مەملەكەت باسشىسى «Digital Era Lifestyle» تاقىرىبىندا ٶتكەن دەستٷرلٸ «Digital Bridge» حالىقارالىق تەحنولوگييالىق فورۋمىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ٷشٸنشٸ رەت ٶتكٸزٸلٸپ وتىرعان جيىنعا پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسقارۋشى قۇرامى, پرەمەر-مينيستر مەن ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باسشىلارى, وتاندىق جەنە حالىقارالىق ساراپشىلار قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسىنا ستارتاپتار اللەياسى تانىستىرىلىپ, Astana Hub IT ەكوجٷيەسٸنٸڭ قازٸرگٸ جۇمىسى تۋرالى باياندالدى. سودان كەيٸن قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن تسيفرلاندىرۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ وتىرىسى ٶتتٸ.
جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ سٶزٸن تىڭداعان مەملەكەت باسشىسى پراكتيكالىق, قولدانبالى تسيفرلاندىرۋ مەسەلەسٸ بٸزدٸڭ ستراتەگييالىق مٸندەتٸمٸز جەنە مەملەكەتٸمٸزدٸڭ باسىمدىعى ەكەنٸن ايتتى.
وسى رەتتە, قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸرقاتار باسىم مٸندەتكە نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
اتاپ ايتقاندا, پرەزيدەنت كٶرسەتٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ بارلىق تٷرٸن ٷنەمٸ جاڭعىرتىپ وتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
– مٸندەت – قىزمەتتەردٸ وفلاين رەجيمنەن ونلاين رەجيمگە اۋىستىرۋ عانا بولماۋى كەرەك. «تسيفر» كٶرسەتٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ جەنە وعان قاتىستى سۇرانىمداردىڭ, جاۋاپتاردىڭ, كەلٸسٸمدەردٸڭ سانىن قىسقارتۋعا تيٸس. كٶرسەتٸلەتٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر كەشەندٸ جەنە ساپالى بولۋعا تيٸس. مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسيياسىن بيۋروكراتييامەن, سىبايلاس جەمقورلىقپەن جەنە تيٸمسٸزدٸكپەن كٷرەس قۇرالى رەتٸندە قاراستىرعان جٶن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بٸرلەسٸپ, كٶرسەتٸلەتٸن بارلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتكە تەكسەرٸس جٷرگٸزٸپ, ولاردىڭ تسيفرلىق تۇرعىدان وڭتايلاندىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى. مەملەكەت باسشىسى ٸس جٷزٸندە ەڭ تٷيتكٸلدٸ دەگەن ەكٸ سالانى – قۇرىلىس پەن جەر قاتىناستارىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قۇرىلىس سالاسىنداعى جاعداي تۋرالى ايتا كەلە, تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگٸزدەمەلەردٸ, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردى جەنە مەملەكەتتٸك ساراپتامانى ەزٸرلەۋ كەزٸندە قاعاز قۇجاتتاردان تسيفرلىق فورماتقا كەزەڭ-كەزەڭمەن كٶشۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى مەلٸمدەدٸ.
– BIM تەحنولوگييالارىن قولدانۋ مەسەلەسٸن قازٸرگٸ نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق تۇرعىدان رەتتەۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. بۇل جۇمىستىڭ ورىندالۋ مەرزٸمٸن ايتارلىقتاي قىسقارتادى, وسى سالاداعى سىبايلاس جەمقورلىقتى ازايتادى, سونداي-اق قۇرىلىس قۇنىن تٶمەندەتەدٸ. ٷكٸمەتكە اتالعان سالانى تسيفرلىق كەڭسە جۇمىسىنداعى باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ رەتٸندە ايقىنداۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, جەر سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ٸسٸ جەر بٶلۋ جەنە جەر الۋ كەزەگٸنٸڭ اشىقتىعىن شەشۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بيزنەس ٷشٸن جەر ۋچاسكەلەرٸن تاڭداۋ جەنە بٶلۋ مەسەلەسٸن تولىق تسيفرلاندىرۋدى, جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸڭ بٸرىڭعاي مەملەكەتتٸك كاداسترىن قۇرۋ جۇمىستارىن جەدەلدەتۋدٸ جەنە وسى اقپاراتتىق جٷيەنٸ 2022 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنان كەشٸكتٸرمەي ٸسكە قوسۋدى تاپسىردى.
– قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن انىقتاۋ ٷشٸن تسيفرلىق قۇرالداردى بەلسەندٸ ەرٸ كەڭ كٶلەمدە ەنگٸزۋ قاجەت. نەگٸزگٸ قۇرىلىس كومپانييالارى تۇرعىن ٷي, مەكتەپ, اۋرۋحانا, جول جەنە باسقا دا ەلەۋمەتتٸك مەنٸ بار ماڭىزدى نىساندار سالۋ ٷشٸن مەملەكەت قارجىسىن مولىنان يگەرۋدە. بٸراق, اشىعىن ايتايىق, ولاردىڭ ساپاسى كٶبٸنەسە كٶڭٸلگە قونبايدى. كٷمەن تۋعىزادى. بۇل جاعداي ازاماتتاردىڭ نارازىلىق جاساۋىنا الىپ كەلەدٸ. سوندىقتان ٷكٸمەت وسى مەسەلەگە باسا مەن بەرٸپ, تسيفرلىق قۇرالداردى قولدانۋعا تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت تسيفرلاندىرۋ ٸسٸنە جاۋاپتى ۆيتسە-مينيسترلەر جۇمىسىنىڭ نەتيجەلٸلٸگٸن سىنعا الدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ باستى مٸندەتٸ – كٷندەلٸكتٸ بيۋروكراتييالىق جۇمىس ەمەس, تسيفرلىق رەفورمالار مەن ٶزگەرٸستەردٸ جٷزەگە اسىرۋ. وسىعان بايلانىستى پرەزيدەنت جىل سوڭىنا دەيٸن تسيفرلاندىرۋعا جاۋاپتى ەربٸر ۆيتسە-مينيستر ٷشٸن ناقتى KPI ەزٸرلەۋدٸ تالاپ ەتتٸ جەنە پرەمەر-مينيسترگە ولاردىڭ قىزمەتٸنە قاتىستى ۇستانىمدى قايتا قاراۋدى, كادرلىق قۇرامىنا باعا بەرۋدٸ تاپسىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, بيزنەس-قوعامداستىق اتسالىسپاي, جالپىمەملەكەتتٸك «تسيفرلىق سەكٸرٸس» جاساۋ مٷمكٸن ەمەس, ال كومپانييالاردىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸ ولاردىڭ تسيفرلاندىرىلۋ دەڭگەيٸمەن انىقتالادى.
– «Siemens» كومپانيياسىنىڭ باعالاۋى بويىنشا, وتاندىق ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىنداردىڭ 80 پايىزىندا اۆتوماتتاندىرۋ دەڭگەيٸ ٶتە تٶمەن, ياعني يندۋسترييا 2.0 دەڭگەيٸندە. ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸن, بٸز يندۋسترييا 4.0 دەۋٸرٸندە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز. بۇل – اسا اۋقىمدى مەسەلە. ونىڭ تالاپتارىنا تۇجىرىمدامالىق جاعىنان دا, پراكتيكالىق تۇرعىدان دا ناقتى ەرٸ لايىقتى جاۋاپ بەرۋ كەرەك. تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ قولداۋدىڭ تيٸمدٸ قۇرالدارىن, ەڭ الدىمەن, ٶڭدەۋ سەكتورىندا كەڭەيتۋ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت وتاندىق IT يندۋستريياسىنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸنە ارنايى توقتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل سالاداعى بارلىق وتاندىق بيزنەس ٸشكٸ نارىققا, كٶپ جاعدايدا, مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورلاردىڭ سۇرانىمدارىنا جاۋاپ بەرۋگە باعىتتالعان.
– IT شەشٸمدەردٸڭ ەكسپورتى وتاندىق ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋدىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ بولا الادى جەنە بولۋعا تيٸس. بٸز العاشقى قادامداردى جاسادىق. بٷگٸن كٶرمەدە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ IT ٶنٸمدەردٸ, سونداي-اق بٸلٸكتٸ ەرٸ جاس IT كوماندالاردى كٶردٸك. ولارعا جان-جاقتى كٶمەك كٶرسەتۋ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت IT بٸلٸم بەرۋ ساپاسىنا نازار اۋدارىپ, بۇل مەسەلەنٸ ۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ مٸندەت رەتٸندە اتادى.
