz qujattardan tsifrlyq formatqa kezeń-kezeńmen kóshý qajettigi týraly málimdedi.
– BIM tehnologiialaryn qoldaný máselesin qazirgi normativtik-quqyqtyq turǵydan retteýdi qamtamasyz etý kerek. Bul jumystyń oryndalý merzimin aitarlyqtai qysqartady, osy saladaǵy sybailas jemqorlyqty azaitady, sondai-aq qurylys qunyn tómendetedi. Úkimetke atalǵan salany Tsifrlyq keńse jumysyndaǵy basymdyqtardyń biri retinde aiqyndaýdy tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń pikirinshe, jer salasyn tsifrlandyrý isi jer bólý jáne jer alý kezeginiń ashyqtyǵyn sheshýge septigin tigizedi.
Qasym-Jomart Toqaev biznes úshin jer ýchaskelerin tańdaý jáne bólý máselesin tolyq tsifrlandyrýdy, jyljymaityn múliktiń Biryńǵai memlekettik kadastryn qurý jumystaryn jedeldetýdi jáne osy aqparattyq júieni 2022 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynan keshiktirmei iske qosýdy tapsyrdy.
– Qurylys jumystarynyń sapasyn anyqtaý úshin tsifrlyq quraldardy belsendi ári keń kólemde engizý qajet. Negizgi qurylys kompaniialary turǵyn úi, mektep, aýrýhana, jol jáne basqa da áleýmettik máni bar mańyzdy nysandar salý úshin memleket qarjysyn molynan igerýde. Biraq, ashyǵyn aitaiyq, olardyń sapasy kóbinese kóńilge qonbaidy. Kúmán týǵyzady. Bul jaǵdai azamattardyń narazylyq jasaýyna alyp keledi. Sondyqtan Úkimet osy máselege basa mán berip, tsifrlyq quraldardy qoldanýǵa tiis, – dedi Memleket basshysy.
Prezident tsifrlandyrý isine jaýapty vitse-ministrler jumysynyń nátijeliligin synǵa aldy. Onyń aitýynsha, olardyń basty mindeti – kúndelikti biýrokratiialyq jumys emes, tsifrlyq reformalar men ózgeristerdi júzege asyrý. Osyǵan bailanysty Prezident jyl sońyna deiin tsifrlandyrýǵa jaýapty árbir vitse-ministr úshin naqty KPI ázirleýdi talap etti jáne Premer-Ministrge olardyń qyzmetine qatysty ustanymdy qaita qaraýdy, kadrlyq quramyna baǵa berýdi tapsyrdy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, biznes-qoǵamdastyq atsalyspai, jalpymemlekettik «tsifrlyq sekiris» jasaý múmkin emes, al kompaniialardyń básekege qabilettiligi olardyń tsifrlandyrylý deńgeiimen anyqtalady.
– «Siemens» kompaniiasynyń baǵalaýy boiynsha, otandyq ónerkásiptik kásiporyndardyń 80 paiyzynda avtomattandyrý deńgeii óte tómen, iaǵni Indýstriia 2.0 deńgeiinde. Esterińizge sala keteiin, biz Indýstriia 4.0 dáýirinde ómir súrip jatyrmyz. Bul – asa aýqymdy másele. Onyń talaptaryna tujyrymdamalyq jaǵynan da, praktikalyq turǵydan da naqty ári laiyqty jaýap berý kerek. Tsifrlyq sheshimderdi qoldaýdyń tiimdi quraldaryn, eń aldymen, óńdeý sektorynda keńeitý kerek, – dedi Memleket basshysy.
Prezident otandyq IT indýstriiasynyń básekege qabilettiligine arnaiy toqtaldy. Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, bul saladaǵy barlyq otandyq biznes ishki naryqqa, kóp jaǵdaida, memlekettik jáne kvazimemlekettik sektorlardyń suranymdaryna jaýap berýge baǵyttalǵan.
