Elordada «Nur Otan» partiiasynyń Qoǵamdyq saiasat institýty uiymdastyrǵan «Qazaqstannyń partiialyq-saiasi júiesiniń evoliýtsiiasy: syn-qaterler, jetistikter men keleshegi» atty eki kúndik halyqaralyq forým óz jumysyn jalǵastyrýda.
Forým alańynda ártúrli sheteldik sarapshylar sóz sóiledi, olardyń qatarynda ispandyq CEU San Pablo ýniversitetiniń professory Antonio Alonso Markos saiasi partiialar jumysynyń tiimdiligine toqtaldy.
«Qazirgi kezde Ispaniiada 5 myńdai saiasi partiia bar, biraq olardyń kópshiligi paidasyz. Tek olardyń 21-iniń ǵana Parlamentte ókildigi bar. Eýropanyń kóptegen elderinde, onyń ishinde Ispaniiada 200 jyldan astam demokratiia paidalanylyp keledi, alaida bizde eshqashan áiel kóshbasshy bolǵan emes. Bolsa, tek óńirlik deńgeide ǵana. Taiaýda «Nur Otan» partiiasy praimeriz ótkizdi. Ol áielderdiń zańnamalyq jáne ókildi organdarda kóbeiýine jol ashty. Bul – «Nur Otan» kórsetken jaqsy keis, óitkeni demokratiianyń basty jaýlary – nadandyq pen popýlizm, - dedi Antonio Alonso Markos.
Óz kezeginde Nazarbayev University-niń Joǵary memlekettik saiasat mektebiniń akademiialyq máseleler jónindegi vitse-dekany Rikkardo Pelitstso sońǵy jyldary postkeńestik elderdi zertteý kelesi buljymas faktini, iaǵni Orta Aziia elderiniń, ásirese Qazaqstannyń ekonomikalyq jetistikteri saiasi turaqtylyqtyń arqasynda ǵana múmkin bolǵanyn rastap otyrǵanyn atap ótti.
«Qazaqstannyń tarihyna kóz júgirtip kórelikshi. Táýelsizdiktiń 30 jyly ishinde eldiń ekonomikalyq ósý qarqyny Singapýrdyń tabysynan asyp tústi. Buǵan mysal retinde Qazaqstanda 1991 jyly jan basyna shaqqandaǵy JIÓ 1 myń AQSh dollary bolsa, al 2013 jyly 13 myńnan astam bolǵanyn keltirýge bolady. Sońǵy 100 jylda bir de bir el, tipti Singapýrdyń ózi mundai kórsetkishke jete almady», – dep málimdedi sarapshy.
Spiker saiasi turaqtylyqtyń basty róli retinde kelisim saltanat quryp, ártúrli popýlistik jáne radikaldy qozǵalystary joq partiialyq júieni atap ótti.
«Táýelsizdik jyldary «Nur Otan» óz kúshin shoǵyrlandyra bildi, osylaisha 1990-jyldary kórinis bergen partiianyń bólshektený úrdisi tómendedi. Jalpy fragmentatsiia – nashar qubylys, ol parlamenttiń sapaly zańdardy bekitýine múmkindik bermeidi. Al kóptegen partiialar ókilderinen qurylatyn koalitsiialyq úkimetterdiń ǵumyry uzaq bolmaidy. Nátijesinde bul konstitýtsiialyq tártiptiń buzylýyna ákeledi», – dedi Rikkardo Pelitstso.
Kelesi sarapshy, «The London Post» gazetiniń shef-redaktory Shahid Kýreshi Qazaqstannyń saiasi ómirinde áielderdiń qatysýyn keńeitý protsesine qatysty oiyn ortaǵa saldy. Onyń pikirinshe, qoǵamdyq-saiasi protsesterge qatysýdyń teń múmkindigi demokratiiany damytýdyń kepili bolady.
«Joǵary etikalyq standarttar bolmasa, demokratiia paidasyz. Demokratiia – jái qaǵazda jazylǵan zat emes, ol tutastai júie. Onda áielderdiń róli mańyzdy. Eger áielder erler sekildi birdei múmkindikpen saiasatqa keletin bolsa, onda bul ádiletti. Men áielderdiń saiasatta simvoldyq turǵyda ǵana ókildik etýi kózdeletin júiege qarsymyn. Jynysyna qarai bólý nemese erekshe qaraý bolmaýy tiis, – dep túiindedi Shahid Kýreshi.
Eske sala keteiik, 600-den astam sheteldik jáne otandyq sarapshylar, saiasi partiialardyń, halyqaralyq uiymdardyń jáne 15 eldiń, onyń ishinde Resei, Qytai, AQSh, Eýropa, Túrkiia, Ázirbaijan jáne Ortalyq Aziia diplomatiialyq korpýsynyń ókilderi sailaý júielerin damytýdyń ózekti máselelerin, zamanaýi elektoraldyq trendterdi, dástúrli jáne balama ideologiialardyń keleshegin talqylaý úshin paneldik sessiialarǵa qatysady.