– ٷكٸمەتكە IT كادرلاردى جاپپاي دايارلاۋعا جەكەمەنشٸك IT مەكتەپتەردٸ تارتۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدى تاپسىرامىن. مەملەكەتتٸك باسقارۋداعى IT بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ جٷيەسٸنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر تەحنولوگييالىق ترەندتەردٸ تٷسٸنۋگە, وقيعالار مەن دەرەكتەردٸ جٷيەلٸ تٷردە تالداي بٸلۋگە تيٸس. ولار IT بيزنەسپەن بٸر تٸلدە سٶيلەۋٸ كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدەگٸ ينتەرنەت پەن بايلانىس ساپاسىنا كٶڭٸلٸ تولمايتىنىن ايتتى.
– قازٸرگٸ كەزدە ناقتى ەمەس نەرسەنٸ ساتۋ قالىپتى جاعدايعا اينالدى. ولار ينتەرنەت پارامەترلەرٸنٸڭ بٸرٸن جارنامالايدى دا, شىن مەنٸندە مٷلدە باسقاسىن ۇسىنادى. جاقسارىپ جاتقان ەشتەڭە جوق. ماعان بەرٸلگەن مەلٸمەت بويىنشا, تٸپتٸ ەلوردانىڭ ٶزٸندە, سٶز بەن ٸستٸڭ الشاقتىعى 40-50 پايىزعا دەيٸن جەتەدٸ. بۇل, شىن مەنٸندە, تۇتىنۋشىلاردى الداۋ دەگەن سٶز. مۇنداي ٶرەسكەلدٸكتٸ دوعارۋ كەرەك. ٷكٸمەتكە ەكٸمشٸلٸك قۇرامدى زاڭدىق نەگٸزدە بەكٸتۋدٸ جەنە بۇنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن سانكتسييالار بەلگٸلەۋدٸ تاپسىرامىن. بٸز ٷنەمٸ قازاقستاننىڭ اۋماعى جٷز پايىزعا جۋىق ينتەرنەتپەن قامتىلدى دەپ ايتىپ جٷرمٸز. كەنەكي مەسەلەنٸڭ باسىن اشىپ الايىق, وسى ٸس جٷزٸندە راستالعان اقپارات پا ەلدە جوق پا? نەمەسە ويىمىزداعىنى شىندىق دەپ سانايمىز با? – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جەكە مەلٸمەتتەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە دە ەرەكشە توقتالدى.
– تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ مەسەلەسٸ, ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قوسا جٷكتەيتٸنٸن تٷسٸنۋ كەرەك. ياعني, جەكە مەلٸمەتتەر قۇقىقتىق تۇرعىدان دا, فيزيكالىق جاعىنان دا ساپالى قورعالۋعا تيٸس. بۇل مەملەكەتتٸك جٷيەلەرگە عانا ەمەس, مەملەكەتپەن تىعىز ينتەگراتسييالانعان جالپى تسيفرلىق ەكوجٷيەگە دە قاتىستى. ٷكٸمەت ازاماتتاردىڭ جەكە دەرەكتەرٸنٸڭ جوعالۋىنا جەنە ۇرلانۋىنا قاتىستى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قاتاڭداتۋ جٶنٸندە زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەر توپتاماسىن ەزٸرلەۋٸ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت جيىندى سوڭىندا كوميسسييا مٷشەلەرٸ مەن شاقىرىلعان ساراپشىلارعا مازمۇندى پٸكٸرتالاس جاساعاندارى ٷشٸن العىس ايتتى. سونداي-اق بارلىق ستەيكحولدەردٸڭ اتسالىسۋى كوميسسييانىڭ جۇمىسىن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸپ, قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسيياسىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
سونىمەن قاتار جيىن بارىسىندا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ باعدات مۋسين, McKinsey & Company كومپانيياسىنىڭ اعا سەرٸكتەسٸ توماس ۋولتەر يشەرۆۋد, Huawei كومپانيياسىنىڭ ەۋرازييالىق ٶڭٸرلٸك ٶكٸلدٸگٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ دەنيەل چجوۋ, «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما تٶراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ جەنە StrategEast جاڭا ەكونوميكا ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتٸ اناتوليي موتكين سٶز سٶيلەدٸ.
