Táýelsizdik jyldaryndaǵy mýzyka: Qazaqstannyń mádeni evoliýtsiiasy týraly jańa zertteý

Táýelsizdik jyldaryndaǵy mýzyka: Qazaqstannyń mádeni evoliýtsiiasy týraly jańa zertteý

Foto: Ult.kz

Qazaqstannyń táýelsizdik jyldarynda otandyq mýzyka elimizdiń mádeni kelbetine qalai áser etip, qalai qalyptastyrǵany zerttelgen «91–23. Táýelsiz Qazaqstannyń tanymal mýzykasy týraly» kitaby jaryq kórdi, dep habarlaidy Ult.kz.

Kitap birneshe avtordyń zertteýinen turady. Olardyń qatarynda Mádi Mambetov, Roman Raifeld, Violetta Telmanova, Rýslan Iakýpov, Tamerlan Satybaldiev, Zlata Ýdovichenko, Artem Krylov, Arýna Álimtaeva, Lázzat Súleimenova, Gúldana Muqan jáne Madina Saparǵalieva bar. 

Joba menedjeri Gúlnar Naýryzbaidyń aitýynsha, kitapty daiyndaý naǵyz shytyrman zertteý oqiǵasyna ainalǵan. Qazaqstannyń ártúrli óńirlerinde — Atyraý men Oraldan bastap Almaty men Qyzylordaǵa deiingi aýmaqtarda týyp ósken avtorlardyń kózqarasy kitaptyń mazmunyna da áser etken. Sebebi biri úshin óte mańyzdy bolǵan nárse, ekinshisi úshin múldem tanys bolmai shyqqan. 

Foto: Ult.kz

Sondai-aq ol bul kitap entsiklopediia siiaqty bolǵanymen, naqty entsiklopediia emes ekenin aitady. 

«Ártisterden aqparat jinaǵanda olardyń bireýiniń mańyzy birinen artyq, ne kem emes ekenin, bárine birdei qaraýǵa, bári týraly obektivti aqparat berýge tyrystyq», - deidi ol. 

Gúlnar Naýryzbai barsha ónerpazdarǵa ózderi týraly aqparatty internette saqtaýǵa keńes berdi. 

«Kez kelgen estelik óte mańyzdy. Ár qadamyńdy qujattandyryp, saqtap otyrsa durys bolar edi. Tolyq málimetterdi qamtityn jeke sait, Vikipediiadaǵy paraqshalar zertteýlerge zor kómegin tigizer edi», - dep nazyn jetkizdi joba menedjeri.

Aqparattyń jetispeýi saldarynan avtorlar túrli forýmdardan, podkasttardan, YouTube arnalardan, áleýmettik jeliler men, árine, mýzyka indýstriiasynyń ókilderiniń suhbattarynan málimet jinaǵan. Munyń bári qazaqstandyq sholýshylardyń kásibi taldaýymen tolyqtyrylǵan: Ádil Aijaryq (Zamandas podkastynyń redaktory, ‘98mag kolýmnisi, qazaq indie leibliniń kreativti prodiýseri) jáne Aleksandr Medvedev (stsenarist, rejisser, BLVD Magazine men Esquire Kazakhstan-nyń burynǵy bas redaktory) komandasymen birge zertteý nátijeleri esselerge jinaqtalǵan.

Foto: uiymdastyrýshylardan

Kitap bes bólimnen turady, árqaisysy belgili bir janrǵa nemese qubylysqa arnalǵan: rok pen repten bastap, indi-sahnasyna deiin. 

Joba menedjeri bul tek baiandaý emes, zertteý jumysy. Bolashaq urpaq úshin mańyzdy resýrs deidi.

«“91–23. Qazaqstannyń tanymal mýzykasy” kitabyn jazý barysynda biz qazaqstandyq qoǵamnyń túrli áleýmettik, saiasi jáne mádeni kezeńderden ótip, ózindik tolyqqandy bolmys pen beine qalyptastyrǵanyn kórdik. Bul tek otandyq mýzyka emes, ult jáne eń aldymen, ózimizdi zertteý boldy», - deidi esse avtory Ádil Aijaryq.
«Kinematografiialyq bilimime, jarnama men jyltyr jýrnaldardaǵy tájiribeme qaramastan, meniń basty qumarlyǵym – mýzyka. Notalyq saýatym joq jáne birde-bir mýzykalyq aspapty meńgermesem de, “91–23” kitaby osy ónerge qurmetimdi kórsetýge múmkindik berdi. Bul jobanyń bir bóligi bolǵanyma jáne osyndai talantty komandamen jumys istegenime qýanyshtymyn. Bul kitap bolashaq zertteýshilerge shabyt berip, osyndai mańyzdy eńbekter Qazaqstanda jii jaryq kóredi dep úmittenemin», - deidi avtor Aleksandr Medvedev.

Foto: Ult.kz

Esse avtory Ádil Aijaryq táýelsiz sahnanyń ereksheligi — qazaq tilindegi mýzyka formatqa sai bolmasa da, tanymal bola alatynyn dáleldegeni. 

Osy tusta til men kimdik máselesi indi-ártisterdiń shyǵarmashylyǵyndaǵy mańyzdy quraýshy bólikterdiń biri dep oilaimyn. Birde Darkhan Juzz-den «Nelikten qazaq tilinde án shyrqaisyń?» dep suraidy. Sonda ánshi: «Sóileý men til qatý degen bar. Til qatý — ishindegi sezimderiń men oilaryńdy shyǵarý degendi bildiredi. Ishimdegini qazaqsha shyǵarǵan yńǵaily» dep jaýap bergen. Keiingi jyldary el ishinde otarsyzdaný mádenieti qarqyndy júrip jatqanyn baiqaimyz. Adamdar túp-tamyryna mán berip, kimdigin izdei bastaǵan siiaqty. Túp-tamyr degende tildiń róline ǵana emes, kóneniń tarihy men mádenietine kóz júgirtýdi meńzep otyrmyn. Bul mádenietke ishki-syrtqy saiasi-áleýmettik jaittar yqpal etkeni sózsiz. Sóitip, aqyry qoǵamnyń oianýyna ákeldi. Qoǵamda bolyp jatqan bul úrdis ánshilerdiń shyǵarmashylyǵyna da áser etip jatqanǵa uqsaidy. 2000 jyldardyń basynda Batyrhan Shókenov «Otan Anasyna» oralyp, halyq ánderin jańǵyrtsa, 2010 jyldardyń ekinshi jartysyndaǵy táýelsiz sahna ártisteriniń kóbi osy úrdisti jalǵastyrdy», - deidi Ádil Aijaryq.