Foto: Akorda.kz
Memleket basshysy Respýblikalyq pedagogter sezine qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev, eń aldymen, jiynǵa qatysýshylardy Ustazdar kúnimen quttyqtap, elimizdiń bolashaǵy jarqyn, damyǵan memleketke ainalýy úshin muǵalimder qaýymy aianbai eńbek etip júrgenin atap ótti.
– Ahmet Baitursynuly «Biz eldi túzeýdi bala oqytý isin túzeýden bastaýymyz kerek» degen. Ult ustazynyń bul sózi qashanda oryndy. Bilim men ǵylym – tabysqa jetýdiń eń basty kilti. Óskeleń urpaqqa taǵylymdy tárbie jáne ozyq bilim berý – óte mańyzdy mindet. Sondyqtan ustazdar qaýymyna, iaǵni sizderge zor jaýapkershilik júkteledi, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev muǵalimderdiń áleýmettik jaǵdaiyn jaqsartýǵa jáne bedelin arttyrýǵa memleket tarapynan erekshe kóńil bólinip jatqanyna nazar aýdardy.
– Meniń bastamammen 2019 jyly «Pedagog mártebesi týraly» jeke Zań qabyldandy. Sońǵy tórt jylda ustazdardyń jalaqysy 2 ese ósti. Jaqynda balabaqsha tárbieshileriniń ailyǵy 30 paiyzǵa kóbeidi. Ustazdardyń eńbek demalysy uzartyldy. Muǵalimniń mindetine kirmeitin artyq jumystyń bári alynyp tastaldy. Ustazdardyń kásibi biliktiligin arttyrý máselesine basa mán berilip jatyr. «Bolashaq» baǵdarlamasymen úsh jylda 220-ǵa jýyq pedagog shetelde oqyp keldi. Muǵalim mamandyǵyn tańdaǵan jastarǵa qoiylatyn talap kúsheidi. Osy saladaǵy stýdentterdiń stipendiiasy 2,5 ese kóbeidi. Bir sózben aitqanda, biz, eń aldymen, bilikti ustaz daiarlaý isine airyqsha mán berip otyrmyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń pikirinshe, búginde pedagogika salasy ǵylymnyń eń mańyzdy tarmaǵynyń birine ainaldy. Sondyqtan bul salaǵa túbegeili jańa kózqaras qajet. Osy rette Prezident bilim berý salasyna qatysty birqatar mańyzdy máselege toqtaldy.
Qasym-Jomart Toqaev ustazdardyń biliktiligin arttyrý qajet ekenin atap ótti. Memleket basshysy pedagogterdiń búginde tek pándi ǵana úiretip qoimaitynyn, sondai-aq balalardyń áleýmettik daǵdylary men emotsiialyq intellektisin damytýǵa yqpal etetinin aitty. Osynaý joǵary atqa laiyq bolý úshin muǵalimder árdaiym kásibi turǵydan damyp, ózgeristerge daiyn bolýǵa tiis.
– Pedagog – ulttyń jańa sapasyn qalyptastyrý úderisindegi eń mańyzdy býyn. Sondyqtan bilim berý júiesin joǵary bilikti mamandarmen tolyq qamtamasyz etý óte mańyzdy. Alaida qazir mektepterimizde mamandar tapshy. Búginde elimizde 5 myń pedagog jetpispeidi. Bul kórsetkish jyldan-jylǵa artyp keledi. Al pedagogika salasynda oqyǵan árbir besinshi túlek óz mamandyǵy boiynsha jumys istemeidi. Buǵan qosa muǵalimderdiń 23 paiyzynda ǵana joǵary biliktilik sanaty bar. Munyń bári pedagogterdi daiarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý tásilderin túbegeili ózgertýdi qajet etedi. Joǵary oqý oryndaryndaǵy pedagogikalyq mamandyqtarǵa qatysty baǵdarlamalardyń basym bóligi zaman talabyn eskermeitin burynǵy ádistemelerge negizdelgen. Zamanaýi tásilder men tehnologiiany engize otyryp, oqý baǵdarlamalaryn qaita qaraý, jańǵyrtý qajet, – dedi Prezident.
Memleket basshysy balalardyń ýaqyt talabyna sai ozyq bilim alýy qajet ekenin ekinshi mańyzdy másele retinde atap ótti.
