Taý qoinynda, úsh ózenniń toǵysqan tusynda ornalasqan Tekeli qalasyna sáti túsip, saparlap bardyq. Jetisý jerindegi eń uzyn kóshesi bar monoqalanyń tynys-tirshiligimen tanysyp, kóz tartar nysandaryna kóńil kónshitip qaittyq.
Bizdi Tekeli qalasynyń turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq jáne turǵyn úi inspektsiiasy bóliminiń basshysy Ǵalym Qyzylbaev kútip aldy. Qaladaǵy qaita jóndeý jumystarynan ótken nysandardy aralaýdy birden bastap kettik. Aldymen, Ardagerler saiabaǵyna at basyn burdyq. Jeńis kóshesinde ornalasqan Ekinshi dúniejúzilik soǵystyń ardagerlerine ornatylǵan eskertkish, kireberiste úlken 6 jáne kishi 2 qaqpa menmundalap tur. 2016 jyly kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilgen ardagerler saiabaǵy búginde qala kórkine ainalǵan.
Tekelidegi úilerdiń aýlasynda balalar shat-shadyman shattyqqa bólenip, asyr salyp oinap júr. Táýelsizdik kóshesindegi №24 úige qarsy ornalasqan oiyn alańqaiyna kózińiz túspeýi múmkin emes. Syrǵanaq, átkenshektiń eki túri, kishkene munaralardan turatyn úishikter, temirden jasalǵan jattyǵý, oinaý qurylǵylary tur. Oiyn alańqaiyndaǵy qurylǵylar jóndelip, qaita qalpyna keltirilipti. «Bar jaqsymyz balalarǵa» degen osy shyǵar. Tekeli qalasynyń №4 balabaqshasyna bas suqtyq. Aýlada balalardyń riiasyz kúlkisi estiledi. Jalpy Tekeli qalasynda bes balabaqsha jumys istese, sonyń tórteýi memleket qaraýynda, bireýin jeke kásipker turǵyzypty. Biz esigin attaǵan №4 balabaqsha 2012 jyly «Balapan» baǵdarlamasymen iske qosylǵan. Meńgerýshi Jámila Turarqyzy balabaqsha paidalanýǵa berilgen kúnnen bastap qyzmet istep keledi. Búginde balabaqshada 140 bala bar, olar alty topqa bólingen. Oiyn alańdary esikten kirgennen erekshe áser berip, shattyq sezimge bóleitinin aitty.
Mádeniet jáne demalys ortalyǵyna kirgende aldyńyzdan qulyndy bie men taýtekeniń músini shyǵady. Jalpy saiabaq ishindegi buǵy men jolbarys, qar barysy, túie, qanatty barys siiaqty músinder kelýshilerge erekshe áser etedi. Saiabaqtyń ortasyndaǵy úlken sýburqaq ta kózge birden túsedi. Saiabaq ishin aralap júrgenimizde «Qara jorǵa» ániniń sazyn áýeletip, úsh kiiz úidi ulttyq naqyshta bezendirgen qymyz satýshylarǵa kózimiz tústi.
Saiabaqta balalardyń jaz boiy erkin oinaýǵa múmkindikteri bar. Kireberisindegi esikte: «Ertegiler eline qosh keldińiz!» degen jazý tur. Tap bir ertegiler eline sapar shegip júrgendei sezinesiz.
Kelesi kóz toqtatqan nysan – sý elektr stansasynyń qurylysy. «ASPMK-519» JShS Qora ózeninen qýattylyǵy 21,5 MVt bolatyn SES qurylysyn júrgizip jatyr. Bolashaqta qala turǵyndary qýat tapshylyǵyn kórmeidi degen sóz. Tekeli men Shaja qosylyp, Qora ózenine toǵysqan tustyń kórinisi ǵajap!
Ǵalym Tólegenuly ózi aralatyp, mán-jaiyn aitqan bes nysan bizge erekshe áser etti. Odan keiin qala ákimi Baqtiiar Ónerbaev jýrnalisterdi qabyldap, iltipat kórsetti.
– Mádeniettilik amandasýdan bastalady. Qazir bir kireberiste turyp, kúnde kezdesse de amandaspaityn adamdar bar. Tańǵalamyn. Mádenietti árkim ózinen bastaýy kerek, búgin kórshime men bastap amandassam, erteń ol amandasady. Eń alǵash Tekelige stýdent kezimde keldim, tabiǵatyn keremet unattym. Biraq osy qalanyń ákimi bolamyn degen oi úsh uiyqtasam túsime kirmegen. Esimde, sol bir jyldary analarymyz, ájelerimiz úiindegi qoqysty shelekpen alyp shyǵyp, arnaiy kólikke tiep jiberetin. Qazir, kerisinshe, úiiniń janynda turǵan qoqys jáshigine salýǵa erinedi, kóliginiń terezesinen laqtyryp tastaityndar da bar. Biz Shveitsariiaǵa qyzyǵamyz, ony da jasaǵan adamdar ǵoi. Bizdiń de qolymyzdan keledi. Eskirgen, qiraǵan ǵimarattardy qalpyna keltirip, jóndegim keledi. Bul oraidaǵy jumystardy bastap kettik. Nátijesi jaqsy, – dedi Tekeli qalasynyń basshysy.
Búginde Tekelide «Nurly jer» baǵdarlamasymen 430,4 million teńgege 80 páterlik turǵyn úi salynyp jatyr. Ol muqtaj jandarǵa, zeinetkerlerge jáne jas mamandarǵa beriledi. Qalada Neke saraiyn, úlken kitaphana, arhiv ǵimaratyn salý – ákimniń armany. Búginde tozyǵy jetken qaýipti turǵyn úiler tizimge alynǵan. Ondai úidiń turǵyndaryna qalanyń kelesi aýmaǵynan jer, bolmasa úi berý jaiy qarastyrylýda.
Biyl 20 qazanda oblysymyzda búkil aýdandardyń, qalalardyń qatysýymen halyqaralyq týristik forým ótedi. Bul – týrizmdi damytýdyń bastamasy. Biz qoiǵan suraqtarǵa tushymdy jaýap bergen Baqtiiar Áltaiulyna alǵysymyzdy bildirdik. Sol kúni Tekeli qalasynyń ákimi Reseiden kelgen kásipkerlermen qoqysty qaita óńdeý jáne ony paidaǵa jaratý máseleleri boiynsha jolyǵyp sóilespek eken. Bul – kún saiyn atqarylyp jatqan igilikti isterdiń biri ǵana.
Isteri ilgerilep kele jatqan Tekeli qalasynyń búgingi kórinisi, tynys-tirshiligi, mine, osyndai.
Serik QANTAI
