Sýret: Aqorda
Osy kúnderi elordada Qazaqstannyń tóraǵalyǵymen Shanhai yntymaqtastyq uiymynyń sammiti ótip jatyr. Sonaý 1996 jyly «Shanhai bestigi» degen ataýmen negizi qalanǵan uiym, endi búginnen bastap «Shanhai ondyǵyna» ainaldy. Jer sharynyń 43%-y qonystanǵan aýmaqty alyp jatqan bul uiymnan óńirlik geosaiasatty ózgertýge yqpal ete alady ma degen úmitimiz kóp. Sarapshy Eldos Jumaǵulov osylai dep oi bólisti.
Osydan keiin sarapshy mańyzdy baǵyttardyń biri - saýda-ekonomikalyq bailanystardy keńeitýde qandai jumystar atqarylǵanyna keńinen toqtaldy.
"Memleket basshysynyń aitýynsha, qazir álemdik ekonomikada jaǵymsyz úrdister beleń ala bastady. Bul jaǵdaidy Dúniejúzilik bank aldyn ala boljap, biyl jahandyq ekonomikanyń ósim qarqyny báseńdeitinin aitypty. Osy jaǵdaidy nazarǵa alǵan Toqaev sammitte álem ekonomikasynyń ósimine serpin beretin jańa baǵyt jáne múlde basqa damý paradigmasy qajet degen usynys aitty.
«Saýda-ekonomikalyq kooperatsiiany keńeitý, kapital men tehnologiianyń erkin qozǵalysyna jaǵdai jasaý, klimattyń syn-qaterlerimen kúresý – Shanhai uiymynyń mańyzdy mindetteri. Ózara saýda-sattyqtyń artýy ShYU keńistigi úshin ortaq úrdiske ainalyp keledi. Máselen, Qazaqstannyń ShYU elderimen saýda kólemi ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha 6,5 paiyzǵa ósti. ShYU-ǵa múshe elderdiń tehnologiialyq bazasy úlken jáne ekonomikanyń barlyq mańyzdy sektorlaryn damytý úshin orasan zor naryǵy bar»- dep atap ótti.
Bul rette, arnaiy salyq, keden jáne kóshi-qon rejimderiniń ázirlenýi atalǵan baǵytta ilgerileýge aitarlyqtai septigin tigizetini sózsiz. Sondyqtan Qazaqstan ShYU aiasynda Ekonomikalyq jeńildikter bazasyn qurý týraly usynys bildirip otyr. Buǵan qosa, investitsiialyq jobalardy talqylap, bekitý úshin biryńǵai alań qurý qajettigi aiqyndala tústi", - deidi ol.
Ol Prezidenttiń bul usynysty «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń bazasynda júzege asyrýǵa bolady degen pikirimen kelisetinin aitady. Óitkeni, AHQO rezidentteriniń 20 paiyzy – ShYU-ǵa múshe memleketterdiń kompaniialary. Qarjy ortalyǵy sheteldik investorlarǵa qolaily jaǵdai jasai alady. Bul úshin de, investorlar úshinde tiimdi bolmaq, deidi sarapshy.
Osydan keiin Eldos Jumaǵulov sammitte Toqaev toqtalǵan ekinshi mańyzdy máselege nazar aýdardy. Ol - tiimdi dálizder men senimdi tasymal tizbekterin qurý arqyly kólik bailanystaryn nyǵaitý.
«Biz Qytaidyń «Bir beldeý, bir jol» megajobasyn, Transkaspii halyqaralyq kólik baǵdaryn jáne «Soltústik – Ońtústik», «Ortalyq Aziia – Ońtústik Aziia» baǵyttary boiynsha transeýraziialyq dálizdi odan ári birlese damytýǵa basa mán beremiz. Bul josparlardy júzege asyrý úshin ShYU aiasynda Strategiialyq porttar men logistikalyq ortalyqtardyń seriktestik jelisin qurý jóninde naqty sharalar qabyldaý mańyzdy», - deidi Memleket basshysy.
Toqaevtyń bul máselege erekshe mán berip otyrǵan sebebi - biz Eýraziia kindiginde ornalasqan elimiz. Soltústik pen Ońtústikti, Batys pen Shyǵysty bailanystyryp otyrmyz. Qytaidan Eýropaǵa jasalatyn jerústi tranzittik tasymaldyń 85 paiyzǵa jýyǵy Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótedi eken. Osyny tiimdi paidalaný jaǵyn jan-jaqty oilastyryp jatyr. Bul óz kezeginde Qazaqstannyń ekonomikalyq turǵyda damýyna jaqsy múmkindik", - deidi sarapshy.
Jumaǵulov taiaýda Shanhai yntymaqtastyq uiymynyń Bas hatshysy Chjan Min Qazaqstannyń bir jyldyq jumysyn joǵary baǵalap, Qazaqstannyń ShYU-ǵa tóraǵalyǵy kezeńinde ekologiialyq máselelerge erekshe mán bergenin de atap ótti. Aitýynsha, Qazaqstan tarapynyń bastamasymen ǵylymi-tehnikalyq ekologiialyq qaýipsizdik, bioalýandyq, klimattyń ózgerýi, qaldyqtardy basqarý siiaqty baǵyttarǵa basymdyq berilgen. Bul baǵytta Qazaqstan úndeýine ShYU-na múshe elder qulaq asýǵa múddeli bolyp otyr.
"Qazaqstannyń ShYU-na qatysýynyń mańyzdy aspektileriniń biri - mádeniet, bilim, ǵylym jáne týrizm salasyndaǵy yntymaqtastyq bolyp tabylady. ShYU-na qatysý ekonomikalyq, saiasi, mádeni jáne bilim berý salalarynda úlken paida ákeletini anyq. Munyń bári eldiń halyqaralyq arenadaǵy ustanymyn nyǵaitýǵa, damý men yntymaqtastyq úshin múmkindikterdi keńeitýge yqpal etedi", - dep atap ótti sarapshy.