– Ǵalymdar 2050 jylǵa qarai qazirgi kásipterdiń jartysyna jýyǵyn tsifrlyq jáne tehnikalyq júieler almastyrady degen boljam aitýda. Sondyqtan azamattarymyz jańa zamanǵa qajetti daǵdylardy úirenýi kerek. Bul – óte mańyzdy mindet. Buryn «alǵan diplomyń ómir boiy azyq bolady» degen túsinik bar edi. Endi onyń ornyn «Ómir boiy oqy jáne úiren» degen qaǵida basýy kerek. Qazir jumys berýshiler úshin eń bastysy diplom nemese sertifikat emes. Olar izdene biletin, jańa talapqa ikemdele alatyn, tártipti jáne uqypty jas mamandardy baǵalaidy. Iaǵni, qyzmetkerdiń qolyndaǵy qaǵazǵa emes, qarym-qabiletine mán beredi. Sondyqtan ár azamat úzdiksiz oqýy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident airyqsha toqtalǵan ózekti máseleniń biri – mekteptegi oryn tapshylyǵy. Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, elimizde jyl saiyn 400 myńnan astam bala dúniege keledi. Bul – árine, qýantarlyq jait. Alaida demografiianyń ósý qarqyny bilim berý júiesine úlken salmaq túsiredi.
– Táýelsizdik jyldarynda elimizde 2300-ge jýyq mektep salyndy. Sonyń nátijesinde tórt aýysymmen oqytýdan aryldyq. Degenmen «úsh aýysymmen» oqý júiesi áli kúnge deiin bar. Kóptegen mekteptiń tehnikalyq jabdyǵy eskirgen. Osy máseleniń bárin josparly túrde sheshýimiz qajet. Meniń bastamammen elimizde «Jaily mektep» jobasy júzege asyrylyp jatyr. Eki jyldyń ishinde barlyq aimaqta, sonyń ishinde aýyldyq jerlerde júzdegen bilim ordasy salynady. Sonyń arqasynda úsh aýysymmen oqytýdan birjola qutylamyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy jaqynda elimizdiń kásipkerlerimen kezdesý barysynda qaiyrymdylyq retinde oblystarda, qalalarda mektep salý máselesin qozǵaǵanyn jetkizdi. Budan bólek, sybailas jemqorlyq úshin jaýapqa tartylǵandardyń zańsyz tapqan qarjysy mektep salýǵa jumsalyp jatyr. Qazirdiń ózinde 13 mektep salyndy. Jyl sońyna deiin taǵy da 33 mektep boi kóteredi.
Qasym-Jomart Toqaev mektepti eń qaýipsiz orynǵa ainaldyrýdyń, bilim oshaqtarynyń bárine dabyl qaǵý, beinebaqylaý júiesin ornatýdyń mańyzdy ekenin taǵy da eske saldy. Mektep oqýshylary arasynda beleń alǵan býlling, álimjettik, zorlyq-zombylyq kórsetý problemasy da Prezident nazarynan tys qalmady.
– Men Prezident Ákimshiligine qylmys jasaǵandardy zań júzinde jazalaý úshin osyndai jaǵdailardyń bárin airyqsha baqylaýǵa alýdy tapsyrdym. Mundai adamdarǵa basqa aitar sózim joq. Ishki ister ministrligi, Bas prokýratýra balalardyń qaýipsizdigine qatysty ózderine júktelgen mindetti durys atqarýǵa tiis. Bala quqyqtary jónindegi ombýdsmen mundai jaǵdailardyń bárin tirkep, maǵan baiandaýy qajet. Qatań shara qoldanamyz. Mektepterde zorlyq-zombylyq jasaýshylardy basqa jolmen toqtatý múmkin emes. Bilim oshaqtarynda qylmystyq psihologiianyń taralýy sekildi keleńsizdikti túbirimen joiý kerek, – dedi Memleket basshysy.
Prezident airyqsha toqtalǵan taǵy bir mańyzdy mindet – qala men aýyl mektepterindegi bilim sapasynyń teńsizdigin joiý. Qasym-Jomart Toqaev aýyl mektepterin ziiatkerlik, sondai-aq qoǵamdyq ortalyq retinde damytý mańyzdy ekenin aitty.