– IT sheshimderdiń eksporty otandyq ekonomikany ártaraptandyrýdyń mańyzdy baǵyttarynyń biri bola alady jáne bolýǵa tiis. Biz alǵashqy qadamdardy jasadyq. Búgin kórmede básekege qabiletti IT ónimderdi, sondai-aq bilikti ári jas IT komandalardy kórdik. Olarǵa jan-jaqty kómek kórsetý kerek, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Prezident IT bilim berý sapasyna nazar aýdaryp, bul máseleni ulttyq deńgeidegi mindet retinde atady.
– Úkimetke IT kadrlardy jappai daiarlaýǵa jekemenshik IT mektepterdi tartý máselesin qarastyrýdy tapsyramyn. Memlekettik basqarýdaǵy IT biliktilikti arttyrý júiesine erekshe nazar aýdarý qajet. Memlekettik qyzmetshiler tehnologiialyq trendterdi túsinýge, oqiǵalar men derekterdi júieli túrde taldai bilýge tiis. Olar IT biznespen bir tilde sóileýi kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy elimizdegi internet pen bailanys sapasyna kóńili tolmaitynyn aitty.
– Qazirgi kezde naqty emes nárseni satý qalypty jaǵdaiǵa ainaldy. Olar internet parametrleriniń birin jarnamalaidy da, shyn máninde múlde basqasyn usynady. Jaqsaryp jatqan eshteńe joq. Maǵan berilgen málimet boiynsha, tipti elordanyń ózinde, sóz ben istiń alshaqtyǵy 40-50 paiyzǵa deiin jetedi. Bul, shyn máninde, tutynýshylardy aldaý degen sóz. Mundai óreskeldikti doǵarý kerek. Úkimetke ákimshilik quramdy zańdyq negizde bekitýdi jáne bundai zań buzýshylyqtar úshin sanktsiialar belgileýdi tapsyramyn. Biz únemi Qazaqstannyń aýmaǵy júz paiyzǵa jýyq internetpen qamtyldy dep aityp júrmiz. Káneki máseleniń basyn ashyp alaiyq, osy is júzinde rastalǵan aqparat pa álde joq pa? Nemese oiymyzdaǵyny shyndyq dep sanaimyz ba? – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev jeke málimetterdiń qaýipsizdigine de erekshe toqtaldy.
– Tsifrlyq infraqurylym qalyptastyrý máselesi, onyń qaýipsizdigine degen jaýapkershilikti qosa júkteitinin túsiný kerek. Iaǵni, jeke málimetter quqyqtyq turǵydan da, fizikalyq jaǵynan da sapaly qorǵalýǵa tiis. Bul memlekettik júielerge ǵana emes, memleketpen tyǵyz integratsiialanǵan jalpy tsifrlyq ekojúiege de qatysty. Úkimet azamattardyń jeke derekteriniń joǵalýyna jáne urlanýyna qatysty jaýapkershilikti qatańdatý jóninde zańnamalyq ózgerister toptamasyn ázirleýi kerek, – dedi Memleket basshysy.
Prezident jiyndy sońynda Komissiia músheleri men shaqyrylǵan sarapshylarǵa mazmundy pikirtalas jasaǵandary úshin alǵys aitty. Sondai-aq barlyq steikholderdiń atsalysýy Komissiianyń jumysyn jańa deńgeige kóterip, Qazaqstannyń tsifrlyq transformatsiiasyn qamtamasyz etýge múmkindik beretinine senim bildirdi.
Sonymen qatar jiyn barysynda Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Baǵdat Mýsin, McKinsey & Company kompaniiasynyń aǵa seriktesi Tomas Ýolter Ishervýd, Huawei kompaniiasynyń Eýraziialyq óńirlik ókildiginiń prezidenti Deniel Chjoý, «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Qýanyshbek Esekeev jáne StrategEast jańa ekonomika ortalyǵynyń prezidenti Anatolii Motkin sóz sóiledi.
