«The London Post» شەف-رەداكتورى: «جوعارى ەتيكالىق ستاندارتتار بولماسا, دەموكراتييا پايداسىز»

«The London Post» شەف-رەداكتورى: «جوعارى ەتيكالىق ستاندارتتار بولماسا, دەموكراتييا پايداسىز»


ەلوردادا «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتى ۇيىمداستىرعان «قازاقستاننىڭ پارتييالىق-ساياسي جٷيەسٸنٸڭ ەۆوليۋتسيياسى: سىن-قاتەرلەر, جەتٸستٸكتەر مەن كەلەشەگٸ» اتتى ەكٸ كٷندٸك حالىقارالىق فورۋم ٶز جۇمىسىن جالعاستىرۋدا.

فورۋم الاڭىندا ەرتٷرلٸ شەتەلدٸك ساراپشىلار سٶز سٶيلەدٸ, ولاردىڭ قاتارىندا يسپاندىق CEU San Pablo ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى انتونيو الونسو ماركوس ساياسي پارتييالار جۇمىسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە توقتالدى. 

«قازٸرگٸ كەزدە يسپانييادا 5 مىڭداي ساياسي پارتييا بار, بٸراق ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ پايداسىز. تەك ولاردىڭ 21-ٸنٸڭ عانا پارلامەنتتە ٶكٸلدٸگٸ بار. ەۋروپانىڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸندە, ونىڭ ٸشٸندە يسپانييادا 200 جىلدان استام دەموكراتييا پايدالانىلىپ كەلەدٸ, الايدا بٸزدە ەشقاشان ەيەل كٶشباسشى بولعان ەمەس. بولسا, تەك ٶڭٸرلٸك دەڭگەيدە عانا. تاياۋدا «Nur Otan» پارتيياسى پرايمەريز ٶتكٸزدٸ. ول ەيەلدەردٸڭ زاڭنامالىق جەنە ٶكٸلدٸ ورگانداردا كٶبەيۋٸنە جول اشتى. بۇل – «Nur Otan» كٶرسەتكەن جاقسى كەيس, ٶيتكەنٸ دەموكراتييانىڭ باستى جاۋلارى – ناداندىق پەن پوپۋليزم, - دەدٸ انتونيو الونسو ماركوس.

ٶز كەزەگٸندە Nazarbayev University-نٸڭ جوعارى مەملەكەتتٸك ساياسات مەكتەبٸنٸڭ اكادەمييالىق مەسەلەلەر جٶنٸندەگٸ ۆيتسە-دەكانى ريككاردو پەليتستسو سوڭعى جىلدارى پوستكەڭەستٸك ەلدەردٸ زەرتتەۋ كەلەسٸ بۇلجىماس فاكتٸنٸ, ياعني ورتا ازييا ەلدەرٸنٸڭ, ەسٸرەسە قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جەتٸستٸكتەرٸ ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ ارقاسىندا عانا مٷمكٸن بولعانىن راستاپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. 

«قازاقستاننىڭ تاريحىنا كٶز جٷگٸرتٸپ كٶرەلٸكشٸ. تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلى ٸشٸندە ەلدٸڭ ەكونوميكالىق ٶسۋ قارقىنى سينگاپۋردىڭ تابىسىنان اسىپ تٷستٸ. بۇعان مىسال رەتٸندە قازاقستاندا 1991 جىلى جان باسىنا شاققانداعى جٸٶ 1 مىڭ اقش دوللارى بولسا, ال 2013 جىلى 13 مىڭنان استام بولعانىن كەلتٸرۋگە بولادى. سوڭعى 100 جىلدا بٸر دە بٸر ەل, تٸپتٸ سينگاپۋردىڭ ٶزٸ مۇنداي كٶرسەتكٸشكە جەتە المادى», – دەپ مەلٸمدەدٸ ساراپشى.

سپيكەر ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ باستى رٶلٸ رەتٸندە كەلٸسٸم سالتانات قۇرىپ, ەرتٷرلٸ پوپۋليستٸك جەنە راديكالدى قوزعالىستارى جوق پارتييالىق جٷيەنٸ اتاپ ٶتتٸ.

 «تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى «Nur Otan» ٶز كٷشٸن شوعىرلاندىرا بٸلدٸ, وسىلايشا 1990-جىلدارى كٶرٸنٸس بەرگەن پارتييانىڭ بٶلشەكتەنۋ ٷردٸسٸ تٶمەندەدٸ. جالپى فراگمەنتاتسييا – ناشار قۇبىلىس, ول پارلامەنتتٸڭ ساپالى زاڭداردى بەكٸتۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. ال كٶپتەگەن پارتييالار ٶكٸلدەرٸنەن قۇرىلاتىن كواليتسييالىق ٷكٸمەتتەردٸڭ عۇمىرى ۇزاق بولمايدى. نەتيجەسٸندە بۇل كونستيتۋتسييالىق تەرتٸپتٸڭ بۇزىلۋىنا ەكەلەدٸ», – دەدٸ ريككاردو پەليتستسو.

كەلەسٸ ساراپشى, «The London Post» گازەتٸنٸڭ شەف-رەداكتورى شاحيد كۋرەشي قازاقستاننىڭ ساياسي ٶمٸرٸندە ەيەلدەردٸڭ قاتىسۋىن كەڭەيتۋ پروتسەسٸنە قاتىستى ويىن ورتاعا سالدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قوعامدىق-ساياسي پروتسەستەرگە قاتىسۋدىڭ تەڭ مٷمكٸندٸگٸ دەموكراتييانى دامىتۋدىڭ كەپٸلٸ بولادى. 

«جوعارى ەتيكالىق ستاندارتتار بولماسا, دەموكراتييا پايداسىز. دەموكراتييا – جەي قاعازدا جازىلعان زات ەمەس, ول تۇتاستاي جٷيە. وندا ەيەلدەردٸڭ رٶلٸ ماڭىزدى. ەگەر ەيەلدەر ەرلەر سەكٸلدٸ بٸردەي مٷمكٸندٸكپەن ساياساتقا كەلەتٸن بولسا, وندا بۇل ەدٸلەتتٸ. مەن ەيەلدەردٸڭ ساياساتتا سيمۆولدىق تۇرعىدا عانا ٶكٸلدٸك ەتۋٸ كٶزدەلەتٸن جٷيەگە قارسىمىن. جىنىسىنا قاراي بٶلۋ نەمەسە ەرەكشە قاراۋ بولماۋى تيٸس, – دەپ تٷيٸندەدٸ شاحيد كۋرەشي.

ەسكە سالا كەتەيٸك, 600-دەن استام شەتەلدٸك جەنە وتاندىق ساراپشىلار, ساياسي پارتييالاردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەنە 15 ەلدٸڭ, ونىڭ ٸشٸندە رەسەي, قىتاي, اقش, ەۋروپا, تٷركييا, ەزٸربايجان جەنە ورتالىق ازييا ديپلوماتييالىق كورپۋسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ سايلاۋ جٷيەلەرٸن دامىتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن, زاماناۋي ەلەكتورالدىق ترەندتەردٸ, دەستٷرلٸ جەنە بالاما يدەولوگييالاردىڭ كەلەشەگٸن تالقىلاۋ ٷشٸن پانەلدٸك سەسسييالارعا قاتىسادى.