– «Mektebi bar aýylda tirshilik bar» dep beker aitylmaǵan. Mektep birneshe áleýmettik nysannyń rólin atqarady. Onda qoǵamdyq jiyndar, mádeni is-sharalar, sport saiystary ótedi. Aýyl mektebi jergilikti jurtty ortaq iske jumyldyrady. Osy oraida kásipkerler qaýymyna da zor mindet júkteledi. Qazir memleket pen biznestiń seriktestigi arqyly aýyl mektebin jańǵyrtý jumystary qolǵa alyndy. Osy tásilmen úsh jyldyń ishinde kem degende bir myń aýyl mektebin kerek-jaraqpen tolyq jabdyqtaý qajet, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev bilim berý úderisin tsifrlandyrý qarqynyn jedeldetý qajet ekenin atap ótti. Óitkeni tsifrlyq sheshimder ozyq pedagogikalyq tájiribeni tez ári tiimdi túrde keńinen taratýǵa múmkindik beredi. Sol arqyly, tipti, shalǵai aýdandardaǵy oqýshylardy elimizdiń jáne álemniń úzdik ustazdarynyń materialdarymen, sabaqtarymen qamtamasyz etýge bolady.
– Aýyl mektepterin jyldamdyǵy joǵary internetpen qamtamasyz etý – Tsifrlyq damý ministrligine de, oblys ákimderine de júkteletin jaýapkershilik. Alty aidan keiin berilgen tapsyrmanyń oryndalýyn tekseremin. Jalpy, bilim berý júiesin múlde jańa deńgeige shyǵarý úshin aýqymdy tsifrlyq transformatsiialaý jumystaryn júrgizýimiz kerek. Eń aldymen, 2027 jylǵa deiin internet jelisi áli tartylmaǵan mektepterdiń bárin jyldamdyǵy joǵary internetke qosý qajet, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń aitýynsha, oqýshylarǵa ozyq bilimmen qatar ónegeli tárbie berý kerek. Memlekettiń tiregi – adal azamattar. Elimizde osy qaǵidaǵa negizdelgen jańa qoǵamdyq etika ornyǵýǵa tiis. Mektep izgilik qaǵidalaryn, adamzatqa ortaq qundylyqtardy balalardyń boiyna sińiretin ortalyqqa ainalýy kerek.
Memleket basshysy sózin qorytyndylai kele, Qazaqstan Konstitýtsiia boiynsha zaiyrly memleket ekenine nazar aýdardy. Sondai-aq qoǵamda qyzý pikirtalasqa ulasqan din máselesine bailanysty pikir bildirdi.
– Bul qaǵida barlyq jerde, sonyń ishinde bilim berý mekemelerinde qatań saqtalýǵa tiis. Mektep – eń aldymen, bilim ordasy. Balalar mektepke bilim alý úshin barady. Al dini ustanym – ár azamattyń jeke máselesi, óz tańdaýy. Elimizde din bostandyǵyna zańmen kepildik berilgen. Balalarymyz eseiip, dúnietanymy tolyq qalyptasqan soń óz tańdaýyn jasaǵany durys dep sanaimyn. Eń bastysy, kózqarasy aiqyn, sanasy sergek ári dástúrge berik urpaq tárbieleý kerek, – dep túiindedi sózin Prezident.
Jiyn barysynda Astana qalasyndaǵy jáne óńirlerdegi mektepter men kolledjderde eńbek etetin ustazdar sóz sóilep, bilim salasyn damytý jónindegi usynystaryn ortaǵa saldy.
Sonymen qatar Memleket basshysy asa úzdik jetistikteri jáne Qazaqstan Respýblikasyna sińirgen airyqsha eńbegi úshin birqatar muǵalimge «Qazaqstannyń eńbek sińirgen ustazy» qurmetti ataǵyn berdi. Atalǵan marapat eńbek ardageri Maira Mámbetovaǵa (Almaty qalasy), Qojabergen jyraý atyndaǵy orta mektep muǵalimi Aijan Qapezovaǵa (Petropavl qalasy), S.Ábdijapparov atyndaǵy jalpy orta mektep-internatynyń muǵalimi Roza Salimovaǵa (Túrkistan oblysy), A.Baitursynuly atyndaǵy mektep-gimnaziia muǵalimi Sábira Kúlpeiisovaǵa (Qaraǵandy qalasy), akademik Q.Sátbaev atyndaǵy mektep-balabaqsha oqý-tárbie kesheniniń muǵalimi Sábit Ibadýllinge (Pavlodar oblysy), Raiymbek batyr atyndaǵy №50 «Qazǵarysh» mektep-litseiiniń muǵalimi Aigúl Erjanovaǵa (Astana qalasy), Aqtóbe oblystyq mamandandyrylǵan «Bilim-innovatsiia» litsei-internatynyń muǵalimi Baian Bazarǵalievaǵa saltanatty túrde tabystaldy.
